Pinduoduo (PDD.US) "thương mại điện tử tiến về phía Tây" kích hoạt hệ sinh thái khởi nghiệp phía Tây, "con đường số trên trời" mang lại nhiều khả năng phổ cập thương mại hơn

Trung Quốc có diện tích rộng lớn với khoảng 690.000 thôn hành chính nằm rải rác giữa núi rừng, sông hồ và biển cả. Trong thời đại đô thị hóa phát triển mạnh mẽ này, làm thế nào để những người dân sống tại các làng mạc xa xôi cũng có thể tận hưởng trải nghiệm mua sắm tiện lợi từng là một bài toán thực tế kéo dài nhiều năm. Mạng lưới logistics chưa phủ khắp, chi phí vận chuyển cao ngất khiến khái niệm “giao hàng miễn phí” từng chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của vùng đồng bằng phía Đông.

Sự thay đổi đang từng chút một diễn ra. Từ năm 2022, Pinduoduo (PDD.US) tiên phong áp dụng mô hình gom trung chuyển miễn phí, giúp giảm mạnh chi phí logistics. Thương nhân chỉ cần đưa hàng tới kho trung chuyển, nền tảng sẽ tổ chức giao tập trung tới các tỉnh Tây bộ, lần đầu tiên đưa những khu vực xa xôi như Nội Mông, Tây Tạng… vào bản đồ “vùng giao hàng miễn phí”. Đến tháng 9/2024, kế hoạch “Giảm giá hàng trăm tỷ” tiến thêm một bước, sáu khu vực bao gồm Tây Tạng hoàn toàn được nền tảng chi trả phí trung chuyển logistics. Năm 2025, kế hoạch “Hàng nghìn tỷ hỗ trợ” tiếp tục được triển khai mạnh mẽ, lấy “thương mại điện tử tiến về Tây” làm dự án trọng điểm, từng bước đẩy lùi ranh giới vùng giao hàng miễn phí về phía Tây, từ giảm chi phí đến hoàn thiện mạng lưới giao nhận. Cuộc cách mạng logistics do nền tảng dẫn dắt này không chỉ định hình lại diện mạo tiêu dùng của Tây bộ, mà còn giúp các làng mạc nằm rải rác trên cao nguyên, giữa sa mạc và những vùng núi sâu rộng rãi tiếp cận với hệ thống mạch máu của thị trường hiện đại, vượt qua trở ngại địa lý.

Dưới chân ngọn núi thiêng Gang Rinpoche cao 4600 mét, câu chuyện khởi nghiệp của một cô gái 9x người Chiết Giang đã trở thành minh chứng sống động nhất cho “con đường số hóa” này, đồng thời khẳng định một chân lý giản dị: Khi cơ sở hạ tầng sẵn sàng, sức sáng tạo của con người tự nhiên sẽ tìm được con đường phát triển.

Pinduoduo nâng bước giấc mơ khởi nghiệp của nữ thanh niên Chiết Giang trên cao nguyên 4600 mét

Jiang Yaying, sinh ra ở Chiết Giang, là một người yêu thích leo núi giàu kinh nghiệm. Cô từng chinh phục nhiều đỉnh núi tuyết như Yuzhu, Nama và ước mơ một ngày đặt chân tới các đỉnh cao 8000 mét. Hai lần trải nghiệm đi vòng quanh núi Gang Rinpoche từ năm 2024 đến 2025 đã thôi thúc cô đưa ra quyết định bất ngờ cho bạn bè: ở lại thị trấn Baga ở độ cao 4600 mét để mở một nhà nghỉ homestay. Ngày 2/10/2025, khách sạn chính thức được thành lập. Từ lần đầu “đi vòng núi” tới khi trở thành chủ nhà nghỉ, tất cả chỉ diễn ra trong một năm ngắn ngủi.

Tuy nhiên, thách thức khi khởi nghiệp tại cao nguyên lớn ngoài sức tưởng tượng, trong đó một trong những khó khăn nhất là mua sắm vật dụng. Chổi lau chuyên dụng khách sạn, chăn ga đặt may, đồ vệ sinh cá nhân chất lượng ổn định, đèn trang trí tạo không khí… các mặt hàng dễ dàng đặt trên các nền tảng thương mại điện tử phía trong nội địa thì lại rất khó kiếm ở Baga. “Cửa tiệm ở địa phương chỉ bán những món quen dùng hàng ngày, còn các vật dụng chuyên biệt dành cho nhà nghỉ như chúng tôi thì chỉ còn cách mua từ trên mạng”, Jiang Yaying chia sẻ.

Khi hệ thống logistics chưa hoàn thiện, chờ mua hàng online là cả một quá trình dài. “Nhanh thì cỡ 7 ngày, lâu thì phải chục ngày, thậm chí nửa tháng.” Đã quen với điệu độ “đặt hôm nay, giao ngày mai” từ quê nhà Chiết Giang, lần đầu tiên dưới chân Gang Rinpoche, cô cảm nhận rõ thời gian bị kéo dài.

Điểm chuyển mình đến từ gợi ý của người hàng xóm. “Thầy giáo Tiểu Bạch bảo mình là mua trên Pinduoduo có thể miễn phí vận chuyển tới tận đây, mình thử dùng luôn.” Cô gái Chiết Giang từng sống ở nội địa hơn 30 năm, chưa bao giờ tải Pinduoduo, lần đầu tiên mở App ấy trên cao nguyên cao 4600 mét. Và từ đó, cô chẳng thể rời khỏi nó. “Giờ cơ bản mình đều mua trên Pinduoduo rồi.” Cách cô nói điều đó một cách rất tự nhiên. Cách đây hơn một năm, cô còn là “tay mơ Pinduoduo”. Điều gì khiến một người chưa biết gì về Pinduoduo lại trở thành khách hàng cứng chỉ trong vài tháng? Câu trả lời rất đơn giản: Giao hàng miễn phí cho Tây Tạng.

“Mình cũng từng thử lại các ứng dụng mua sắm quen dùng, nhưng Pinduoduo có luôn mục giao hàng miễn phí cho Tây Tạng, thực sự tiện hơn nhiều”, cô nói. Hai chữ “tiện lợi” ở nơi cao 4600 mét này nặng giá trị hơn ở nội địa gấp nhiều lần. Nó không chỉ có nghĩa tiết kiệm tiền, mà quan trọng hơn là tiết kiệm thời gian, công sức và giảm thiểu rủi ro trong khởi nghiệp.

Đằng sau sự tiện lợi ấy, chính là nỗ lực bền bỉ của Pinduoduo từ năm 2022 đến nay. Từ 2022-2026, nền tảng kiên trì đầu tư lớn, từng bước mở rộng ranh giới của vùng giao hàng miễn phí về phía Tây. Jiang Yaying vẫn còn nhớ buổi đầu đến thị trấn Baga, nhận hàng chuyển phát là một “đại công trình”. Chuyển phát chỉ giao tới điểm phân luồng ngoài trời của thị trấn, tất cả đơn của một người thường bị nhét chung vào một túi vải lớn, phải tự qua lấy. Khi hàng nhiều, cô phải thuê xe tải chở về. “Nhận hàng bằng bao tải” là ký ức ám ảnh nhất của cô về những ngày đó. Hôm nay, trong bao tải không chỉ là hàng hóa, mà còn là hiện thực thô ráp, nặng nề nhưng chân thật của đời khởi nghiệp nơi cao nguyên.

Nhưng theo Jiang Yaying, thay đổi trong cách nhận hàng đến còn nhanh hơn cô tưởng. “Vài tháng trước, bưu điện cũng cấp xe cho các anh chuyển phát, thế nên giờ hàng hóa đều được giao thẳng tới tận cửa nhà chỗ mình, không cần ra lấy nữa rồi”, cô nói, “Mức tiện lợi này ai cũng hài lòng, ai cũng thích cả.”

Quá trình thay đổi chuyển phát ở thị trấn Baga là một lát cắt vi mô cho cả cuộc cách mạng logistics này. Tại đây từ năm 2009 đã có bưu cục, bốn năm trước nhân viên bưu điện mỗi ngày phải đi một chiều hơn 181 km, toàn huyện mỗi ngày chỉ hơn 70 bưu kiện. Hiện nay, mỗi ngày chỉ riêng số đơn hàng Pinduoduo chuyển về Baga đã vượt xa con số ấy rất nhiều.

Chỉ trong vài tháng, Jiang Yaying đã đặt vài trăm đơn qua Pinduoduo, từ chiếc máy giặt đắt nhất tới những mặt hàng chỉ vài đồng. Từ chăn ga, dụng cụ vệ sinh, vật dụng khách sạn, tới đồ ăn, quần áo, đồ dùng cá nhân… tất cả đều mua trên đó. Pinduoduo giống như một cửa hàng bách hóa di động theo chân cô tới tận chân núi Gang Rinpoche. Nếu ở nội địa từng mặc định rằng “vùng xa không giao miễn phí”, thì nay ở độ cao 4600 mét, cô lại được trải nghiệm dịch vụ giao hàng miễn phí tận cửa nhà vô cùng tiện lợi.

Cuộc cách mạng logistics trên cao nguyên mang lại những lợi ích gì?

Sau khi nhà nghỉ đi vào hoạt động, nhịp sống của Jiang Yaying hoàn toàn chuyển sang “giờ cao nguyên”. Thị trấn Baga tối rất muộn, khoảng 9-10h đêm trời mới bắt đầu âm u. Cô thường chỉ đi ngủ lúc 1-2h sáng, dậy tầm 10h – vì nhiều khách quay núi phải tầm 11-12h đêm mới đến nhận phòng, “phải đảm bảo khách vào phòng ổn định, không bị phản ứng độ cao nghiêm trọng thì mới yên tâm để họ nghỉ.”

Logistics ổn định đảm bảo máy giặt hoạt động bình thường, thuốc và bình oxy dự trữ đủ, khách có thể có chỗ nghỉ ấm áp giữa đêm lạnh trên cao nguyên. Ở nơi cao 4600 mét này, đó là tiêu chuẩn tối thiểu để an tâm. “Logistics thông suốt là mọi chuyện đều thuận lợi”, Jiang Yaying chia sẻ. Hàng hóa từ Pinduoduo, qua các tuyến vận chuyển về đến kho trung chuyển, sau đó vượt qua ngàn dặm tới tận ngôi làng nhỏ, vào nhà nghỉ, vào mỗi căn nhà người bản địa, hòa vào nhịp sống thường ngày của làng cao nguyên.

Mạng lưới logistics đồng thời thúc đẩy thay đổi hai chiều. Hàng tiêu dùng, sản phẩm công nghiệp đi về phía Tây, nông sản lại xuất về phía Đông. Trên nền tảng Pinduoduo, doanh số của các shop miền Tây tăng 58% so với cùng kỳ, các sản phẩm đặc trưng Tây Tạng như thịt bò Yak, hương Tây Tạng, sản phẩm đại mạch… cũng thông qua chính mạng lưới logistics này vươn xa khắp cả nước. Những bao tải hàng ấy, không chỉ chứa đồ mua sắm, mà còn chở theo cả ý chí khởi nghiệp, là khoảng cách giữa vùng xa và cuộc sống hiện đại ngày một gần nhau.

Jiang Yaying vẫn nhớ rõ, lần đầu tới Tây Tạng năm 2024, hành lý của cô nặng trĩu – áo khoác leo núi, giày chuyên dụng, thuốc men, bình giữ nhiệt, thậm chí cả vài gói đồ ăn vặt yêu thích. Giống mọi du khách vào Tây Tạng, cô chuẩn bị tất cả mọi thứ có thể bởi không dám chắc tới nơi sẽ mua được gì và phí vận chuyển có đắt đỏ không. Giờ đây, cô đã xây dựng cuộc sống dưới chân Gang Rinpoche: cần gì chỉ cần rút điện thoại ra, bấm vài thao tác là vài ngày sau có chuyển phát về tận cửa, có khi thậm chí là lúc nửa đêm. Từ “vác theo toàn bộ gia sản vào Tây Tạng” đến “chuyển phát tận cửa nhà”, thay đổi ấy chỉ mất chưa đầy hai năm.

Đằng sau đó là sự bền bỉ của chiến lược “thương mại điện tử tiến Tây” của Pinduoduo. Bốn năm qua, từ “không giao miễn phí” đến “miễn phí vận chuyển”, từ “tự ra nhận hàng” đến “giao tận cửa nhà”, từ “ít mặt hàng chọn được” đến “gì cũng mua được”, nền tảng đã đầu tư thực chất, mở rộng từng bước ranh giới vùng giao miễn phí về phía Tây, tới Lhasa, tới Ali, tới tận chân Gang Rinpoche.

Đáng nói hơn, ước mơ leo núi của Jiang Yaying còn tiếp tục. Khi homestay vận hành ổn định hơn, cô muốn tiếp tục chinh phục các đỉnh núi 8000 mét. Nhưng trước đó, cô mong muốn xây dựng homestay thật tốt để những ai tới quay núi có thể ở lại Baga thoải mái hơn.

Chuyến xe chuyển phát đã vào làng, những bao tải mang đến cuộc sống mới, ranh giới vùng miễn phí vận chuyển đang dần vươn sâu vào cao nguyên. Mỗi bưu kiện vượt núi vượt đèo giờ đây không chỉ là một chiếc máy giặt hay vài món đồ dùng hàng ngày, mà còn chứa đựng ước mơ khởi nghiệp của một phụ nữ 36 tuổi, là bước chân hội nhập của làng xa với vòng quay thương mại hiện đại. Chỉ vài năm ngắn ngủi, từ “vác hết đồ đạc vào Tây Tạng” đến “chuyển phát tận cửa”, thay đổi đó đã thành hiện thực. Bốn năm kiến tạo “con đường số” của Pinduoduo không chỉ làm thay đổi bản đồ logistics – nó giúp cho giấc mơ khởi nghiệp của cô gái Chiết Giang này bén rễ trên cao nguyên 4600 mét, cũng giúp người dân ở mọi vùng xa lần đầu tiên cảm nhận được hơi ấm của thương mại hiện đại.

Bốn năm nỗ lực, Pinduoduo đã đầu tư thực chất để mở rộng dần vùng giao hàng miễn phí từ đồng bằng phía Đông tới tận vùng lõi cao nguyên Thanh Tạng. Theo số liệu, năm 2023 tổng lượng chuyển phát nhanh tại Tây Tạng tăng 79,8% so với năm ngoái, xếp thứ hai toàn quốc về tốc độ tăng trưởng. Đằng sau những con số vĩ mô ấy là những người khởi nghiệp nhỏ như Jiang Yaying, nhờ logistics thông suốt mà lần đầu được cạnh tranh công bằng trên thị trường. Khi nền tảng đã sẵn sàng, sáng tạo của con người tự khắc sẽ tìm được cách phát triển – “con đường số hóa” này không chỉ kết nối hàng hóa với người tiêu dùng, mà còn nối vùng xa với guồng quay kinh tế rộng lớn hơn. Zhitong Tài chính cho rằng, với Pinduoduo, “thương mại điện tử tiến Tây” chưa bao giờ chỉ là khoản đầu tư kinh doanh ngắn hạn, mà là một chiến lược phát triển giá trị dài hạn. Cuộc đổi thay trong bốn năm ấy là minh chứng: phát triển thương mại không chỉ đẩy nền kinh tế đi sâu, mà còn có thể thúc đẩy thu hẹp khoảng cách đô thị – nông thôn, kích hoạt sức sống khu vực biên cương.