Tân Bộ trưởng Tài chính Anh thuộc "phe bảo thủ tài chính", chỉ số bảng Anh đạt mức cao nhất trong một năm

Theo tin từ ứng dụng tài chính Zhihui Caijing, khi quá trình chuyển giao Thủ tướng Anh bước vào giai đoạn đếm ngược, điều thị trường quan tâm nhất cuối cùng cũng có bước ngoặt quan trọng vào thứ Tư. Theo các nguồn tin thông thạo, Andy Burnham – người sẽ chính thức nhậm chức Thủ tướng vào thứ Hai tuần tới – đã quyết định bổ nhiệm Bộ trưởng Nội vụ hiện tại, Shabana Mahmood, làm Bộ trưởng Tài chính. Tin tức này nhanh chóng “thổi bùng” tâm lý thị trường – chỉ số bảng Anh trong ngày thứ Tư từng tăng 1%, vươn lên mức cao nhất kể từ ngày 2/7/2025 và tiếp tục duy trì quanh vùng cao này trong phiên giao dịch châu Á ngày thứ Năm.

Tỷ giá bảng Anh/USD trong ngày có lúc tăng 1,1%, đạt mức cao nhất trong ngày là 1,3542 – mạnh nhất kể từ 13/5. Bảng Anh so với đồng euro cũng thể hiện xuất sắc, EUR/GBP lần đầu tiên kể từ tháng 6/2025 giảm xuống dưới 0,8500. Đồng thời, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh kỳ hạn 10 năm giảm 4 điểm cơ bản xuống 4,94%, vượt trội so với trái phiếu của châu Âu và Mỹ.

Báo động “Miliband” được dỡ bỏ: Thị trường thở phào nhẹ nhõm

Động lực cốt lõi đẩy đồng bảng tăng vọt trong lần này không phải vì Shabana Mahmood được xem là ứng viên “hoàn hảo”, mà bởi ứng viên khiến nhà đầu tư lo ngại nhất trước đó – Bộ trưởng Năng lượng Ed Miliband – gần như chắc chắn bị loại.

Miliband từ lâu được coi là ứng viên hàng đầu cho vị trí Bộ trưởng Tài chính và đã hợp tác cùng Burnham về kế hoạch kinh tế trong nhiều tháng. Tuy nhiên, quan điểm cứng rắn của ông về năng lượng và mục tiêu phát thải ròng bằng không (net zero) từng gây phản ứng dữ dội từ giới doanh nghiệp và tài chính. Một lãnh đạo ngân hàng chia sẻ thẳng thắn rằng Mahmood “sẽ được hoan nghênh ở City of London”. Theo khảo sát của Bloomberg với các nhà đầu tư, chỉ 5% người được hỏi ủng hộ Miliband làm Bộ trưởng Tài chính.

Chuyên gia phân tích Pierre Roke của Validus Risk Management chỉ ra: “Đối với các ứng viên tiềm năng, trong đó có cả Miliband, Mahmood có khả năng là lựa chọn được đánh giá là có trách nhiệm hơn. Danh tiếng của cô ấy sẽ giúp nhà đầu tư tin tưởng là kỷ luật chi tiêu và uy tín tài khóa vẫn sẽ là ưu tiên.” Chuyên gia kinh tế trưởng về Anh của Handelsbanken, ông James Sproule bổ sung: “Mọi người rất lo ngại về Miliband, ông ấy bị xem là cấp tiến hơn và do đó ít có khả năng lắng nghe tiếng nói từ thị trường.”

Bài học rút ra từ “ngân sách mini” gây khủng hoảng của Thủ tướng Liz Truss vào tháng 9/2016 còn rất gần, với cảnh trái phiếu Anh vọt lãi và đồng bảng sụt giá từng ám ảnh nhà đầu tư. Thị trường hiện rất cảnh giác trước bất kỳ động thái tài khóa mạo hiểm nào có nguy cơ lặp lại kịch bản này.

Shabana Mahmood là ai? – “cánh hữu” bảo thủ về tài khóa của Công đảng

Shabana Mahmood hiện là Bộ trưởng Nội vụ Anh, nổi tiếng với lập trường cứng rắn về nhập cư và tư pháp hình sự. Bà thuộc nhóm “Công đảng xanh lam” – phe bảo thủ hơn về xã hội và tài khóa trong nội bộ Công đảng.

Thị trường nhìn chung xem bà là một chính trị gia Công đảng có kỷ luật tài khóa, trung dung và dự báo rằng bà sẽ ưu tiên cân đối ngân sách công, giữ chính sách kinh tế ổn định và duy trì lòng tin nhà đầu tư. Ông Ray Attrill, Giám đốc chiến lược ngoại hối của Ngân hàng Quốc dân Australia (NAB), nhận định: “Mahmood xuất thân từ phe bảo thủ hơn về xã hội và tài khóa trong Công đảng, điều này phần nào giúp xoa dịu nỗi lo trước đây về một chính phủ Công đảng dưới thời Burnham sẽ chi tiêu quá trớn.”

Tuy nhiên, một số lời phát biểu trước đó của chính ông Burnham vẫn để ngỏ đôi chút bất định về triển vọng tài khóa. Trong một buổi phỏng vấn gần đây, ông cảnh báo các quyết định tài chính sẽ “rất khó khăn” và từ chối loại trừ khả năng đánh thuế tài sản mới. Nghĩa là, kể cả khi Mahmood lên nắm quyền, định hướng chính sách tài khóa Anh vẫn có thể còn thay đổi.

Lịch trình nhân sự và những điểm đáng chú ý tiếp theo

Burnham trong phỏng vấn gần đây cảnh báo các quyết định tài chính sẽ “vô cùng khó khăn”, không loại trừ phương án áp thuế tài sản mới. OECD cũng nhắc rằng gánh nặng thuế ở Anh đang ở mức cao kỷ lục, chính phủ mới nên tập trung giảm chi thay vì tăng thuế lên hộ dân và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thị trường đang đặt cược khả năng Ngân hàng Trung ương Anh tăng lãi suất – do xung đột Trung Đông đẩy giá dầu lên cao, thị trường tiền tệ hiện đã hoàn toàn định giá cho một đợt tăng lãi suất vào cuộc họp chính sách tháng 11 và dự báo có thể tăng lần thứ hai trước tháng 4/2027.

Hiện chưa rõ liệu Bộ trưởng Tài chính đương nhiệm Rachel Reeves có tiếp tục ở lại trong nội các mới hay không, trong khi cố vấn của Burnham có cả cựu kinh tế trưởng Goldman Sachs Jim O'Neill và cựu kinh tế trưởng Ngân hàng Trung ương Anh Andy Haldane, hàm ý chiến lược kinh tế có thể sẽ do Văn phòng Thủ tướng chủ động thay vì Bộ Tài chính.

Burnham sẽ chính thức tiếp quản vị trí Lãnh đạo Công đảng vào thứ Sáu tuần này (17/7) và nhận lời mời thành lập chính phủ từ Quốc vương vào thứ Hai tuần sau (20/7). Các bổ nhiệm nội các chính thức được xác nhận vào thứ Hai. Theo thông tin, Miliband có thể trở thành Bộ trưởng Ngoại giao như một “giải an ủi”.

Attrill cho biết: “Bảng Anh đã là đồng tiền G10 có thành tích tốt nhất trong tháng qua, tôi rất tò mò xem nếu Mahmood được xác nhận làm Bộ trưởng Tài chính, bảng Anh còn dư địa tăng thêm bao nhiêu. Chúng ta sẽ sớm có câu trả lời khi Burnham tiếp quản vào thứ Hai tới.”

Ngoài nhân sự Bộ trưởng Tài chính, thị trường còn chú ý một số biến số quan trọng: liệu Anh và EU có thể thúc đẩy tái khởi động quan hệ tại Thượng đỉnh tuần tới không, đường đi tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Anh dưới áp lực lạm phát ra sao, và liệu chính phủ Burnham có thể tìm được điểm cân bằng giữa kỷ luật tài khóa và tăng trưởng kinh tế hay không. Hướng đi sắp tới của bảng Anh sẽ phụ thuộc vào nội dung cụ thể của dự thảo ngân sách đầu tiên khi Mahmood nhậm chức – và quan trọng là, liệu bản dự thảo này có phải là “liều an thần” cho City of London hay sẽ mang đến “nỗi lo mới”.