Nhìn từ số liệu phi nông nghiệp và phản ứng thị trường: Chiến lược giải quyết cuối cùng của Cục Dự trữ Liên bang và Bộ Tài chính Mỹ

Trang tin tổng hợp tài chính 7/9—— Dữ liệu việc làm phi nông nghiệp “bùng nổ”, kỳ vọng tăng lãi suất tăng lên, tại sao thị trường không chìm trong cảnh hoang tàn?

Hiện nay điểm đau lớn nhất của thị trường vốn Mỹ và kinh tế vĩ mô không phải là việc làm ngắn hạn mà là lạm phát cùng khoản nợ quốc gia khiến lãi suất thị trường duy trì cao và thị trường chứng khoán Mỹ luôn trong tình trạng có thể suy yếu bất cứ lúc nào.

Lợi suất cao không chỉ khiến chi phí huy động nợ chính phủ Mỹ tăng mạnh, gia tăng áp lực thâm hụt ngân sách mà còn kìm hãm định giá thị trường chứng khoán, kìm nén đầu tư doanh nghiệp và tiêu dùng người dân, trở thành rào cản lớn đối với sự mở rộng liên tục của kinh tế Mỹ.

Chính vì vậy, Trump nhiều lần lên tiếng gây áp lực mạnh mẽ lên Fed, công khai cho rằng Mỹ không nên duy trì môi trường lãi suất cao trong thời gian dài, còn tuyên bố cứng rắn: Nếu Fed tiếp tục từ chối hạ lãi suất, giữ lãi suất cao, Mỹ sẽ cắt đứt tất cả giao thương với các quốc gia thâm hụt thương mại với Mỹ, dùng biện pháp ngoại thương cực đoan để ép buộc điều chỉnh chính sách tiền tệ, mâu thuẫn trong nội bộ Mỹ giữa “muốn lãi suất thấp” và “không dám hạ lãi suất tùy tiện” đã hoàn toàn công khai.

Dữ liệu phi nông nghiệp “bùng nổ”: Vì sao không khiến thị trường hoang mang?

Dữ liệu việc làm phi nông nghiệp tháng 8 công bố tuần này, nhìn bề ngoài đã hoàn toàn khóa lại không gian chính sách hạ lãi suất ngắn hạn của Fed.

Việc làm phi nông nghiệp tháng 8 tăng thêm 162,000 người, gấp ba lần so với kỳ vọng thị trường, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức 4,1%, tỷ lệ tham gia lao động lần đầu tiên tăng lên 61,6% sau 11 tháng, tỷ lệ thất nghiệp mở rộng (U-6) thậm chí còn giảm xuống mức thấp mới từ tháng 6 năm 2025 - 7,7%. Cộng thêm dữ liệu tháng 7 được điều chỉnh tăng, cho thấy thị trường lao động duy trì sức bền vượt kỳ vọng.

Theo tư duy truyền thống “tin tốt là tin xấu”, điều này ngay lập tức đẩy kỳ vọng tăng lãi suất cao hơn, cổ phiếu công nghệ Mỹ giảm mạnh trong ngày hôm đó. Trump thậm chí còn chỉ trích trên Truth Social về kỳ vọng thị trường dị dạng kiểu này “việc làm tốt thì thị trường chứng khoán sẽ chết”.

Tuy nhiên, thị trường lại không đi theo kịch bản bi quan, vậy logic thực sự phía sau là gì?

Vì thị trường đang nhanh chóng điều chỉnh định giá: Dữ liệu phi nông nghiệp mạnh mẽ trước hết chứng minh rằng nền kinh tế thực Mỹ vẫn rất khỏe mạnh, hoàn toàn loại bỏ nỗi lo về “hạ cánh cứng” và suy thoái (Recession).

Với thị trường chứng khoán Mỹ, nền tảng cơ bản lành mạnh và lợi nhuận doanh nghiệp ổn định (ở phía doanh thu) là điểm tựa nền tảng.

Quan trọng hơn, thị trường cũng nhận ra rằng—việc giảm chi phí huy động vốn thị trường và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ, việc cắt giảm lãi suất không phải là con đường duy nhất.

Dữ liệu CPI và PPI: Cân nhắc sâu xa của thái độ “diều hâu” từ Fed

Ngay sau dữ liệu phi nông nghiệp, thị trường sẽ chờ đón chỉ số PPI ngày 10/9 và CPI ngày 11/9, đây là “cối xay thử lửa” cuối cùng trước khi Fed bước vào kỳ nghỉ phát ngôn ngày 5/9.

Thị trường dự báo CPI tháng 8 tăng 0,4% so với tháng trước, tốc độ tăng theo năm có thể giảm nhẹ xuống 3,3%; CPI cơ bản (không bao gồm thực phẩm và năng lượng) dự kiến giảm xuống 2,3% so với cùng kỳ, song PPI do căng thẳng địa chính trị và nhiên liệu diesel đẩy lên được dự báo tăng 0,4% theo tháng, có thể lên tới 5,4% theo năm.

Cân nhắc của Fed: Bộ máy quan liêu Fed (như Waller, Williams) đang tập trung cao độ vào hai dữ liệu này. Waller tuyên bố rõ ràng, nếu lạm phát phục hồi, việc tăng lãi suất là điều chắc chắn.

Việc Fed duy trì thái độ “diều hâu” thực chất là bởi trong điều kiện nền kinh tế thực không có nguy cơ suy thoái, việc hạ lãi suất sẽ ngay lập tức thổi bùng kỳ vọng lạm phát, đẩy lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài tăng mạnh do bù đắp lạm phát.

Chính sách bề ngoài có mâu thuẫn: Fed và Bộ Tài chính phối hợp nâng cao định giá trái phiếu Mỹ như thế nào?

Bề ngoài, Fed thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt (duy trì lãi suất cao và thái độ diều hâu), trong khi Bộ Tài chính triển khai điều phối thanh khoản tinh vi, hai bên tưởng như có sự bất nhất chính sách, nhưng thực chất lại là một bộ phối hợp nâng cao tín dụng thị trường trái phiếu Mỹ:

Fed thắt chặt (bảo vệ tính độc lập, kiềm chế kỳ vọng lạm phát): Fed bằng thái độ diều hâu mạnh mẽ nhằm giữ tính độc lập của ngân hàng trung ương, chứng minh với thị trường toàn cầu quyết tâm phòng chống “lạm phát lần hai”.

Điều này đã neo chặt kỳ vọng lạm phát dài hạn, loại bỏ “phí bảo hiểm mất kiểm soát lạm phát” khỏi trái phiếu Mỹ.

Bộ Tài chính “kích hoạt nguồn vốn trầm tích” (không phải bơm tiền, mà hướng dòng chảy vào nền thực): Bộ Tài chính (do đội ngũ Bessent dẫn đầu) không in tiền hay bơm thanh khoản ồ ạt, mà là điều chỉnh cấu trúc phát hành trái phiếu, kéo dòng vốn nhàn rỗi của các ngân hàng thương mại và tổ chức tài chính gửi tại Fed (dạng reverse repo) hướng ra thị trường thứ cấp trái phiếu chính phủ và nền kinh tế thực.

Điều này không gây ra lạm phát mà còn cải thiện cơ cấu người mua và thanh khoản thị trường trái phiếu chính phủ.

Bài toán tổng hợp hệ thống: Kiểm soát giá dầu địa chính và “tăng nguồn thu nhập” cho quốc gia/trung lưu

Ngoài các công cụ tài chính, Mỹ cũng đang thúc đẩy những chính sách cơ cấu và tiết kiệm sâu rộng hơn trên bình diện vĩ mô:

Kiểm soát địa chính và giá dầu (chặn đứng lạm phát): Đối diện với lạm phát nhập khẩu do căng thẳng địa chính trị, Mỹ không chịu trận mà sử dụng công cụ tài chính, dẫn dắt dư luận và áp chế các nước sản xuất dầu như Iran, nhằm kiềm chế giá dầu thô.

Giữ giá dầu thấp không chỉ cắt nguồn gốc lạm phát hồi phục mà còn giảm chướng ngại lớn nhất cho việc hạ lãi suất.

Quốc gia tăng thu – kiểm soát thâm hụt: Tiết kiệm không đồng nghĩa với co cụm thụ động. Chính phủ Mỹ vừa tái cấu trúc thuế quan, chống trốn thuế quốc tế, vừa khởi động chiến dịch dầu mỏ để đảm bảo nguồn lực chiến lược, nhằm giúp quốc gia “kiếm nhiều tiền hơn”; đồng thời kiểm soát thâm hụt ngân sách bừa bãi, cho thị trường nợ toàn cầu thấy năng lực cải thiện bảng cân đối tài sản.

Xây dựng lại phân phối kiểu K (giúp trung lưu thu nhập nhiều hơn, kích hoạt sức sống nội tại): Giới giàu Mỹ nhờ tài sản tăng giá mà tiêu dùng giữ vững, nhưng tầng trung lưu, thu nhập thấp lại bị giá cả cao đè nặng (như Shilling chỉ ra niềm tin tiêu dùng giảm vì giá siêu thị tăng, tỷ lệ phá sản tăng, doanh số cùng cửa hàng của Lululemon giảm mạnh 18%).

Kiểm soát thâm hụt không hề đối lập với tăng thu nhập trung lưu–thông qua dồn lợi ích thu được từ chính sách “tăng nguồn lực quốc gia” và dòng vốn công nghiệp hồi hương về phía trung lưu, để trung lưu và kinh tế thực nhận được nhiều thu nhập hơn.

Tận dụng khuynh hướng tiêu dùng biên cao hơn của trung lưu, nhanh chóng khơi dậy tiêu thụ nội địa, mở rộng cơ sở thuế của quốc gia, cuối cùng giúp ngân sách chuyển từ “dựa vào vay nợ” sang “quốc gia và tầng lớp trung lưu cùng giàu, nền thực tự tạo ra dòng vốn”.

Tổng kết:

Thị trường vốn Mỹ đang trong quá trình chuyển hóa logic ngắn hạn: Tức kiểm soát nguồn thu-chi và đánh giá nợ trong nước để kìm hãm đà tăng của lợi suất.

Fed duy trì thái độ thắt chặt để bảo vệ độc lập và giữ vững kỳ vọng lạm phát, Bộ Tài chính kích hoạt dòng vốn ẩn làm bệ đỡ thanh khoản cho trái phiếu Mỹ, cùng nhau nâng cao định giá thị trường và tín nhiệm trái phiếu Mỹ;

Thêm vào đó là chính sách kiểm soát giá dầu địa chính, tăng nguồn thu, kiểm soát thâm hụt và giúp trung lưu kiếm tiền nhiều hơn.

Chính bộ giải pháp hệ thống này mới là con đường đúng đắn để vừa hạ thấp lãi suất thị trường, giảm áp lực nợ, đồng thời bảo vệ định giá thị trường chứng khoán Mỹ.

Nhưng liệu cuối cùng Mỹ có thực sự thành công, có thể chuyển đổi thành công trong bối cảnh lãi suất cao, chiến tranh, thị trường chứng khoán Mỹ ở đỉnh cao, kinh tế hai cực K-type, hay chỉ là “thắng” trên mặt trận dư luận, chúng ta hãy cùng tiếp tục theo dõi.