"Cái bẫy kể chuyện" trong logic tăng giá

了解 về quản lý chuỗi cung ứng, chắc hẳn ai cũng biết đến "hiệu ứng roi da", trong chuỗi cung ứng, những dao động nhỏ ở phía hạ nguồn (bán lẻ) sẽ được phóng đại qua từng lớp thông tin, gây ra biến động lớn ở thượng nguồn (nhà sản xuất, nhà cung cấp nguyên liệu), cuối cùng dẫn đến tồn kho trong toàn chuỗi cung ứng bị dồn ứ hoặc thiếu hàng. Ví dụ như sự thay đổi nhỏ trong số lượng xuất xưởng của đồ gia dụng so với cùng kỳ năm trước, qua các lớp "nhà bán buôn, nhà xuất khẩu, nhà sản xuất" sẽ bị phóng đại thành biến động lớn, đến các nhà cung cấp linh kiện ở thượng nguồn, các doanh nghiệp đồng, thép còn ở thượng nguồn hơn nữa, thì biến động lại càng lớn. Tại sao chuỗi cung ứng lại có hiệu ứng roi da? Nguyên nhân hơi giống với chương trình tạp kỹ kiểu như "Copy không lệch", thông tin được truyền đi từng bước, cuối cùng đều sẽ bị "lệch". Nhiều chuỗi cung ứng của các mặt hàng có quá nhiều cấp, ví dụ như thép, tỷ lệ nhà máy thép bán trực tiếp cho người dùng cuối rất nhỏ, phần lớn đều phải bán cho các đại lý/nhà giao thương trong hệ thống phân phối nhiều tầng, ngoài ra còn có đặc thù vùng miền mạnh, dẫn đến mỗi bên tham gia đều phải trữ "hàng tồn kho an toàn", như vậy, tổng tồn kho của toàn ngành thường gấp nhiều lần nhu cầu thực sự của đầu cuối. Khi các nhà phân tích hàng hóa lập bảng cân đối cung cầu, thường phải giả định "tồn kho chuỗi cung ứng không biến động lớn", thực tế tổng tồn kho biến động lại lớn hơn nhiều lần so với dao động thực sự của nhu cầu hạ nguồn, từ đó tạo nên hiện tượng tăng giá thì tăng quá mức, giảm thì giảm quá mức. Điều này cũng lý giải cho tâm lý phổ biến "giá tăng thì mua, giá giảm thì không mua", khi giá tăng, giá trị hàng tồn kho tăng, các nhà giao thương tự nhiên có động lực tích trữ hơn, cuối cùng phóng đại nhu cầu thực tế; còn khi giá giảm, các kênh đều giảm tồn kho, phản ánh nhu cầu tại nhà sản xuất thành "sụt giảm mạnh", nhưng thực tế chưa hẳn đã nghiêm trọng đến vậy. Gần đây, việc Meta bán sức mạnh tính toán gây ra điều chỉnh trên toàn cầu của nhóm cổ phiếu AI, một phần nguyên nhân phía sau cũng là hiệu ứng "roi da" này, chỉ là ngành công nghệ cao và ngành truyền thống vẫn có những khác biệt, các khâu trong chuỗi ngành bị ảnh hưởng cũng không giống nhau, trưa mai (thứ Tư) vào lúc 11h30 (UTC+8) sẽ có buổi livestream để bàn sâu hơn, hoan nghênh mọi người đặt lịch tham gia.