Thị trường chứng khoán châu Á đã đạt đỉnh chưa? Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng vọt, trong 20 lần lịch sử thì 17 lần chứng khoán châu Á - Thái Bình Dương giảm giá

Zhì thông tài chính APP cho biết, vào ngày 18 tháng 8 trong phiên giao dịch châu Á, một phiên "mở cao, đóng thấp" do lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn dài tăng vọt đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho các nhà đầu tư AI toàn cầu. Qua đêm, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm tăng lên 5,29%, mức cao nhất kể từ tháng 6 năm 2007, tiệm cận đỉnh cao vào đầu cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng tăng lên trên 4,7%, gần mức đỉnh 19 tháng là 4,75% thiết lập vào tuần trước. Sự dịch chuyển liên tục của "mỏ neo định giá" này đang trở thành một trong những rủi ro lớn nhất đối với đà tăng của thị trường cổ phiếu AI tại châu Á. Dữ liệu cho thấy, trong năm năm qua, khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 20 điểm cơ bản hoặc nhiều hơn trong một tuần, chỉ số MSCI Châu Á Thái Bình Dương giảm trong 17 trên 20 tuần, với mức giảm trung bình lên tới 1,7%.

Bài học lịch sử: 20 lần trong 5 năm, 17 lần giảm

Mối quan hệ nghịch đảo giữa lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ và thị trường cổ phiếu châu Á không phải là một phát hiện mới của thị trường, mà là một quy luật đã được kiểm chứng nhiều lần. Dữ liệu cho thấy, trong năm năm qua, khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng 20 điểm cơ bản hoặc nhiều hơn trong một tuần, chỉ số MSCI Châu Á Thái Bình Dương đã giảm trong 17 trên 20 tuần, với mức giảm trung bình là 1,7%. Quy luật thống kê này tiếp tục được xác nhận trong thời gian gần đây – diễn biến thị trường tuần trước tiếp tục theo mô hình này.

Chuyên gia phân tích của Vantage Global Prime là Hebe Chen chỉ ra: “Nếu thị trường trái phiếu toàn cầu xuất hiện biến động hỗn loạn, chắc chắn sẽ tác động ngay lập tức tới khu vực châu Á, đặc biệt khi làn sóng AI phát triển, thị trường như Đài Loan Trung Quốc và Hàn Quốc ngày càng liên kết chặt chẽ hơn với chu kỳ công nghệ và dòng vốn của Mỹ.”

Vấn đề cốt lõi nằm ở “sự mong manh về cấu trúc” của cổ phiếu AI châu Á. Chen phân tích thêm: "Đà tăng trưởng chính trên thị trường chứng khoán châu Á gần đây phần lớn tập trung vào lĩnh vực công nghệ và AI – những phần thị trường nhạy cảm nhất với chi phí vốn, tỷ lệ chiết khấu tăng, biến động tỷ giá và nền tảng kinh tế toàn cầu."

Cơ chế truyền dẫn: Ba kênh phân tích tác động của lợi suất trái phiếu Mỹ đến cổ phiếu AI châu Á

Kênh một: Định giá lại – Tỷ lệ chiết khấu cao hơn, giá trị hiện tại thấp hơn. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn dài là mỏ neo định giá của tài sản rủi ro toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm nhảy vọt từ dưới 5% lên trên 5,3%, mọi mô hình định giá tài sản tăng trưởng phụ thuộc dòng tiền trong tương lai đều cần tính lại. Các công ty AI – nhất là các nhà phát triển mô hình và phần cứng chưa tạo ra lợi nhuận ổn định – có độ nhạy cực cao với biến động tỷ lệ chiết khấu hơn nhiều ngành truyền thống. Đà giảm mạnh của hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ trong phiên châu Á (Nasdaq Future -0,4%, S&P -0,2%) chính là phản ứng tức thời của áp lực này.

Kênh hai: Chi phí tài trợ tăng – Mô hình mở rộng AI dựa vào nợ chịu áp lực. Việc mở rộng cơ sở hạ tầng AI phụ thuộc lớn vào tài trợ nợ. Tuần trước, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm nhảy vọt từ dưới 5% lên trên 5,3%, đồng nghĩa các dự án hạ tầng AI dựa vào tài trợ nợ dài hạn sẽ phải chịu chi phí lãi vay cao hơn. Chiến lược gia trưởng Lee Eun-taek của KB Securities nhận định, dù các tập đoàn công nghệ lớn có thể vẫn sẽ đầu tư để không bị tụt lại trong cuộc đua AI, nhưng lãi suất cao có thể khiến các tổ chức tài chính cấp vốn phải thu hẹp quy mô cho vay.

Kênh ba: Dòng vốn đảo chiều – Dòng tiền từ thị trường mới nổi quay về trái phiếu Mỹ. Khi lãi suất phi rủi ro vượt 5%, bản thân trái phiếu kho bạc Mỹ đã trở nên cực kỳ hấp dẫn. Áp lực dòng tiền rút khỏi chứng khoán thị trường mới nổi để quay về trái phiếu Mỹ tăng lên rõ rệt. Vào ngày 18 tháng 8, các nhà đầu tư tổ chức trên KOSPI Hàn Quốc bán ròng 7.854 tỷ won chỉ trong một ngày, trong khi nhà đầu tư nước ngoài và lẻ lần lượt mua ròng 865 tỷ won và 7.310 tỷ won – là ví dụ cụ thể cho logic rút vốn quy mô lớn của tổ chức.

Tiếp đó, lợi suất của trái phiếu Mỹ, Đức, Pháp, Nhật đều tăng, các tiêu chuẩn định giá rung lắc đồng loạt. Giao dịch vay yên để mua tài sản toàn cầu bị đảo ngược khi lợi suất trái phiếu Nhật tăng gần 3% – lợi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 5 năm tăng lên 2,18%, mức cao kỷ lục, 10 năm là 2,945%, mức cao nhất từ năm 1996.

Ba động lực khiến lợi suất tăng vọt

Thứ nhất, làn sóng phát hành trái phiếu AI và nguồn cung trái phiếu Mỹ tăng mạnh. Theo dữ liệu từ Citadel Securities, các công ty AI đã phát hành tổng cộng khoảng 1,5 nghìn tỷ USD trái phiếu từ đầu năm. Đồng thời, tuần trước Bộ Tài chính Mỹ buộc phải phát hành 25 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 30 năm với lợi suất 5,216%, mức cao nhất cho một thương vụ cùng loại từ năm 2001.

Thứ hai, kỳ vọng lạm phát tăng trở lại. Giá dầu Brent đã lên mức 91,24 USD/thùng. Thỏa thuận ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran hết hiệu lực ngày 17 tháng 8, đàm phán eo biển Hormuz vẫn bế tắc. Kỳ vọng lạm phát một năm của Đại học Michigan vượt 4% tháng thứ năm liên tiếp.

Thứ ba, bất định về chính sách của Fed gia tăng. Citadel Securities cảnh báo rằng việc Fed liên tục trì hoãn siết chặt chính sách tiền tệ khiến lợi suất trái phiếu dài hạn duy trì ở mức cao nhiều năm. Mặc dù dữ liệu CME cho thấy xác suất giữ nguyên lãi suất trong tháng 9 là 63%, nhưng xác suất tăng lãi suất vẫn là 37%. Viện Nghiên cứu Đầu tư Wells Fargo đã vừa điều chỉnh dự báo mới nhất, cho rằng Fed sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong năm nay.

Ngưỡng cảnh báo then chốt: Lợi suất trái phiếu Mỹ 10 năm “vùng cảnh báo” 5%-5,3%

Chiến lược gia trưởng Lee Eun-taek của KB Securities trong buổi họp báo ngày 18 tháng 8 đã đưa ra một khung rủi ro rõ ràng: Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt duy trì ở vùng 5,0%-5,3% sẽ trở thành tín hiệu cảnh báo then chốt cho chu kỳ đầu tư AI.

Lee giải thích, một khi lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt 5%, đây sẽ là mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2007; nếu vượt 5,3%, sẽ là mức cao nhất trong 25 năm. Trong môi trường lãi suất này, các nhà cung cấp vốn có thể sẽ chuyển từ tìm kiếm tài sản rủi ro sang đảm bảo lợi suất an toàn, kéo theo việc dòng tiền vào AI bị thu hẹp.

Tính đến ngày 18 tháng 8, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 10 năm đã tăng lên khoảng 4,74%, chỉ còn cách ngưỡng cảnh báo 5% khoảng 26 điểm cơ bản. Đà giảm của thị trường trái phiếu toàn cầu hiện vẫn tiếp tục, mối lo với tình hình tài chính Mỹ ngày càng sâu sắc.

Từ góc nhìn vĩ mô, đợt tăng vọt lợi suất trái phiếu dài hạn này phản ánh ba áp lực cơ cấu: Lo ngại của nhà đầu tư về chi tiêu chính phủ tăng mạnh, nguồn cung trái phiếu dài hạn tăng đột biến và thực tế lạm phát năm năm liên tục vượt mục tiêu của Fed. Đây không phải là những nhiễu động ngắn hạn mà là các nhân tố cơ cấu có thể kìm hãm định giá tài sản rủi ro trong thời gian dài.

Điểm then chốt: PMI toàn cầu và Jackson Hole thành biến số

Dù thị trường châu Á tạm thời cho thấy độ bền – Nhóm phân tích của Ngân hàng DBS cho rằng lợi nhuận doanh nghiệp cao, làn sóng AI tiếp tục và Fed dần ôn hòa là các yếu tố hỗ trợ – nhưng hiệu quả đệm này có thể hạn chế. Chiến lược gia trưởng của Saxo Bank là Charu Chanana cảnh báo: "Có thể hiện tại châu Á chưa chịu ảnh hưởng rõ rệt, nhưng không hoàn toàn miễn dịch. Nếu lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tiếp tục đi lên, độ bền này sẽ bị thử thách."

Dữ liệu Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) toàn cầu công bố vào thứ Sáu tuần này, cũng như lần đầu tiên Chủ tịch Fed Powell phát biểu tại Hội nghị ngân hàng trung ương toàn cầu Jackson Hole cuối tháng 8, sẽ là những biến số quyết định liệu lợi suất trái phiếu Mỹ có tiếp tục đi lên và cổ phiếu AI châu Á có thể giữ vững trận địa hay không.