Làn sóng AI che giấu các tín hiệu nguy hiểm! Phố Wall cảnh báo: Nếu “bong bóng kép” vỡ, có thể dẫn đến vụ sụp đổ lớn tiếp theo

FX168 Tin Tức Tài Chính (Châu Á) - Nếu bạn hỏi một nhà đầu tư lạc quan về thị trường chứng khoán tại sao họ cho rằng thị trường hiện tại không nằm trong bong bóng, trong ba lý do họ liệt kê, gần như chắc chắn sẽ có nhắc đến Tỷ số P/E dự phóng (Forward P/E Ratio).

(Ảnh chụp màn hình từ: MarketWatch)

Trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy thị trường chứng khoán tăng trưởng nhanh chóng. Tuy nhiên, mặc dù các chỉ số chính như S&P 500 liên tục lập đỉnh mới trong năm nay, một chỉ số được các nhà phân tích cơ bản thường sử dụng lại cho thấy định giá cổ phiếu đang ngày càng hấp dẫn hơn, chứ không phải ngược lại.

Lý do là các nhà phân tích thường so sánh giá cổ phiếu với thu nhập trên mỗi cổ phiếu dự kiến của công ty trong 12 tháng tới. Giá cổ phiếu gần đây dù tăng mạnh nhưng kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp trên Wall Street thậm chí còn tăng nhanh hơn.

Theo dữ liệu từ Dow Jones Market Data, một năm trước, Tỷ số P/E dự phóng của S&P 500 là 22,4 lần. Tính đến khi kết thúc phiên giao dịch thứ Năm tuần trước (dữ liệu mới nhất), con số này đã giảm còn 20,51 lần—dù trong cùng kỳ, chỉ số S&P 500 đã tăng 20%.

Khi mùa báo cáo tài chính quý hai sắp đến, thị trường dự đoán các doanh nghiệp trong S&P 500 sẽ ghi nhận quý thứ bảy liên tiếp tăng trưởng lợi nhuận ở mức hai con số. Theo dữ liệu từ FactSet, hiện các nhà phân tích dự đoán tốc độ tăng trưởng lợi nhuận tổng thể của các công ty này sẽ vượt 23%.

Tuy nhiên, doanh nghiệp còn có thể duy trì tốc độ tăng trưởng này trong bao lâu vẫn còn là một ẩn số.

Các nhà phân tích của Panmure Liberum, Joachim Klement và Francisca Reis, trong một báo cáo gửi cho MarketWatch chỉ ra rằng, mặc dù định giá thị trường chứng khoán hiện tại vẫn ở mức cực kỳ cao so với lịch sử, nhưng tốc độ tăng trưởng lợi nhuận gần đây của doanh nghiệp cũng đã lệch rõ rệt so với xu hướng dài hạn.

Các nhà phân tích cho biết, bằng một chỉ số định giá rất được chú ý khác là Tỷ số CAPE của Shiller (Shiller CAPE Ratio hay chu kỳ điều chỉnh Tỷ số P/E), hiện định giá của S&P 500 vào khoảng 41 lần lợi nhuận, gần bằng mức đỉnh lịch sử của bong bóng Internet cách đây 25 năm.

Tuy nhiên, tình hình lợi nhuận hiện nay có sự khác biệt rõ rệt so với thời kỳ bong bóng Internet khi đó.

Các nhà phân tích của Panmure chỉ ra rằng, thời kỳ bong bóng Internet, tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp khá ôn hòa, còn hiện tại tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phiếu của các doanh nghiệp S&P 500 đã vượt đường xu hướng dài hạn 1,8 độ lệch chuẩn.

Nếu điều chỉnh tốc độ tăng trưởng lợi nhuận bất thường mạnh mẽ gần đây trở về mức bình thường, định giá theo chỉ số CAPE Shiller của S&P 500 sẽ tăng vọt lên 67,6 lần, cao hơn đường xu hướng dài hạn tới 4,6 độ lệch chuẩn.

(Ảnh chụp màn hình từ: MarketWatch)

Các nhà phân tích viết rằng, mức này sẽ vượt qua đỉnh của tất cả các bong bóng tài sản khác trong lịch sử Hoa Kỳ.

Họ cho biết thêm, nói cách khác, thị trường hiện tại có thể không chỉ là một “bong bóng giá” mà còn tiến gần hơn tới một trạng thái nguy hiểm hơn—“một bong bóng giá được xây dựng trên nền bong bóng lợi nhuận”.

Klement trong một bài viết chuyên mục đăng trên Thời báo Tài chính cảnh báo rằng, lợi nhuận “vượt mức” có lẽ khó duy trì lâu dài, và nhà đầu tư cuối cùng sẽ phải đối mặt với thực tế tài chính. Tuy nhiên, lợi nhuận của doanh nghiệp trong vài năm tới có khả năng tiếp tục tăng mạnh. Ông lưu ý, động lực tăng trưởng này thường kéo dài lâu hơn những gì nhà đầu tư kỳ vọng.

Tuy nhiên, khi Microsoft, công ty mẹ Google là Alphabet, Amazon, Meta cùng Oracle—những gã khổng lồ công nghệ được gọi là “doanh nghiệp điện toán đám mây siêu quy mô”—tiếp tục đầu tư mạnh vào xây dựng các trung tâm dữ liệu liên quan đến AI, khả năng lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng sẽ trở lại mức bình thường ngày càng lớn hơn.

Lý do là bởi các công ty này đang chuyển từ mô hình “tài sản nhẹ” sang “tài sản nặng”, tăng dần đầu tư vốn, và mô hình lợi nhuận cũng sẽ thay đổi.

Klement và Reis không phải là những nhà phân tích duy nhất cảnh báo rằng kỳ vọng lợi nhuận có thể quá lạc quan.

Peter Berezin, chiến lược gia trưởng tại BCA Research, chỉ ra rằng lịch sử từng xảy ra nhiều bong bóng lợi nhuận. Trước khủng hoảng tài chính toàn cầu giai đoạn 2007-2008, ngân hàng và doanh nghiệp phát triển bất động sản từng trải qua tình trạng tương tự. Khi đó, Tỷ số P/E tưởng như thấp lại che đậy tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không bền vững.

Berezin viết trong bản báo cáo cuối tháng 5: “Nhìn rộng hơn, bong bóng lợi nhuận thường xuất hiện tại các ngành có chu kỳ thịnh vượng - suy thoái mạnh. Những ngành này gồm tài nguyên thiên nhiên, hàng không, vận tải biển và đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hiện tại là ngành bán dẫn.”

Ông cho biết, các nhà phân tích trên Wall Street thường rất khó xác định chính xác khi nào bong bóng lợi nhuận đạt đỉnh. Một khi đến thời điểm đảo chiều, thị trường chứng khoán có thể giảm 30% tới 50%.

(Ảnh chụp màn hình từ: MarketWatch)

Nhìn về tương lai, Andy Costan, Giám đốc điều hành Damped Spring Advisors, nhận định trong chương trình “Monetary Matters” tháng 5 rằng tốc độ tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ không đủ để hỗ trợ cho các mức lợi nhuận mà Wall Street đang kỳ vọng.

Jim Paulsen, một nhân vật kỳ cựu trên Wall Street, gần đây cũng cho rằng, thị trường đang có rủi ro khi quá lạc quan về lợi nhuận doanh nghiệp.

Thị trường chứng khoán Mỹ trong tháng 6 đã có một số biến động và tiếp tục kéo dài sang đầu tháng 7. Động lực quan trọng từng thúc đẩy thị trường tăng - là các giao dịch theo động lực mạnh của cổ phiếu bán dẫn - đang có dấu hiệu chững lại.

Tuy vậy, cổ phiếu bán dẫn tăng trở lại vào thứ Hai, thúc đẩy chỉ số Nasdaq Tổng hợp tăng 1,1%.

Theo dữ liệu FactSet, chỉ số S&P 500 khi đóng cửa chỉ còn cách đỉnh lịch sử chưa đến 1%, chỉ số Dow Jones Industrial Average lần đầu tiên đóng cửa trên mốc 53.000 điểm, lập kỷ lục mới.