Sau thỏa thuận Mỹ-Iran, phí bảo hiểm chiến tranh eo biển Hormuz giảm một nửa, từ 5% xuống còn 2%

Trong sáu ngày qua, phí bảo hiểm chiến tranh hàng hải ở eo biển Hormuz đã giảm mạnh, phản ánh việc phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị sụt giảm nhanh chóng sau khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran được thực thi.

Ngày 25 tháng 6, Financial Times của Anh đưa tin, theo tiết lộ từ các công ty môi giới bảo hiểm, phí bảo hiểm thân tàu chiến tranh sau khi áp dụng chiết khấu đã giảm từ khoảng 5% giá trị tàu xuống chỉ còn 2%, giảm hơn một nửa trong vòng sáu ngày, giúp giảm chi phí bảo hiểm cho mỗi tàu lên tới hàng trăm nghìn USD. Sự thay đổi này xuất phát trực tiếp từ thỏa thuận ngừng bắn được ký kết giữa Mỹ và Iran vào tuần trước. Theo thống kê từ công ty thông tin thương mại Kpler, kể từ ngày 18/6, đã có ít nhất 172 tàu di chuyển qua eo biển này, sự tự tin ngành vận tải biển đã phục hồi rõ rệt.

Phí bảo hiểm giảm mạnh có ý nghĩa thực tiễn đối với cả ngành vận tải biển và thị trường hàng hóa lớn. Trước đó, một số tàu dầu siêu lớn phải trả phí bảo hiểm hàng tuần lên tới hàng triệu USD, phí rủi ro cao khiến hàng loạt tàu mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư trong nhiều tháng. Khi phí bảo hiểm giảm, áp lực chi phí vận chuyển cũng được giảm bớt, giúp giao thương trên các tuyến này dần quay trở lại bình thường. Tuy nhiên, các công ty môi giới cho biết, phí bảo hiểm chiến tranh hàng hóa cho hàng hóa lớn như dầu, lương thực về cơ bản giữ ổn định kể từ sau thỏa thuận, chưa giảm đồng loạt như bảo hiểm thân tàu.

Phí bảo hiểm giảm mạnh, tàu trở lại eo biển

Eo biển Hormuz là một trong những tuyến đường vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới, kết nối bán đảo Ả Rập với Iran.

Trước khi thỏa thuận ngừng bắn Mỹ-Iran được ký kết, mối đe dọa tấn công từ Iran liên tục hiện hữu khiến các công ty bảo hiểm tăng phí bảo hiểm cho các tàu qua lại, có thời điểm cao gấp 20 lần so với thời bình, một số tàu dầu cỡ lớn phải trả phí bảo hiểm hàng tuần lên tới hàng triệu USD, khiến nhiều tàu chọn neo lại ở Vịnh Ba Tư thay vì mạo hiểm quá cảnh.

Sau khi thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực, tâm lý thị trường chuyển biến nhanh chóng. Marcus Baker, đại diện từ công ty môi giới bảo hiểm Marsh cho biết: "Hiện nay tàu bè đã giao thương trở lại bình thường, nguồn cung bảo hiểm cũng dồi dào." Phí bảo hiểm thân tàu chiến tranh đã giảm từ khoảng 5% xuống còn 2% (bao gồm chiết khấu), giúp tiết kiệm hàng trăm nghìn USD chi phí bảo hiểm cho từng tàu.

Bản tin cũng chỉ rõ, sự phục hồi niềm tin thị trường không chỉ thể hiện ở mức phí bảo hiểm, mà còn ở hành vi thực tế của các tàu. Trong vài tuần trước khi ký thỏa thuận ngừng bắn, hầu hết các tàu qua lại khu vực này đều tắt AIS (hệ thống tín hiệu xác định vị trí tàu) để tránh bị tấn công. Tuy nhiên, hiện tại ngày càng nhiều tàu đã bật lại AIS khi qua eo biển, công khai vị trí tàu.

Tập đoàn vận tải container MSC trước đây từng có nhiều tàu bị Iran tấn công, trong đó hai tàu bị bắt làm con tin. Dù vậy, vào ngày 20/6, công ty này vẫn cho tàu container MSC Qingdao bật AIS khi qua eo biển Hormuz, hành động này được cho là tín hiệu biểu tượng cho sự phục hồi niềm tin vào vận tải biển.

Khác với phí bảo hiểm thân tàu chiến tranh sụt giảm đáng kể, phí bảo hiểm chiến tranh hàng hóa như dầu, lương thực về cơ bản vẫn duy trì ổn định kể từ sau thỏa thuận, chưa có dấu hiệu giảm theo.

Bản tin cho biết, sự khác biệt này cho thấy đánh giá của thị trường bảo hiểm đối với tình hình địa chính trị vẫn còn phân hóa cấu trúc – thị trường bảo hiểm thân tàu phản ứng với thỏa thuận nhanh và nhạy bén hơn, trong khi thị trường bảo hiểm hàng hóa lại mang tính thận trọng, quan sát nhiều hơn.

Ngoài ra, theo các thông tin, dù tình hình nhìn chung ổn định hơn, các công ty vận tải vẫn rất thận trọng trong quá trình ra quyết định.

Một đại diện công ty vận tải cho biết, bất kỳ quyết định quá cảnh nào cũng cần trải qua ba bước đánh giá: đánh giá rủi ro do tổ chức tư vấn chuyên nghiệp thực hiện, tình trạng bảo hiểm, và thỏa thuận với đơn vị thuê tàu. "Bạn cần cả ba khâu cùng đưa ra tín hiệu đèn xanh thì mới có thể quyết định."

James Reason từ công ty môi giới bảo hiểm WTW cũng cho biết:

"Chỉ cần thỏa thuận Mỹ-Iran tiếp tục duy trì mà không có sự cố nào xảy ra, phí bảo hiểm sẽ tiếp tục được cải thiện. Tuy nhiên, các bên vẫn duy trì sự thận trọng, bởi một số tuyến quá cảnh qua eo biển Hormuz vẫn còn báo cáo về thủy lôi."