General Motors công bố báo cáo tài chính “hai mặt”

Ngày 21 tháng 7, General Motors đã công bố báo cáo tài chính quý II năm 2026.

Báo cáo cho thấy, doanh thu quý II của General Motors là 48 tỷ USD, tăng 1,9% so với cùng kỳ năm trước; nhờ sự hỗ trợ từ các dòng xe bán tải và SUV có biên lợi nhuận cao ở Bắc Mỹ, lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh đạt 3,9 tỷ USD, tăng 29,8% so với cùng kỳ, dòng tiền tự do từ ô tô điều chỉnh đạt 5 tỷ USD.

Dựa trên kết quả kinh doanh chính này, General Motors đã tăng dự báo lợi nhuận cả năm lần thứ hai trong năm.

Tuy nhiên, mức tăng lợi nhuận điều chỉnh này lại không phản ánh đồng thời trong lợi nhuận ròng trên sổ sách. Quý II, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông của General Motors đạt 1,3 tỷ USD, giảm 31,1% so với cùng kỳ năm ngoái.

Yếu tố cốt lõi ảnh hưởng đến lợi nhuận trên sổ sách là công ty đã ghi nhận chi phí điều chỉnh 2,3 tỷ USD liên quan đến tái cấu trúc công suất và bố trí sản xuất xe điện trong kỳ. Khoản chi phí này chủ yếu đến từ việc đàm phán thương mại với nhà cung cấp và đối tác liên doanh, tổn thất do hợp đồng cung ứng vật tư và điều chỉnh tài sản liên quan đến tuân thủ, không phải chi phí tái cấu trúc thị trường Trung Quốc.

Một bộ số liệu khác tiết lộ áp lực lên hoạt động kinh doanh của General Motors tại Trung Quốc: theo số liệu tổng doanh số do General Motors công bố trong 10-Q, tổng doanh số của General Motors và các liên doanh tại Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 706.000 xe, giảm 20,7% so với cùng kỳ, thị phần từ 7,2% giảm còn 6,8%.

Thị trường Bắc Mỹ trong nửa đầu năm đóng góp khoảng 87% lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh của General Motors; doanh số tiêu thụ và thị phần tại Trung Quốc đang giảm, nhưng lợi nhuận quyền lợi từ hoạt động liên doanh lại phục hồi sau tái cấu trúc.

Báo cáo tài chính “hai mặt” này cho thấy, General Motors dựa vào dòng tiền từ xe nhiên liệu và SUV, bán tải có biên lợi nhuận cao tại Bắc Mỹ, đồng thời điều chỉnh công suất và danh mục sản phẩm tại Trung Quốc để ứng phó với sự sụt giảm doanh số; mảng liên doanh tại Trung Quốc đã quay trở lại có lợi nhuận, nhưng việc phục hồi lợi nhuận có thể giúp doanh số tăng trở lại hay không vẫn cần kiểm chứng thêm.

Đối với General Motors, vấn đề cạnh tranh cốt lõi tại Trung Quốc đã chuyển từ việc tăng trưởng doanh số ngắn hạn sang liệu có thể duy trì lợi nhuận liên doanh và giành lại thị phần sau khi thu hẹp quy mô hay không.

01 Thị trường Bắc Mỹlàm chỗ dựa

Đặc điểm nổi bật nhất trên báo cáo tài chính quý II của General Motors là tăng trưởng lợi nhuận kinh doanh tại Bắc Mỹ song song với sự sụt giảm lợi nhuận ròng trên sổ sách công ty.

Xét theo từng bộ phận, lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh của mảng Bắc Mỹ trong quý II là 3,446 tỷ USD, tăng 42,7% so với cùng kỳ, là nguồn đóng góp chủ yếu cho lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh toàn công ty là 3,943 tỷ USD.

Quý II, dù doanh số bán sỉ tại Bắc Mỹ gần như không thay đổi, nhưng tăng trưởng lợi nhuận chủ yếu đến từ việc thay đổi cấu trúc sản phẩm, giá cả và kiểm soát chi phí.

Xét về cấu trúc tài chính, các dòng xe bán tải cỡ lớn và SUV quy mô lớn vẫn là trụ cột lợi nhuận ở thị trường Bắc Mỹ của General Motors. Trong khi toàn ngành ô tô Mỹ nửa đầu năm giảm doanh số 3,4%, lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh của General Motors tại Bắc Mỹ lên tới 7,107 tỷ USD, chiếm khoảng 87% tổng lợi nhuận điều chỉnh của toàn công ty, điều này theo 10-Q được lý giải nhờ cấu trúc sản phẩm và kỷ luật chi phí.

Điều này có nghĩa là, trong bối cảnh doanh số tại thị trường Mỹ thu hẹp, General Motors vẫn dựa vào xe nhiên liệu có biên lợi nhuận cao và kiểm soát chi phí để duy trì dòng tiền. Dòng tiền tự do từ ô tô điều chỉnh quý II là 5 tỷ USD, cũng trở thành yếu tố hỗ trợ giúp ban lãnh đạo tiếp tục nâng dự báo lợi nhuận năm nay lần thứ hai.

Nhưng một mặt khác của báo cáo là lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông giảm 31,1% so với cùng kỳ.

Lợi nhuận trước thuế và lãi vay điều chỉnh quý II của General Motors là 3,943 tỷ USD, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông là 1,305 tỷ USD. Hai chỉ tiêu này không cùng một chuẩn, chỉ tiêu đầu đã loại bỏ các khoản mục đặc biệt; các chi phí ròng 2,3 tỷ USD liên quan đến chiến lược tái cấu trúc xe điện đã tính vào lợi nhuận trên sổ sách kỳ này.

Khoản chi phí này phản ánh việc General Motors đánh giá lại công suất sản xuất xe điện và bố trí sản xuất, nhưng không thể đơn giản hiểu là công ty từ bỏ điện hóa.

Năm 2025, General Motors trích lập 7,9 tỷ USD cho chiến lược tái cấu trúc xe điện; nửa đầu năm 2026 lại ghi nhận 3,4 tỷ USD chi phí ròng. Các chi phí này liên tục nhiều quý làm giảm lợi nhuận trên sổ sách.

Trong 2,3 tỷ USD chi phí ròng quý II năm 2026, khoảng 1,3 tỷ USD đến từ đàm phán thương mại với nhà cung ứng và đối tác liên doanh, khoảng 1,1 tỷ USD do tổn thất hợp đồng cung cấp, và khoảng 500 triệu USD liên quan đến điều chỉnh tài sản tuân thủ, sau khi trừ 660 triệu USD thu hồi phân bổ chi phí.

Khoản chi phí này không đồng nghĩa với toàn bộ dòng tiền thực xuất ra trong kỳ. General Motors công bố, có khoảng 1,6 tỷ USD của số này sẽ ảnh hưởng đến dòng tiền khi trả, dự kiến trong năm 2026 vẫn có thể phát sinh thêm chi phí.

Tuy vậy, General Motors đồng thời đánh giá rằng, các khoản chi phí tiền mặt lớn liên quan đến chiến lược tái cấu trúc xe điện gần như đã ghi nhận xong, tổ hợp sản phẩm xe điện Chevrolet, GMC và Cadillac hiện tại không bị ảnh hưởng bởi lần điều chỉnh này.

Về vận hành, General Motors đang dùng các khoản chi phí từng giai đoạn để xử lý gánh nặng hợp đồng công suất và chuỗi cung ứng xe điện trước đó; điều này khiến lợi nhuận trên sổ sách giảm ở kỳ này, nhưng không nên hiểu ngay là hoạt động kinh doanh chính ở Bắc Mỹ đã mất dần khả năng tạo dòng tiền.

Vấn đề là, cấu trúc lợi nhuận này phụ thuộc khá lớn vào cấu trúc sản phẩm Bắc Mỹ. Chỉ cần giá hay nhu cầu cho bán tải và SUV lớn thay đổi, không gian đệm của General Motors sẽ bị co lại.

Câu hỏi thực sự đặt ra với General Motors là: Liệu có thể xây dựng được một mảng kinh doanh xe điện mang lại giá trị thương mại ổn định trước khi dòng tiền từ xe nhiên liệu cạn kiệt hay không?

02 Thị trường Trung Quốcphục hồi từng bước

So với tăng trưởng lợi nhuận tại Bắc Mỹ, thị trường Trung Quốc của General Motors phức tạp hơn: doanh số và thị phần giảm, nhưng lợi nhuận đã phục hồi liên tục.

Quý II, lượng giao xe của General Motors tại Trung Quốc khoảng 357.000 chiếc, tích lũy nửa năm đạt 706.000 xe, giảm 20,7% so với cùng kỳ. Mức giảm này còn lớn hơn mức bình quân toàn thị trường xe chở khách tại Trung Quốc là 16,5%. Thị phần của General Motors ở Trung Quốc từ khoảng 7,2% giảm còn khoảng 6,8%.

Dữ liệu từ SAIC-GM cụ thể hơn. Tổng doanh số nửa đầu năm đạt 231.200 xe, riêng quý II khoảng 108.000 xe, giảm gần 20% so với cùng kỳ.

Theo thông tin, cuối năm 2025 công suất thiết kế của SAIC-GM đạt 1,452 triệu xe, giảm 456.000 xe so với 1,908 triệu xe cùng kỳ năm ngoái, mức giảm khoảng 24%. Tính sơ, tỷ lệ sử dụng công suất của SAIC-GM nửa đầu năm khoảng 32%, tức là khoảng hai phần ba công suất bị bỏ trống.

Phân hóa ở cấp độ thương hiệu cũng rất rõ rệt.

Buick vẫn là trụ cột doanh số của SAIC-GM, chiếm khoảng 70%, nhưng doanh số các mẫu xe chính so với đỉnh cao trước đây đã giảm khá nhiều. Envision bán lẻ tháng 6 khoảng 6.550 xe, GL8 dao động quanh ngưỡng 3.000 xe, dù từng giữ ngôi quán quân MPV với doanh số hơn 10.000 xe/tháng. Tuy nhiên, kể từ năm ngoái, Buick đã tung ra nhiều mẫu xe thương hiệu năng lượng mới cao cấp Electra, đang trở thành điểm neo quan trọng với chuyển đổi năng lượng mới của thương hiệu Buick.

Trong khi đó, doanh số Chevrolet nửa năm còn không có số liệu công khai, theo dữ liệu của Dongchedi chỉ đạt 36 xe, đã trở thành rất ngoài rìa. Bên cạnh đó, mẫu xe điện của Cadillac như IQ Ruige cũng chỉ đạt doanh số hàng tháng ở mức vài trăm xe.

Trong cả báo cáo quý cũng như cuộc gọi, ban lãnh đạo không còn nhắc đến “tăng trưởng” hay “mở rộng” với thị trường Trung Quốc, mà chủ yếu nói về “tái cấu trúc kinh doanh”, “tối ưu hóa cấu trúc chi phí”. Trong báo cáo quý II, liên quan đến Trung Quốc đã trích lập khoảng 177 triệu USD chi phí tái cấu trúc, gồm suy giảm giá trị khoản đầu tư vào liên doanh và chi phí liên quan.

Điều này liên quan đến một mốc thời gian quan trọng. Thỏa thuận liên doanh giữa SAIC và General Motors sẽ hết hạn vào tháng 6/2027, việc gia hạn ra sao là vấn đề cấp thiết hiện nay.

Tại Hội nghị đối tác nhà phân phối của SAIC-GM tháng 3 năm nay, tổng giám đốc SAIC-GM, ông Lu Xiao cho biết: “Cả hai bên cổ đông đã phê duyệt hàng loạt kế hoạch đầu tư tiếp theo, khẳng định sẽ kiên định hỗ trợ phát triển chiến lược trung-dài hạn của SAIC-GM, tập trung vào thương hiệu Buick và Cadillac, tiếp tục tăng nguồn lực, hỗ trợ sản phẩm và công nghệ cạnh tranh nhanh chóng ra mắt, cùng hỗ trợ SAIC-GM phát triển lâu dài, bền vững với chất lượng cao.”

Tuy vậy, hiện nay tình trạng dư thừa công suất lớn, thị phần bị thu nhỏ, các yếu tố đó đều đang tái định vị lại giá trị của doanh nghiệp liên doanh này.

Ý tưởng mới của General Motors có lẽ là sản xuất tại Trung Quốc, xuất khẩu toàn cầu.

Từ năm 2025, General Motors dần đưa các xe sản xuất bởi hệ thống liên doanh tại Trung Quốc vào mạng lưới xuất khẩu toàn cầu. Wuling Bingo đổi thương hiệu thành Chevrolet, bán sang Brazil, Mexico, các thị trường Mỹ Latinh và châu Phi.

Cơ sở chuỗi cung ứng cho chiến lược này đã sẵn sàng.Tại Triển lãm ô tô Thượng Hải năm 2025, ông Lu Xiao cho biết, tỷ lệ nội địa hóa phụ tùng của SAIC-GM đạt 95%.

Đồng thời, kiến trúc “Xiaoyao” mà SAIC-GM ra mắt năm 2025 có thể hỗ trợ đồng thời ba lộ trình công nghệ: điện thuần túy, plug-in hybrid và mở rộng phạm vi.

Cuối năm 2025, General Motors đã thành lập vị trí Phó Tổng Giám đốc cao cấp Toàn cầu phụ trách Xuất khẩu và Đổi mới bán lẻ, do ông He Siwen (người từng đảm nhiệm khu vực Trung Quốc) đảm nhận. Quyết định nhân sự này cũng được ngoại giới coi là tín hiệu cho thấy Trung Quốc đang chuyển từ thị trường tiêu thụ sang “mắt xích” chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một cựu nhân viên của doanh nghiệp liên doanh chia sẻ với Wall Street Insights rằng General Motors đang ở trong tình thế khó khăn về cấu trúc tại Trung Quốc, ở một thị trường cạnh tranh quyết liệt nhất thế giới, tỷ lệ thâm nhập xe năng lượng mới vượt quá 60%, để giành lại thị phần cần đầu tư tiền bạc và nguồn lực không nhỏ, nên chắc chắn ảnh hưởng tài chính sẽ phát sinh.

Báo cáo tài chính quý II của General Motors chính là biểu hiện điển hình cho giai đoạn chuyển giao công nghệ của ngành ô tô toàn cầu: ở thị trường toàn cầu, xe nhiên liệu vẫn còn không gian; song tại thị trường Trung Quốc cạnh tranh khốc liệt, cấu trúc thị trường đã thay đổi về cơ bản.

Trong bối cảnh hợp đồng liên doanh sắp hết hạn, sản phẩm và công suất đều đang điều chỉnh, việc General Motors có chuyển được lợi nhuận tái cấu trúc mảng liên doanh tại Trung Quốc thành tăng trưởng doanh số, thị phần hay không, mới là đáp án cho số phận lâu dài của doanh nghiệp xe hơi trăm năm tuổi này tại Trung Quốc.