"Bong bóng AI" chưa vỡ, nhưng nhà đầu tư trái phiếu kỳ cựu này đã lặng lẽ giảm tỷ trọng trái phiếu tín dụng xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012: "Đừng quá tham lam, đã đến lúc dừng lại."

Theo ứng dụng tài chính thông minh, trong suốt bốn mươi năm đầu tư trái phiếu của Scott Colbert, ông hiếm khi cảm thấy cần phải điều chỉnh chiến lược một cách lớn. Nhưng ông cho biết, hiện tại chính là thời điểm then chốt như vậy. Colbert làm việc tại ngân hàng thương mại thành phố Clayton, bang Missouri, giữ vị trí Giám đốc thu nhập cố định, quản lý danh mục lên tới 28 tỷ USD. Ông không dự đoán kinh tế sẽ gặp khó khăn — ngược lại, ông dự kiến tăng trưởng kinh tế sẽ tăng tốc trong vài tháng tới. Vấn đề là giá trái phiếu doanh nghiệp hiện quá cao, biên an toàn cực kỳ nhỏ, khiến tiềm năng lợi nhuận không đủ để bù đắp rủi ro đang gánh chịu.

Từ trái phiếu được phát hành bởi các tập đoàn blue-chip của Mỹ như AT&T (T.US), JPMorgan Chase (JPM.US) đến Amazon (AMZN.US), lợi suất của các trái phiếu này chỉ cao hơn trái phiếu chính phủ Mỹ có 0,8 điểm phần trăm—mức chênh lệch này gần như chạm đến mức thấp nhất gần ba mươi năm qua mà thị trường đã đạt được vào đầu năm nay. Điều này có nghĩa là chỉ cần chênh lệch lãi suất giãn ra khoảng 12 điểm cơ bản cũng đủ xóa hết lợi nhuận vượt trội của trái phiếu doanh nghiệp so với trái phiếu chính phủ trong cả một năm.

Đây chính là một phần lý do khiến Colbert giảm tỷ trọng đầu tư vào tín dụng doanh nghiệp xuống mức thấp nhất kể từ năm 2012. Trong khi đó, ông tăng tỷ lệ nắm giữ các tài sản an toàn nhất trên thị trường thu nhập cố định như trái phiếu chính phủ Mỹ, trái phiếu cơ quan chính phủ và tiền mặt, lên mức cao nhất kể từ năm 2005.

Năm nay 65 tuổi, Colbert quản lý Commerce Bond Fund quy mô 1,1 tỷ USD từ năm 1994, đồng thời là quản lý lâu năm nhất trong các quỹ cùng loại đạt chuẩn xếp hạng Morningstar. Ông chia sẻ: “Cơ hội trên thị trường thực sự rất hạn chế. Lợi nhuận so với rủi ro tôi chấp nhận là thấp nhất trong suốt sự nghiệp.”

Việc điều chỉnh này vẫn chưa mang lại lợi nhuận đáng kể. Tính từ đầu năm đến nay, chỉ số tổng hợp trái phiếu chính phủ Mỹ giảm khoảng 0,1%, kém hơn so với các loại trái phiếu doanh nghiệp và toàn bộ thị trường thu nhập cố định vì lo ngại về lạm phát và thâm hụt đẩy lợi suất kỳ hạn dài lên mức gần cao nhất trong 20 năm. Để giảm bớt áp lực, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bất ngờ tuyên bố hôm thứ Tư sẽ tăng chương trình mua lại trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài.

Tuy vậy, Colbert vẫn kiên trì — quỹ của ông đã vượt qua 94% các sản phẩm cùng loại trong 15 năm qua. Ông đã chủ động giảm rủi ro trong một khoảng thời gian đáng kể. Theo dữ liệu mới nhất, tính đến cuối tháng Sáu, tỷ trọng trái phiếu doanh nghiệp trong các quỹ hỗn hợp và tài khoản độc lập giảm xuống còn 39%, thấp hơn nhiều so với khoảng 53% vào năm 2021.

Trong khi đó, tỷ lệ nắm giữ trái phiếu chính phủ và tiền mặt đã tăng từ dưới 16% cách đây năm năm lên 23%. Còn tỷ trọng giấy chứng nhận thụ hưởng thế chấp có bảo lãnh từ chính phủ (MBS) trong cùng kỳ đã tăng hơn gấp đôi, đạt 27%.

Việc chuyển sang các tài sản chất lượng cao hơn giúp làm tăng điểm xếp hạng tín dụng trung bình của danh mục đầu tư lên mức AA-, mức cao nhất trong lịch sử, so với trước đây chỉ ở mức A+.

Bối cảnh tái phân bổ này diễn ra khi các nhà đầu tư bị hấp dẫn bởi lợi suất tuyệt đối cao hiếm thấy kể từ cuộc khủng hoảng tài chính, cùng với sự vững mạnh của nền kinh tế, khiến dòng tiền tiếp tục đổ vào thị trường tín dụng. Dòng vốn này càng làm cho phần bù lợi suất của trái phiếu doanh nghiệp so với trái phiếu chính phủ giảm xuống mức hẹp kỷ lục kể từ 1997, dù các công ty công nghệ liên tiếp phát hành trái phiếu để đầu tư cho trí tuệ nhân tạo (AI), cung ứng tăng vọt.

Colbert nhấn mạnh: “Nếu có thời điểm nào nên giảm rủi ro vừa phải thì bây giờ chính là lúc—bởi vì phần lợi nhuận bạn bỏ qua là ít nhất.”

Xét về lịch sử, mức độ chấp nhận rủi ro tín dụng của Colbert luôn cao hơn chỉ số tham chiếu—Chỉ số tổng hợp trái phiếu Mỹ của Bloomberg. Dù đã giảm, tỷ trọng đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp vẫn cao hơn chuẩn lấy trái phiếu chính phủ làm nền tảng khoảng 15 điểm phần trăm.

Do đó, việc giảm danh mục lần này không phải là dự đoán kinh tế suy giảm, mà là một chiến lược phòng ngừa rủi ro.

Colbert thừa nhận: “Nếu thị trường thực sự sụp đổ, tôi cũng sẽ bị ảnh hưởng. Vì vậy tôi cũng không mong điều đó xảy ra. Chỉ là, tôi không muốn tiếp tục chấp nhận quá nhiều rủi ro như trước.”

Nỗi lo ‘bong bóng AI’

Một trong những rủi ro mà Colbert đặc biệt chú ý là thị trường chứng khoán.

Cơn sốt AI đã đẩy tổng giá trị vốn hóa của thị trường cổ phiếu Mỹ lên tới 82 nghìn tỷ USD, tương đương hơn 250% tổng quy mô nền kinh tế Mỹ—cao hơn đỉnh bong bóng internet khoảng 100 điểm phần trăm.

Colbert không cho rằng cơn sốt AI—mà ông gọi là “bong bóng”—sẽ sớm tan vỡ. Nhưng ông lo ngại nếu thị trường chứng khoán biến động, dấu hiệu này sẽ gây tác động tiêu cực đến chi tiêu tiêu dùng, mà chi tiêu này chủ yếu được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng của cải cá nhân.

Colbert vốn là người có nền tảng kỹ sư hạt nhân, gia nhập lĩnh vực đầu tư năm 1986, khi đó được Armco Steel—một trong những nhà sản xuất thép lớn nhất Mỹ thời điểm đó—thuê quản lý danh mục đầu tư trái phiếu cho quỹ hưu trí của công ty.

Ông nhớ lại: “Khi tôi mới vào làm, họ nói với tôi: ‘Cổ phiếu sẽ giao cho những người thông minh ở Chicago, New York và London quản lý. Còn trái phiếu thì bất kỳ ai ngoại đạo đều làm được.’—Và tôi chính là người ngoại đạo đó.”

Tuy nhiên, thời điểm ông bước vào lại vô cùng hợp lý. Khi đó, Paul Volcker đang nỗ lực kiềm chế lạm phát, khai mở chu kỳ thị trường tăng giá kéo dài hàng chục năm với trái phiếu. Đến năm 1993, Colbert gia nhập Commerce Bank và năm sau tiếp quản Commerce Bond Fund.

Khác với nhiều nhà đầu tư đánh cược xu hướng lãi suất, ông thường giữ thời hạn trái phiếu (chỉ số đo rủi ro lãi suất) gần tương đương với chỉ số tham chiếu. Thay vào đó, ông tập trung tạo lợi nhuận vượt trội thông qua sản phẩm chênh lệch lợi suất như trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán đảm bảo bằng thế chấp và chứng khoán đảm bảo bằng tài sản.

Chiến lược này đã liên tục đem lại kết quả ổn định và vượt trội. Trong 15 năm qua, quỹ này đạt mức lợi nhuận bình quân hàng năm là 2,5%, vượt xa chỉ số tham chiếu.

Colbert cho biết, môi trường thị trường hiện tại khiến ông liên tưởng đến thời kỳ bong bóng internet cuối những năm 1990. Khi đó, Chủ tịch Fed Alan Greenspan năm 1996 cảnh báo về trạng thái “phồn thịnh phi lý”, dẫn đến đợt điều chỉnh ngắn hạn, nhưng thị trường sau đó tiếp tục tăng kéo dài nhiều năm.

Colbert tổng kết, bài học nằm ở chỗ: Định giá cao có thể kéo dài hơn nhiều so với những gì nhà đầu tư kỳ vọng, bởi vậy gần như không thể đoán chính xác thời điểm thị trường đảo chiều. Thay vì đánh cược thời điểm, tốt nhất nên hạ rủi ro ngay khi chi phí điều chỉnh còn thấp.

Ông cho biết: “Khi mọi việc đều tốt đẹp, tôi thích chủ động giảm thiểu một chút. Đừng quá tham lam.”