Giao dịch "tăng bù" trên thị trường chứng khoán Đức chững lại: MDAX tụt hậu so với DAX, gói kích thích 500 tỷ euro khó thực hiện

Ứng dụng thông tin tài chính Zhihui Finance lưu ý, sự yếu kém của nền kinh tế Đức, dù đã được kích thích bằng các biện pháp hỗ trợ quy mô lớn từ chính phủ, vẫn có vẻ như hoàn toàn phi lý. Nhưng ngay cả chi tiêu lên đến hàng chục tỷ euro cũng không thể giải quyết hết mọi lo lắng của nhà đầu tư, và kết quả bầu cử địa phương hôm Chủ Nhật vừa qua lại càng làm trầm trọng hơn một số mối lo ngại này.

Cục Thống kê Liên bang Đức cho biết hôm thứ Hai, sản lượng trong tháng Bảy giảm 1,1%, trong khi giới kinh tế gia trước đó dự báo sẽ tăng 0,2%. Dữ liệu tháng Sáu ban đầu cho thấy có tăng nhẹ, nay đã được điều chỉnh về không tăng trưởng.

Lý luận lạc quan vào năm ngoái không phải là vô lý, và thị trường cũng đã trả trước mức định giá cao. Đề xuất chi 500 tỷ euro (tương đương 580 tỷ USD) của chính phủ Đức đã đủ để chỉ riêng kỳ vọng đã khiến chỉ số vốn hoá trung bình MDAX tăng 20% vào năm 2025, còn nhóm cổ phiếu được UBS theo dõi có hưởng lợi từ chi tiêu (loại trừ lĩnh vực quốc phòng) thậm chí còn tăng vọt 65%.

Tuy nhiên, diễn biến năm nay giờ đây trở thành một cuộc kiểm toán thực tế cho sự hưng phấn năm ngoái. Chỉ số MDAX chỉ tăng 5,7%, thậm chí còn thấp hơn so với mức tăng nhẹ 6,4% của chỉ số DAX. Nhìn trên giấy tờ, cổ phiếu vốn hoá trung bình của Đức vẫn còn rẻ tương đối, còn những mã hưởng lợi từ chi tiêu tài khóa cũng không tạo ra lợi nhuận vượt trội. Giao dịch “bù giá” của thị trường chứng khoán Đức thực tế đã dừng lại.

Bài kiểm chứng thực tế đầu tiên là về việc dòng tiền thực sự chảy vào đâu. Viện nghiên cứu kinh tế Ifo ước tính, 95% số nợ mới được phân bổ chi tiêu năm ngoái được dùng để bù đắp thâm hụt ngân sách thường xuyên, thay vì đầu tư thêm. Berlin dự kiến dành hơn 2 tỷ euro trong quỹ của mình để trồng 700.000 cây, trong khi các sở cảnh sát và phòng khám bệnh vẫn đang chờ sửa chữa. Các nhà kinh tế học đã cảnh báo từ năm ngoái rằng quỹ này tài trợ cho các dự án tiêu dùng chứ không phải là đầu tư thực sự.

Kết quả khảo sát các nhà kinh tế cho thấy dự báo tăng trưởng kinh tế của Đức trong năm nay là 0,9%, và năm 2027 sẽ là 1,1%. Mặc dù tốt hơn con số GDP trì trệ trong hai năm trước, nhưng cũng không phải là bằng chứng cho sự phục hồi mạnh mẽ. Nhà đầu tư từng được hứa hẹn về triển vọng xây dựng đường sá, đường sắt và mạng lưới điện, nhưng cho đến nay, thứ họ nhận lại chỉ là những “điều chỉnh kế toán trên giấy tờ”.

Kỳ vọng lợi nhuận vượt trội năm 2025 của Đức đối mặt với kiểm chứng thực tế

Vốn chính trị duy trì sự hứng khởi của thị trường đối với kế hoạch chi tiêu này đã gần như tiêu tan. Tỷ lệ ủng hộ của Thủ tướng Merz giảm xuống một trong những mức thấp nhất kể từ khi có dữ liệu, theo thăm dò mới nhất chỉ 15% công chúng hài lòng với công việc của ông.

Chủ nhật tuần trước, tiểu bang Sachsen-Anhalt đã tổ chức cuộc bầu cử quốc hội mới. Đảng cực hữu Alternative für Deutschland (AfD) đã giành được 44% số phiếu, đây là thành tích tốt nhất của đảng này trong một cuộc bầu cử cấp bang, chỉ cách đa số tuyệt đối một bước. Hai cuộc bầu cử cấp bang nữa sẽ được tổ chức trong hai tuần tới.

Jens Eisenschmidt, Kinh tế trưởng khu vực châu Âu của Morgan Stanley viết trong báo cáo tuần trước: “Dù chúng tôi vẫn coi việc liên minh cầm quyền tan vỡ là rủi ro đuôi, nhưng trong kịch bản này khả năng lớn nhất là một chính phủ thiểu số, thay vì bầu cử sớm.” Tuy nhiên, nếu Merz giành được kết quả yếu thì điều này có thể gây ra những xem xét về vai trò lãnh đạo.

Đảng Alternative für Deutschland đạt thành tích bầu cử cấp bang tốt nhất lịch sử

Ngay sau đó là một cú sốc năng lượng mới. Khi eo biển Hormuz về cơ bản đã bị phong toả và tồn kho thấp hơn mức mùa vụ, giá khí đốt châu Âu giao dịch gần 75 euro mỗi MWh, cao nhất kể từ tháng 1/2023, tăng hơn gấp đôi từ đầu năm nay. Dù giá có hạ nhiệt, thiệt hại đã xảy ra, lạm phát cao chắc chắn sẽ bào mòn thu nhập thực tế và ý định tiêu dùng.

Lĩnh vực cổ phiếu Đức diễn biến tốt tập trung vào AI và các nhánh liên đới. Sóng cổ phiếu quốc phòng đã đạt đỉnh và quay đầu giảm, còn ngành công nghiệp truyền thống cốt lõi của Đức lại trở thành kẻ thua cuộc - Volkswagen thậm chí bị loại khỏi chỉ số Euro Stoxx 50 trong tháng này.

Đà giảm của ngành ô tô phủ bóng lên ngân sách địa phương. Ở Stuttgart - nơi đặt trụ sở của Mercedes-Benz Group và Porsche - dự kiến thuế thương mại năm 2026 đã được điều chỉnh giảm, chỉ còn 700 triệu euro so với kỷ lục trên 1,6 tỷ euro năm 2023. Thành phố này đã thông qua ngân sách thắt chặt đầu tiên kể từ năm 2009. Các cộng đồng khác cũng đối mặt áp lực tương tự, và việc cắt giảm chi tiêu càng làm trầm trọng thêm tình hình kinh tế vốn đã khó khăn.

Dù Đức từng đứng đầu bảng khảo sát các nhà quản lý quỹ của Bank of America mùa hè này về thị trường châu Âu được ưa chuộng nhất, nhưng dòng tiền đổ vào vẫn trầm lắng. Vì động lực kém, dự báo lợi nhuận bị hạ thấp và tâm lý điều hành sa sút, Đức xếp gần chót trong bảng xếp hạng của Morgan Stanley.

Yếu tố chống lại tâm lý bi quan mạnh mẽ nhất đến từ nền tảng thể chế của nước này. Kế hoạch tài khóa đã được neo vào hiến pháp, muốn xoá bỏ cần ít nhất 2/3 số phiếu, điều mà không phe nào hiện nay có được.

Andreas Rees, Kinh tế trưởng Đức của UniCredit viết: “Nhìn chung, chúng tôi dự đoán sẽ có nhiều tiếng ồn chính trị hơn trong vài tuần tới, nhưng Berlin sẽ không rơi vào tình trạng tê liệt. Một số biện pháp cải cách có thể bị làm yếu đi hoặc hoãn đến sau cuối năm 2026, nhưng các động thái cải cách rộng lớn hơn vẫn có khả năng đi đúng hướng.”

Hiện tại, Đức vẫn duy trì tỷ lệ nợ trên GDP là 64% - một lợi thế. Nhưng chỉ riêng năm 2027 đã có kế hoạch bổ sung hơn 200 tỷ euro nợ mới, cộng với lãi suất tăng cao, các luận điểm về “không gian tài khóa” đang dần yếu đi. Tuy nhiên, cơ cấu doanh thu quốc tế của chỉ số DAX cho thấy vấn đề riêng của Đức chưa đồng nghĩa với vấn đề của chỉ số này.

Trong các quốc gia lớn thuộc EU, Đức có dư địa nợ lớn nhất

Khai thác cổ phiếu riêng lẻ vẫn còn tiềm năng—bao gồm bán dẫn, lưới điện và các lĩnh vực hưởng lợi khi nguồn kích thích thực sự được giải ngân. Song lựa chọn hạn chế và giao dịch ngày càng đông đúc. Đặt cược vào triển vọng rộng lớn của thị trường Đức đồng nghĩa với việc nhà đầu tư phải đánh cược vào một chính phủ đang dần mất niềm tin nhà đầu tư, một quốc gia trở thành con tin của hai cuộc chiến về an ninh năng lượng, cùng một nền kinh tế mà doanh nghiệp trọng yếu đang rơi vào suy giảm cơ cấu.

Ngay cả với những người lạc quan, đây cũng là vụ đầu tư thử thách sự kiên nhẫn, tiền phải đến 2027 mới về, nhưng những thách thức đã rất rõ ràng. Đây không phải là cơ hội định giá bị đối xử bất công, mà là tỷ lệ rủi ro – lợi nhuận vận hành đúng vai trò của nó.