Yên Nhật: Sắp chạm đáy thấp nhất trong 40 năm, Bộ Tài chính còn có thể chịu đựng được bao lâu?

Như chúng tôi đã dự đoán vào đầu tháng, việc tăng lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản vào ngày 16 tháng 6 hoàn toàn không thể nâng đỡ đồng yen, ngược lại, sự “diều hâu” của Waller tại FOMC ngày 18 đã gây thêm áp lực cho đồng tiền này. USDJPY tăng vọt lên mức 161.93, chỉ còn một bước nữa là chạm mức đỉnh cao nhất tháng 7 năm 2024 là 161.94, đây cũng là mức yếu nhất của đồng yen kể từ năm 1986.

Khi làn sóng mất giá lan rộng trở lại, thị trường đang hồi hộp chờ đợi:Khi nào Bộ Tài chính Nhật Bản sẽ can thiệp trở lại? 

Đâu là những điều kiện kích hoạt khả năng can thiệp của Bộ Tài chính Nhật Bản? Qua quan sát các mức giá và xu hướng trước 5 lần can thiệp gần nhất, tác giả cho rằng,Bộ Tài chính có hai “lằn ranh đỏ” là “mất giá nhanh trong ngắn hạn” và “phá vỡ các mức quan trọng”, chỉ cần một trong hai điều này bị kích hoạt đều có thể dẫn đến can thiệp.

Trước tiên, Bộ Tài chính đặc biệt cảnh giác với tình trạng mất giá “mất kiểm soát”, tức là bán tháo hoảng loạn đơn phương khiến mức giảm trong một tuần hoặc một tháng vượt qua ngưỡng nhất định. Trường hợp điển hình là 3 lần can thiệp đầu tiên trong danh sách, khi đó đồng yen mất giá trên 5% trong tháng trước can thiệp, USDJPY tăng hơn 700 pips; còn trong tuần trước khi can thiệp, USDJPY đều ghi nhận mức tăng nhanh vượt 2%.

Thứ hai, so với xu hướng giá, hiện tại có lẽ Bộ Tài chính chú trọng hơn đến việc bảo vệ các mức giá quan trọng – một khi USDJPY vượt qua các mức này, khả năng Bộ Tài chính can thiệp sẽ tăng lên theo cấp số nhân. Ba lần can thiệp đầu đều là “mất giá nhanh trong ngắn hạn + phá vỡ mức kháng cự then chốt”. Còn hai lần can thiệp sau, dù không có tốc độ mất giá cực đoan, nhưng việc phá những mức chủ chốt vẫn là điều mà Bộ Tài chính không thể chấp nhận. Đặc biệt, trước lần can thiệp tháng 4 năm nay, tốc độ tăng của USDJPY khá chậm, nhưng chỉ cần vượt qua mức 160, Bộ Tài chính vẫn thực hiện một biện pháp can thiệp mang tính “khắc cốt ghi tâm” vào đúng ngày, đúng mức giá như hai năm trước.

Ngoài mức giá và xu hướng, thời điểm Bộ Tài chính can thiệp tỷ giá cũng rất đặc biệt. Theo quy định của IMF về chế độ tỷ giá, Nhật Bản nằm trong nhóm có mức độ tự do dao động tỷ giá cao nhất “free floating”, nghĩa là trong 6 tháng không được can thiệp quá 3 lần, mỗi lần tối đa kéo dài 3 ngày làm việc.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính Nhật Bản rất “khéo léo luồn lách quy định”: Vào dịp nghỉ lễ ở Nhật, thị trường quốc tế vẫn hoạt động, có thể can thiệp mà không bị tính vào 3 ngày làm việc, như vậy có thể kéo dài thời gian can thiệp trong một đợt; đồng thời tận dụng thời điểm thị trường thanh khoản yếu trong ngày lễ để hiệu quả can thiệp lớn hơn, đẩy tỷ giá xuống mạnh hơn.

Vì vậy, can thiệp vào các ngày lễ của Nhật gần như đã trở thành phong cách “truyền thống” của Bộ Tài chính Nhật Bản: Trong 5 lần can thiệp gần nhất, ngoại trừ tháng 10 năm 2022, 4 lần còn lại đều diễn ra vào ngày lễ hoặc trong vòng 2 ngày trước kỳ nghỉ. Điển hình nhất phải kể tới can thiệp ngày 30 tháng 4 năm nay: Ngày 2-3 tháng 5 là cuối tuần, ngày 4-6 là nghỉ lễ quốc gia, nên căn cứ quy định 3 ngày làm việc, đợt can thiệp bắt đầu ngày 30 có thể kéo dài tới 7 tháng 5, trở thành “siêu dài hạn” kéo dài suốt 6 phiên giao dịch trong một tuần.

Ngoài ra theo số liệu dự trữ tháng 5 được Bộ Tài chính công bố, Nhật Bản có thể đã bán một phần trái phiếu Chính phủ Mỹ khi can thiệp tỷ giá, khiến thị trường từng lo ngại động thái này không được Mỹ ủng hộ và làm giảm khả năng can thiệp lần nữa. Trước vấn đề này, Bộ trưởng Tài chính Nhật Katayama Satsuki hôm thứ Ba trả lời rằng, trong cuộc điện đàm với Bessent, xác nhận đồng thuận giữa Mỹ-Nhật về vấn đề can thiệp ngoại hối vẫn ổn định và không thay đổi, đồng thời cho biết sẽ hành động với thị trường tỷ giá bất cứ khi nào cần thiết. Tuyên bố này xác nhận Mỹ sẽ không cản trở Nhật can thiệp tỷ giá, mở đường cho những động thái tiếp theo.

Tác giả cho rằng,nhịp độ mất giá hiện tại của đồng yen và phản ứng của Bộ Tài chính gần như là “bản sao” của năm 2024, dựa theo điều kiện kích hoạt ở trên, đợt can thiệp tiếp theo khả năng lớn sẽ diễn ra khi USDJPY tiến gần hoặc vượt qua đỉnh cao nhất năm 2024 ở 161.95. Ngày lễ quốc gia tiếp theo của Nhật là 20 tháng 7, nếu trước ngày này, USDJPY ổn định quanh vùng 161-162 mà không tăng mạnh, Bộ Tài chính nhiều khả năng sẽ can thiệp vào đúng kỳ nghỉ; còn nếu USDJPY vượt đỉnh trước đó, Bộ Tài chính cũng có thể can thiệp sớm hơn.

Về chiến lược giao dịch, nếu USDJPY duy trì trên 161.8, hoặc tiếp tục neo cao trước dịp nghỉ 20 tháng 7 của Nhật, có thể cân nhắc mở vị thế bán USDJPY, hoặc mua quyền chọn bán như một bước chuẩn bị cho hành động can thiệp tiềm tàng của Bộ Tài chính. Nếu dự đoán can thiệp sai, có thể đặt lệnh cắt lỗ dưới mức 163.