Đặt cược lớn vào AI gây lo ngại về bong bóng! Hàng trăm tỷ USD chi tiêu vốn của các gã khổng lồ công nghệ bị giám sát, mùa báo cáo tài chính trở thành "đá thử vàng"

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, cổ phiếu chip đã bị “tắm máu” vào tuần trước, toàn bộ lĩnh vực công nghệ bị bán tháo mạnh và cảm xúc cuồng nhiệt đối với trí tuệ nhân tạo rõ ràng đã hạ nhiệt. Hiện tại, áp lực đang không ngừng tích tụ – các nhà đầu tư đang sẵn sàng “bấm nút bán”, các công ty công nghệ lớn nóng lòng chứng minh tính hợp lý của các khoản chi tiêu AI khổng lồ trong mùa báo cáo tài chính sắp tới.

Bữa tiệc AI từng thúc đẩy chỉ số chứng khoán liên tục đạt mức cao kỷ lục cách đây một tháng rõ ràng đã tạm lắng. Tuần trước, lĩnh vực công nghệ thông tin trở thành nhóm có hiệu suất kém nhất trong chỉ số S&P 500, chỉ số này giảm 1,6% trong tuần, còn chỉ số Nasdaq 100 chủ yếu tập trung cổ phiếu công nghệ thì lao dốc 4,1%. Cổ phiếu chip là thủ phạm chính của đợt giảm này, với chỉ số Philadelphia Semiconductor Index (SOX) giảm mạnh 10% trong tuần – mức giảm tuần lớn nhất kể từ tháng 4 năm 2025.

Ngay cả “nhà máy mơ ước” SpaceX (SPCX.US) của Elon Musk cũng không tránh khỏi, tuần trước giảm thêm 15% sau khi đã giảm 10% tuần trước đó, giá cổ phiếu rơi xuống dưới giá IPO, tổng giá trị vốn hóa bốc hơi hơn 1 nghìn tỷ USD từ đỉnh cao nhất.

Jake Seltz, quản lý danh mục đầu tư tại Allspring Global Investments, cho biết: “Các nhà đầu tư đã cảm thấy bất an về các khoản chi tiêu khổng lồ, họ lo lắng rằng có thể đang hình thành bong bóng. Cuối cùng, chúng ta cần chứng kiến tốc độ tăng trưởng doanh thu được tăng tốc trở lại.”

Trong bối cảnh thị trường nghi ngờ hàng trăm tỷ USD được đổ vào xây dựng trung tâm dữ liệu, trong vòng hai tuần tới, báo cáo tài chính của các ông lớn công nghệ sẽ bị giám sát chặt chẽ, nhà đầu tư sẽ tìm bằng chứng cho thấy các khoản đầu tư này đang mang lại lợi nhuận cao hơn. Tesla (TSLA.US) và Alphabet Inc. (GOOGL.US) sẽ khởi động mùa báo cáo tài chính của các cổ phiếu công nghệ lớn vào thứ Tư, tiếp theo là Microsoft (MSFT.US), Meta Platforms Inc. (META.US), Apple (AAPL.US) và Amazon (AMZN.US) vào tuần tới. Sáu cổ phiếu này chiếm một phần tư giá trị vốn hóa thị trường theo trọng số của chỉ số S&P 500. Nvidia (NVDA.US) sẽ công bố kết quả kinh doanh vào cuối tháng tới.

Bối cảnh hiện tại có thể nói là đặc biệt quan trọng. Chỉ số theo dõi “Bảy đại gia công nghệ” năm nay có hiệu suất thua kém S&P 500 – điều hiếm gặp với nhóm dẫn dắt thị trường phần lớn thời gian trong bốn năm qua. Đồng thời, lo lắng về chi tiêu vốn đang giáng đòn nặng nề vào lĩnh vực bán dẫn – nhóm được hưởng lợi nhiều nhất từ các khoản chi này và cũng là động lực tăng trưởng chính của mức tăng 8,9% của S&P 500 từ đầu năm đến nay.

Trọng tâm thị trường tuần này chủ yếu dồn vào Alphabet. Công ty mẹ của Google này được coi là kẻ thắng lớn trên đường đua AI nhờ chatbot Gemini được ưa chuộng, chip trung tâm dữ liệu tự phát triển và mảng điện toán đám mây mở rộng. Tuy nhiên, tăng trưởng ở các mảng này phải trả giá bằng chi phí khổng lồ. Dự kiến chi tiêu vốn của Alphabet năm nay sẽ tăng hơn gấp đôi, đạt 187 tỷ USD, và giống nhiều đối thủ, hãng ngày càng dựa vào thị trường nợ và vốn chủ sở hữu để huy động vốn.

Điều này khiến các nhà đầu tư cảm thấy bất an. Theo các báo cáo, tiến độ bàn giao Gemini 3.5 Pro – mô hình AI flagship mạnh nhất của Alphabet – đã chậm vài tháng, khiến cổ phiếu này giảm tổng cộng 6,5% trong hai phiên giao dịch gần đây. Dù cổ phiếu này vẫn tăng 11% từ đầu năm, nhưng đã lùi 14% so với đỉnh tháng Năm.

Tâm lý thị trường đối với các cổ phiếu công nghệ lớn khác còn bi quan hơn. Microsoft vừa ghi nhận tháng tệ nhất kể từ năm 2000, giảm tổng cộng 19% trong năm nay. Meta Platforms có giảm nhẹ trong năm 2026, dù từng phục hồi vào tháng 7 nhờ kỳ vọng vào nỗ lực cho thuê năng lực tính toán. Cổ phiếu Amazon tăng 7,1% từ đầu năm, Nvidia tăng 8,8%, cả hai đều kém hơn chỉ số Nasdaq 100.

Todd Ahlsten, giám đốc đầu tư của Parnassus Investments, cho rằng: “Đến một mức nào đó, lợi nhuận bị nghi ngờ quá nhiều đến nỗi không thể định giá P/E cao cho các cổ phiếu này được nữa. Thị trường sẽ chú ý nhiều hơn vào tỷ suất lợi nhuận gộp đám mây, định giá, và doanh thu AI tạo ra trên mỗi đơn vị năng lực tính toán.”

Thực tế, định giá của các đại gia công nghệ đã giảm đáng kể. Chỉ số “Bảy đại gia công nghệ” của Bloomberg hiện có P/E khoảng 24 lần lợi nhuận dự báo trong 12 tháng tới, thấp hơn mức 33 lần của tháng 10 năm ngoái và 29 lần đầu năm nay. Chỉ số Nasdaq 100 hiện có P/E khoảng 22 lần.

Theo ông Ahlsten, điều này đang đẩy rủi ro sang các lĩnh vực khác nổi bật về tăng trưởng trong năm, chẳng hạn như các nhà sản xuất chip. Công ty của ông hiện quản lý khoảng 45 tỷ USD tài sản.

Chỉ số bán dẫn Philadelphia (SOX) đã tăng mạnh trong năm nay nhờ dòng tiền lớn chi vào hạ tầng AI đổ dồn vào các cổ phiếu thành phần. Chỉ số tiêu chuẩn gồm 30 công ty liên quan đến chip này đã tăng 65% kể từ đầu năm 2026, chỉ một cổ phiếu giảm giá. Tuy nhiên, từ mức đỉnh lịch sử tháng trước, chỉ số này đã sụt giảm 20% – chạm ngưỡng thị trường con gấu về mặt kỹ thuật và biến động mạnh. Bốn tuần qua, chỉ hai phiên giao dịch chỉ số này không biến động quá 2%.

Cuộc đấu giữa phe mua và bán trên thị trường ngày càng căng thẳng

Ngay cả những tín hiệu tích cực trong báo cáo cũng không ngăn được chỉ số SOX đi xuống. Nhà sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới TSMC (TSM.US) và gã khổng lồ thiết bị bán dẫn ASML (ASML.US) đều nâng dự báo doanh thu cả năm. Trong khi đó, kết quả kinh doanh của IBM cho thấy khách hàng ngày càng ưu tiên chi tiền cho máy chủ và bán dẫn thay vì mainframe và phần mềm.

Ông Ahlsten nhận định: “Với những vấn đề tồn tại hiện nay, tôi sẽ thận trọng hơn trong giai đoạn này. Một số cổ phiếu, đặc biệt là lĩnh vực hạ tầng, có thể đã đạt đỉnh. Họ được định giá cao do tăng trưởng tăng tốc, nhưng có thể mức tăng sau này không nhanh như một số người nghĩ.”

Trong số mười cổ phiếu đóng góp lớn nhất vào mức tăng S&P 500 năm nay, có tới bảy là các công ty liên quan đến chip. Micron (MU.US), Nvidia, AMD, Intel (INTC.US), Applied Materials (AMAT.US), Lam Research (LRCX.US) và Sandisk (SNDK.US) cộng lại đóng góp gần một nửa mức tăng cho chỉ số chuẩn.

Tuy nhiên, có vẻ như Phố Wall đã bắt đầu nghi ngờ tính bền vững của đà tăng ở phân khúc chip nhớ – nhóm cổ phiếu này nằm trong nhóm tăng mạnh nhất S&P 500 năm nay nhờ nhu cầu mạnh từ các nhà phát triển trung tâm dữ liệu khiến nguồn cung thiếu hụt và giá tăng vọt. Sandisk, cổ phiếu tốt nhất của chỉ số chuẩn trong năm 2026, đã giảm sốc 29% trong tuần trước, còn Micron – cổ phiếu tốt thứ ba – giảm 13%.

Apple đã tăng 23% từ đầu năm đến nay, trở thành cổ phiếu có hiệu suất tốt nhất trong nhóm “Bảy đại gia công nghệ”. Apple luôn tránh các khoản chi tiêu vốn hàng loạt mà thay vào đó hợp tác với các nhà cung cấp mô hình để cung cấp dịch vụ AI – cho thấy các nhà đầu tư rất thận trọng với chi tiêu khổng lồ cho AI.

Brock Campbell, giám đốc nghiên cứu Newton của BNY Investments, cho biết: “Thị trường hiện đang trong giai đoạn lo lắng gia tăng, các khách hàng siêu lớn không còn là ‘con cưng’ trên thị trường này. Tranh cãi cốt lõi là về quy mô và thời gian kéo dài của chi tiêu AI.”

Alphabet, Microsoft, Amazon và Meta đã dự báo tổng chi tiêu vốn cho năm tài chính hiện tại lên tới 725 tỷ USD; theo dự báo trung bình của các nhà phân tích tổng hợp từ thị trường, Phố Wall dự đoán con số này sẽ tăng gần 900 tỷ USD vào năm 2027.

Tuy nhiên, bất chấp nhiều lo ngại về quy mô chi tiêu này, Seltz của Allspring vẫn đặt cược chi tiêu sẽ tiếp tục tăng, do nhu cầu dịch vụ đám mây sẽ vượt cung, thúc đẩy doanh thu của các đại gia công nghệ và tiếp tục đẩy giá cổ phiếu hạ tầng AI đi lên.

Ông nói: “Việc những cổ phiếu này bị bán tháo rồi hồi phục lại trong vòng vài tuần hay vài tháng là chuyện không hiếm. Tôi sẽ tận dụng mọi đợt điều chỉnh để mua thêm. Chu kỳ này vẫn chưa kết thúc. Tôi nghĩ còn vài năm nữa sẽ có lợi nhuận tốt, nhưng sự biến động sẽ thỉnh thoảng gây sốc cho thị trường.”