General Motors (GM.US) thể hiện sự kiên cường trong giai đoạn chuyển đổi: “Thu hẹp chiến lược” xe điện khiến lợi nhuận ròng quý 2 giảm 31%, nhưng tiếp tục nâng dự báo lợi nhuận cả năm trong năm nay

Theo ứng dụng tin tức tài chính Zhìtōng, vào ngày 21 tháng 7, General Motors (GM.US) đã công bố một báo cáo tài chính quý hai có tính “hai mặt” rõ nét: lợi nhuận EBIT điều chỉnh tăng mạnh 29,8% so với cùng kỳ năm trước lên 3,9 tỷ USD, lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu đạt 3,57 USD vượt xa kỳ vọng 3,19 USD, biên lợi nhuận tăng vọt từ 6,4% lên 8,2%, doanh thu đạt 48,03 tỷ USD tăng 1,9% cũng vượt dự báo; tuy nhiên, lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông lại giảm 31% xuống còn 1,3 tỷ USD do phải chịu chi phí đặc biệt liên quan đến mảng xe điện trị giá 2,3 tỷ USD. Dù lợi nhuận ròng sụt giảm, công ty vẫn công bố nâng dự báo lợi nhuận cả năm lần thứ hai trong năm.

Dựa trên đà tăng trưởng mạnh mẽ trong nửa đầu năm, General Motors công bố điều chỉnh tăng dự báo kết quả kinh doanh cả năm lần thứ hai trong năm 2026: EBIT điều chỉnh năm nay dự kiến đạt từ 14 tỷ đến 16 tỷ USD, cao hơn dự báo vào tháng 4 là từ 13,5 tỷ đến 15,5 tỷ USD, cũng cao hơn dự báo đầu năm là từ 13 tỷ đến 15 tỷ USD. Lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu dự kiến ở mức trung bình là 13 USD, vượt dự báo đồng thuận của giới phân tích là 12,79 USD.

Tuy nhiên, dự báo lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông lại bị hạ ít nhất 1,5 tỷ USD, xuống phạm vi 8,4 - 9,8 tỷ USD. Sự lệch pha giữa lợi nhuận ròng và lợi nhuận cốt lõi đến từ việc General Motors đang trải qua giai đoạn “thu hẹp chiến lược xe điện”.

“Thu hẹp chiến lược” xe điện: Lợi nhuận ròng giảm sốc 31%, ghi nhận chi phí mới 2,3 tỷ USD, tổng giá trị suy giảm lên tới 10,9 tỷ USD

Lợi nhuận ròng GAAP thuộc về cổ đông trong quý II của General Motors đạt 1,3 tỷ USD, giảm 31,1% so với cùng kỳ năm ngoái là 1,9 tỷ USD. Thủ phạm chính là khoản chi phí đặc biệt “tái cấu trúc chiến lược xe điện” trị giá khoảng 2,3 tỷ USD.

Cơ cấu của khoản này khá phức tạp: bao gồm cả khoản suy giảm giá trị tài sản phi tiền mặt cũng như dòng tiền chi cho các yêu cầu bồi thường của nhà cung cấp do thị trường xe điện nhỏ hơn dự tính. Người phát ngôn General Motors, David Caldwell, cho biết khoản chi phí này là “sự kết hợp giữa phi tiền mặt và chi tiêu tiền mặt” nhằm xử lý các yêu cầu bồi thường này.

Đây không phải là sự kiện nhất thời. Kể từ nửa cuối năm 2025 bắt đầu thu hẹp chiến lược xe điện, General Motors đã ghi nhận tổng chi phí suy giảm liên quan xe điện lên tới 10,9 tỷ USD. Phân tích của Signalbloom cho thấy chỉ riêng nửa đầu năm 2026, chi phí loại này đã lên tới 3,36 tỷ USD. Công ty dự kiến tổng dòng tiền chi ra cho kế hoạch thu hẹp này là 7,2 tỷ USD, tính đến cuối quý II đã chi 4,5 tỷ USD. Công ty cho biết việc ghi nhận suy giảm tài sản lớn về cơ bản đã hoàn tất.

Hoạt động kế toán này đã giúp biên EBIT điều chỉnh tăng lên 8,2% (tăng 180 điểm cơ bản so với cùng kỳ); nhưng biên lợi nhuận ròng GAAP lại giảm mạnh chỉ còn 2,7%. General Motors đang dùng các chỉ số phi GAAP để kể câu chuyện “tăng trưởng lợi nhuận”, còn các số liệu GAAP lại cho thấy thực tế rằng “chi phí của chiến lược thu hẹp” vẫn đang tiếp tục ăn mòn lợi ich cổ đông.

Bối cảnh của điều chỉnh chiến lược này là General Motors đang rút bớt khỏi các mục tiêu xe điện đầy tham vọng, tập trung hơn vào động cơ tăng lợi nhuận là dòng xe động cơ đốt trong và xe lai. Bà Mary Barra nhấn mạnh trong thư gửi cổ đông: Công ty sở hữu “nhiều động cơ mở rộng và tăng trưởng biên lợi nhuận”, đồng thời duy trì “kỷ luật về vốn”.

“Động cơ” xe xăng Bắc Mỹ hoạt động hết công suất: Xe bán tải và SUV dẫn dắt biên lợi nhuận 8,6%

Tất cả động lực tăng lợi nhuận của General Motors đều đến từ mảng kinh doanh cốt lõi Bắc Mỹ. EBIT điều chỉnh trước lãi vay và thuế ở Bắc Mỹ đạt 3,45 tỷ USD, tăng 42,7% so với cùng kỳ; biên lợi nhuận tăng mạnh từ 6,1% lên 8,6% so với một năm trước.

General Motors đạt được mở rộng biên lợi nhuận dù doanh số giảm. Quý II, doanh số bán xe tại Mỹ giảm 4,2% xuống còn khoảng 715.000 chiếc, nhưng công ty duy trì khả năng sinh lời nhờ quản lý tồn kho nghiêm ngặt và kỷ luật về giá bán. CEO Mary Barra viết trong thư gửi cổ đông: “Biên EBIT điều chỉnh Bắc Mỹ của chúng tôi tăng 2,5 điểm phần trăm so với cùng kỳ lên 8,6%, đồng thời tiếp tục giảm chi phí bảo hành, thu hẹp thua lỗ xe điện và nâng cao hiệu quả vận hành.”

Kỳ tích lợi nhuận này dựa trên hai trụ cột. Thứ nhất là kiểm soát tuyệt đối quyền định giá — General Motors ở quý II kiểm soát rất chặt các khoản trợ giá mua xe, giá bán trung bình mỗi xe giữ vững ở mức cao 52.000 USD; các biện pháp kích cầu chỉ chiếm 4,7% giá bán lẻ đề xuất (MSRP), thấp hơn mức trung bình ngành 6,3%. Thứ hai là cơ cấu sản phẩm — nhu cầu đối với xe bán tải và SUV mang lại lợi nhuận cao vẫn rất mạnh mẽ, CEO Mary Barra nhấn mạnh trong thư gửi cổ đông rằng, danh mục sản phẩm xe bán tải và SUV ở Bắc Mỹ “tiếp tục chứng kiến nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ.”

Đồng thời, tồn kho đại lý giảm 3% so với cùng kỳ, số ngày tồn kho giữ trong mục tiêu 50-60 ngày. Doanh thu lợi ích từ liên doanh tại Trung Quốc đạt 83 triệu USD, tăng so với cùng kỳ năm ngoái là 71 triệu USD. Doanh thu từ dịch vụ số tăng 20% so với cùng kỳ.

Giám đốc tài chính Paul Jacobson phát biểu trong cuộc họp báo cáo tài chính rằng lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu 6 tháng đầu năm cao kỷ lục lịch sử, tăng 25% so với cùng kỳ và nhận định giá cổ phiếu hiện tại khoảng 75 USD là “cực kỳ hấp dẫn cho nhà đầu tư”.

Doanh số giảm và mất thị phần: Nỗi lo âm ỉ

Tuy nhiên, ẩn sau bề ngoài tăng trưởng lợi nhuận là những lo ngại ngày càng tích tụ về đà giảm doanh số. Quý II, doanh số tại Mỹ giảm 4,2% so với cùng kỳ xuống còn khoảng 715.000 chiếc. Công ty cho biết nguyên nhân chính là dừng sản xuất các dòng xe Cadillac XT4, XT6 và Chevrolet Malibu, cùng với việc nhu cầu xe điện giảm mạnh sau khi hết hiệu lực ưu đãi thuế liên bang — chính sách này đã kéo nhu cầu lên trước hạn đến cuối năm 2025. Tổng sản lượng xe giao trong nửa đầu năm giảm 6,8% so với cùng kỳ.

Thị phần cũng đang sụt giảm. Tại Mỹ, GM mất 80 điểm cơ bản thị phần, còn 16,6%. Ở Trung Quốc, thị phần còn giảm mạnh về 6,6%. Tuy doanh thu lợi ích từ liên doanh Trung Quốc tăng từ 71 triệu lên 83 triệu USD – đánh dấu quý có lãi thứ ba liên tiếp – vẫn còn thấp so với mức kỷ lục 165 triệu USD quý I, ngoài ra doanh số General Motors ở Trung Quốc giảm hơn 20% so với cùng kỳ.

Áp lực thuế quan chưa hạ nhiệt: Gánh nặng 2,5 - 3,5 tỷ USD

Chính sách thuế của chính phủ Trump vẫn đang “ăn mòn” lợi nhuận General Motors. Công ty giữ nguyên dự báo chi phí thuế quan cả năm là 2,5 - 3,5 tỷ USD.

Dù vậy, tình hình năm nay có cải thiện. Quý II năm ngoái, General Motors phải chi tới 1,1 tỷ USD do mức thuế 25% đánh vào mọi ô tô và linh kiện nhập khẩu dưới thời Trump. Năm nay, sau khi Tòa án tối cao hủy bỏ một phần sắc thuế, General Motors nhận lại khoảng 500 triệu USD tiền hoàn thuế. Ngoài ra, công ty điều chỉnh lại chuỗi cung ứng, chuyển một phần sản xuất về Mỹ và đàm phán lại với nhà cung cấp nhằm giảm một phần tác động thuế quan.

Bên cạnh đó, lạm phát chi phí nguyên liệu, chip và logistics dự kiến sẽ “ăn mòn” lợi nhuận cả năm từ 1,5 - 2 tỷ USD.

Thị trường đang lo lắng điều gì?

Dù General Motors hai quý liên tiếp nâng dự báo EBIT điều chỉnh cả năm lên 14 – 16 tỷ USD (trước đó là 13,5 – 15,5 tỷ USD), đồng thời nâng dự báo lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu lên 12 – 14 USD.

Những lo lắng của thị trường tập trung vào ba khía cạnh:

Thứ nhất, sự lệch pha giữa lợi nhuận GAAP và điều chỉnh ngày càng lớn. Theo phân tích của Signalbloom, lợi nhuận điều chỉnh trên mỗi cổ phiếu quý II tăng 41,3% so với cùng kỳ chỉ có được khi loại trừ 2,6 tỷ USD khoản điều chỉnh trước thuế. Nhà đầu tư băn khoăn liệu cách “công bố chọn lọc” này còn kéo dài bao lâu.

Thứ hai, chi phí thu hẹp mảng xe điện vẫn chưa dừng lại. General Motors cho biết việc ghi nhận suy giảm tài sản “về cơ bản đã hoàn tất”, nhưng con số 10,9 tỷ USD tổng khoản suy giảm, 7,2 tỷ USD dòng tiền dự kiến phải chi và 4,5 tỷ USD đã chi, tất cả cho thấy chi phí tài chính của chiến lược thu hẹp vẫn tiếp tục phát sinh.

Thứ ba, bất ổn kinh tế vĩ mô vẫn đe dọa. General Motors giả định trong dự báo rằng tình hình Trung Đông không leo thang nghiêm trọng, giá hàng hóa không tăng vọt và lạm phát không bùng phát trở lại. Tuy nhiên, xung đột Mỹ-Iran chưa hạ nhiệt, căng thẳng tại eo biển Hormuz và giá dầu đã trở lại mức trên 90 USD liên tục “thách thức” các giả định này.

Dù vậy, phần lớn các chuyên gia phân tích Phố Wall vẫn giữ quan điểm tích cực. JPMorgan duy trì xếp hạng “overweight”, ngày 8/7 nâng giá mục tiêu từ 98 lên 110 USD; Citigroup xếp hạng “mua”, ngày 1/6 nâng mục tiêu mạnh từ 108 lên 131 USD; RBC Capital giữ đánh giá “vượt trội”; UBS đặt mục tiêu 102 USD. Theo FactSet, giá mục tiêu trung bình là 95,85 USD, tiềm năng tăng trên 20% so với giá hiện tại. Wells Fargo là số ít bi quan, giữ xếp hạng “giảm tỷ trọng” với giá mục tiêu chỉ 60 USD.