Áp lực bán trái phiếu chính phủ Mỹ gia tăng! Nợ công gần chạm mốc 40 nghìn tỷ USD, lợi suất kỳ hạn 30 năm tiến sát mức cao nhất thế kỷ này

Ứng dụng tài chính Zhihui APP đưa tin, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ gần đây tiếp tục tăng cao, đặc biệt là trái phiếu dài hạn chịu áp lực bán rõ rệt. Khi quy mô nợ công của chính phủ Mỹ tiến gần tới 40 nghìn tỷ USD, lãi suất tăng cao hơn nữa đang đẩy chi phí tài trợ của chính phủ liên bang lên, đồng thời làm gia tăng lo ngại của thị trường về tính bền vững tài khóa.

Lợi suất trái phiếu Mỹ tăng lần này bắt đầu từ tháng 6, trong đó, trái phiếu dài hạn đặc biệt yếu. Lợi suất trái phiếu 30 năm của Mỹ đã tăng hơn 40 điểm cơ bản so với đáy cuối tháng 6, hiện đã gần đạt mức cao nhất từ đầu thế kỷ đến nay. Lợi suất các kỳ hạn trái phiếu khác của Mỹ cũng đồng loạt tăng cao.

Các chiến lược gia thu nhập cố định cho rằng, đợt tăng lần này không phải do một yếu tố đơn lẻ thúc đẩy, mà là kết quả tổng hòa của nhiều yếu tố như thâm hụt ngân sách Mỹ gia tăng, lạm phát dai dẳng cao hơn mục tiêu 2% của Fed, phát hành trái phiếu doanh nghiệp tăng vọt cũng như bảo hiểm rủi ro kỳ hạn tăng cao.

Anshul Pradhan, Giám đốc nghiên cứu lãi suất Mỹ tại Barclays Capital chỉ ra rằng, các áp lực này vốn không mới và việc tăng lợi suất dài hạn diễn ra dần dần. Điều thực sự đáng chú ý là hiện tại các yếu tố này đã đủ mạnh để lấn át một số số liệu kinh tế yếu. Ông cho biết, trong tháng này đã có ba số liệu kinh tế độc lập vốn nên khiến lợi suất giảm, nhưng lợi suất trái phiếu dài hạn Mỹ vẫn tiếp tục tăng.

Gần đây, chỉ số lạm phát Mỹ thực ra đã có tiến triển. Giá tiêu dùng và giá sản xuất tháng 7 thay đổi nhìn chung hạn chế, lạm phát lõi vượt trừ thực phẩm và năng lượng là 2,5%, về cơ bản trở lại mức trước khi chiến tranh Iran bùng nổ cuối tháng 2 năm nay. Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường trái phiếu cho thấy, lo ngại của các nhà đầu tư hiện không chỉ dừng lại ở lạm phát.

Tình trạng tài chính của Mỹ đang trở thành một trong những áp lực chính mà trái phiếu dài hạn phải đối mặt. Thâm hụt ngân sách Mỹ tháng 7 là 432,3 tỷ USD, mức thâm hụt hàng tháng lớn nhất kể từ tháng 3/2021 và có khả năng sẽ khiến thâm hụt ngân sách cả năm tài khóa kết thúc tháng 9 đạt khoảng 2 nghìn tỷ USD.

Trong khi đó, tổng nợ công của chính phủ Mỹ đã tiến gần tới 40 nghìn tỷ USD, trong đó quy mô nợ liên bang do công chúng nắm giữ sắp chạm ngưỡng 100% GDP của Mỹ.

Lãi suất cao cũng khiến gánh nặng trả nợ của chính phủ tăng thêm. Tính đến tháng 7, chi phí tài trợ nợ của Mỹ trong niên khóa này đã tích lũy tới 1,12 nghìn tỷ USD, ước đạt 1,37 nghìn tỷ USD cả năm, tăng khoảng 84 tỷ USD so với năm 2025. Xét về chi tiêu ròng, hiện tài trợ nợ đã trở thành một trong những khoản chi lớn nhất của chính phủ Mỹ, chỉ sau bảo hiểm xã hội và y tế.

Ed Yardeni, nhà sáng lập Yardeni Associates cho rằng, thị trường trái phiếu Mỹ đang dần tiến sát đến điểm tới hạn khi những “cảnh sát trái phiếu” bắt đầu tỏ thái độ không hài lòng với tình hình tài khóa. Khái niệm này ám chỉ các nhà đầu tư trái phiếu lo ngại vấn đề kỷ luật tài khoá, lạm phát,... nên bán tháo công trái, từ đó đẩy lợi suất lên cao ép nhà hoạch định chính sách phải điều chỉnh.

Yardeni cho rằng, nhà đầu tư vừa lo Fed thiếu quyết liệt trong kiểm soát lạm phát, vừa lo giá dầu tăng. Tuy nhiên, ông cũng tin rằng, nếu bản thân kinh tế Mỹ không đủ mạnh, lợi suất trái phiếu Mỹ cũng khó duy trì ở mức hiện tại, do vậy lợi suất cao hiện nay ở mức độ nào đó cũng thể hiện thị trường công nhận sức bật của kinh tế Mỹ.

Bên cạnh nhu cầu huy động vốn khổng lồ của chính phủ, làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp do cơn sốt đầu tư AI cũng đang cạnh tranh với trái phiếu chính phủ Mỹ về dòng tiền đầu tư.

Theo số liệu của Hiệp hội Ngành chứng khoán và Thị trường tài chính Mỹ, kể từ đầu năm tới nay các doanh nghiệp Mỹ đã phát hành gần 1,7 nghìn tỷ USD trái phiếu, tăng 27% so với cùng kỳ, thậm chí đã vượt quy mô phát hành cả năm 2025. Khi các doanh nghiệp công nghệ và các công ty khác rót vốn lớn đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu AI cùng hạ tầng liên quan, nhu cầu huy động vốn trên thị trường vốn tăng mạnh.

Ian Lyngen, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ của BMO Capital Markets chỉ ra, ngoài tăng trưởng nợ công, phát hành trái phiếu doanh nghiệp kỷ lục càng làm tăng nguồn cung trái phiếu dài hạn trên thị trường thu nhập cố định của Mỹ, ảnh hưởng đến toàn bộ lợi suất, đường cong lợi suất cũng như bảo hiểm rủi ro kỳ hạn.

Ông cho rằng, trừ khi nguồn cung trái phiếu dài hạn giảm rõ, điều kiện tài chính thắt chặt mạnh hoặc triển vọng kinh tế Mỹ xấu đi đáng kể, bằng không trong ngắn hạn lợi suất trái phiếu dài hạn của Mỹ dễ tiếp tục tăng.

Sự không chắc chắn trong chính sách Fed cũng là một áp lực khác với thị trường trái phiếu. Chủ tịch Fed Waller giữ thái độ thận trọng về lộ trình lãi suất tương lai, giảm các chỉ báo dự báo sớm cho thị trường. Trong bối cảnh Fed giữ lãi suất qua đêm ở mức 3,50%-3,75% suốt năm nay, mức độ minh bạch trong truyền thông chính sách của ngân hàng trung ương giảm khiến thị trường trái phiếu vốn đã chịu nhiều áp lực càng thận trọng hơn.

Hiện thị trường cho rằng khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 9 là thấp, và đến tháng 12 khả năng tăng suất mới khá cao. Điều này cũng khiến một số nhà đầu tư nghi ngờ liệu Fed có thực sự quyết tâm kéo lạm phát về mục tiêu 2% như những tuyên bố công khai hay không.

Tuy nhiên, Yardeni cho rằng, việc thị trường trái phiếu Mỹ bớt phụ thuộc vào chính sách Fed không hẳn là một điều xấu. Khi lợi suất tăng lên mức hấp dẫn hơn, lực cầu mới có thể gia nhập thị trường. Ông cho rằng, hiện nay lãi suất ngày càng do cung cầu vốn trên thị trường và định giá rủi ro quyết định, thị trường trái phiếu Mỹ đang dần trở lại vận hành theo cơ chế thị trường nhiều hơn.