Trump gây áp lực lên FED để "giảm lãi suất cứu nền kinh tế", nhưng thị trường lại đặt cược xác suất tăng lãi suất vào tháng 9 lên tới 60%

Theo ứng dụng tài chính thông minh, trước thềm cuộc họp chính sách tiền tệ tháng 9 của Fed (dự kiến vào ngày 15-16/9), Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng các quan chức cấp cao trong chính quyền liên tục phát biểu, kêu gọi ngân hàng trung ương không tăng lãi suất, thậm chí đề nghị hạ lãi suất cơ bản. Tuy nhiên, dữ liệu giao dịch trên thị trường cho thấy, nhà đầu tư kỳ vọng xác suất Fed nâng lãi suất tại cuộc họp này lên tới 60%, làm nổi bật sự đối đầu gay gắt giữa Nhà Trắng và Phố Wall.

Đối với người tiêu dùng thông thường, nếu Fed quyết định tăng lãi suất, chi phí vay cho các khoản như vay mua ô tô, thẻ tín dụng và thế chấp sẽ tăng lên, trong bối cảnh các hộ gia đình Mỹ hiện tại phải chịu áp lực giá cả liên tục leo thang. Tuy nhiên, chính sách tiền tệ thắt chặt cũng góp phần kiềm chế chi tiêu và vay mượn, từ đó làm nguội nền kinh tế và giảm áp lực lạm phát. Các chuyên gia chỉ ra rằng, biện pháp này có thể giúp giảm thiểu tác động tăng giá các nhu yếu phẩm hàng ngày (như thực phẩm và xăng dầu) – những lĩnh vực đã trở thành "điểm đau" chung của phần lớn các gia đình Mỹ.

Từ đầu năm đến nay, Fed vẫn giữ nguyên lãi suất, trong khi chỉ số lạm phát vẫn vượt xa mục tiêu 2%. Mặc dù Chủ tịch Kevin Warsh đã giảm bớt cái gọi là "định hướng dự báo" (tức những tín hiệu mà Fed phát đi về lộ trình lãi suất tương lai), nhưng theo công cụ FedWatch của Sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CME), định giá mới nhất trên thị trường hợp đồng tương lai quỹ liên bang cho thấy xác suất tăng lãi suất 25 điểm cơ bản tại cuộc họp này là 60%.

Cuộc họp lần này diễn ra ngay trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cử tri không hài lòng về giá cả cao và chi phí vay lớn. Bên cạnh đó, áp lực lạm phát do xung đột kéo dài với Iran và biến động gia tăng trên thị trường trái phiếu cho thấy khả năng Fed nâng lãi suất có thể khiến tài chính hộ gia đình càng eo hẹp. Chuyên gia kinh tế Mark Hamrick cho biết: "Giá cả liên tục ở mức cao ảnh hưởng nặng nề nhất với các gia đình có thu nhập thấp và trung bình, nhiều người thậm chí đã khó trang trải các chi phí thiết yếu."

Tổng thống Trump cho rằng Mỹ nên có mức lãi suất thấp nhất thế giới và việc lãi suất quỹ liên bang quá cao sẽ khiến Mỹ thua kém các nước có lãi suất thấp trong cạnh tranh kinh tế. Dù lần này ông không trực tiếp nêu tên Warsh như từng làm với cựu Chủ tịch Jerome Powell, nhưng trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 4/9, ông viết: "Fed và nhà lãnh đạo mới xuất sắc của họ cần tỉnh táo lại – hãy là một người yêu nước."

Tuy vậy, Phó chủ tịch cấp cao của Index Fund Advisors, Mark Higgins, cảnh báo việc hạ lãi suất quá sớm có thể làm suy yếu nỗ lực kiềm chế lạm phát. "Lịch sử cho thấy duy trì chính sách tiền tệ đủ chặt chẽ, cho đến khi kiểm soát được lạm phát, là cách đáng tin cậy nhất để ổn định giá cả. Với tình hình lạm phát kéo dài như hiện nay, theo tôi, việc tăng lãi suất để phát đi tín hiệu rõ ràng là phù hợp và vì lợi ích tối đa của người dân Mỹ."

Chuyên gia kinh tế: Tăng lãi suất ngược lại có lợi cho người tiêu dùng

Một khi Fed tăng lãi suất, chi phí các khoản vay như mua xe, thẻ tín dụng và thế chấp của người tiêu dùng sẽ tăng. Lãi suất tín dụng tiêu dùng ngắn hạn thường gắn với mức lãi suất ưu đãi (thường cao hơn 3 điểm phần trăm so với lãi suất quỹ liên bang), trong khi các khoản vay dài hạn phụ thuộc nhiều vào kỳ vọng lạm phát và các yếu tố kinh tế khác. Ví dụ, lãi suất thế chấp cố định 15 và 30 năm thường đi theo lợi suất trái phiếu chính phủ, và gần đây nhờ lợi suất trái phiếu tăng vọt, lãi suất trung bình đối với khoản thế chấp cố định 30 năm đã lên tới 6,89% (theo dữ liệu Mortgage News Daily, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm hôm thứ Ba có lúc vượt ngưỡng 4,8%).

Chuyên gia kinh tế trưởng của Moody’s, Mark Zandi, cho rằng lời kêu gọi giảm lãi suất của tổng thống sẽ phản tác dụng, "gần như chắc chắn sẽ đẩy lãi suất dài hạn vốn đã tăng lên tiếp tục cao hơn đáng kể". Ông dự báo, trước chiến sự với Iran, lãi suất vay mua nhà dưới 6% có thể tăng tới trên 7%, còn chi phí vay của doanh nghiệp cũng như bất động sản thương mại sẽ cao hơn, thậm chí thị trường chứng khoán còn bị áp lực bán ra. Zandi nhấn mạnh, nếu Fed vì áp lực chính trị mà giảm lãi suất, nhà đầu tư trái phiếu sẽ cho rằng ngân hàng trung ương đã mất đi tính độc lập, từ đó dự đoán lạm phát sẽ còn cao hơn, khiến thị trường bất ổn.

Hamrick cho rằng, cuối cùng điều quan trọng nhất vẫn là giữ gìn uy tín của Fed. Nếu người tiêu dùng mất niềm tin vào khả năng kiểm soát lạm phát của ngân hàng trung ương, họ sẽ coi lạm phát cao là điều không tránh khỏi, kỳ vọng này có thể tự củng cố, ảnh hưởng tới quyết định về tiền lương và giá cả, khiến lạm phát càng khó kiểm soát. Hamrick cho biết: "Áp lực từ chính phủ lại càng cho thấy tầm quan trọng của sự độc lập của Fed. Chỉ khi bảo vệ được tính độc lập của ngân hàng trung ương, chúng ta mới có thể phục vụ tốt nhất cho người dân Mỹ."