Song Xuetao: Quan điểm thành tích chính xác của Walsh

Trong vài năm qua, Fed đã quen dựa vào dữ liệu, và thị trường cũng quen hành động dựa vào phản ứng (dự kiến) của Fed, đây là nguyên nhân cơ bản dẫn đến nhiều lần xuất hiện tình trạng “tin xấu lại là tin tốt”. Tuy nhiên, cuộc họp báo đầu tiên của Walsh mở ra theo một mô hình hoàn toàn mới: tuyên bố ngắn gọn, loại bỏ định hướng tương lai, không công bố dự báo biểu đồ dot, thúc đẩy năm hướng cải cách theo dạng nhóm công tác (task force), và còn nêu rõ thị trường tài chính tốt nhất là phản ánh số liệu kinh tế thực, thay vì ngày nào cũng phản ứng với phát biểu của Fed.

Việc của Fed là duy trì sứ mệnh kép: việc làm tối đa và ổn định giá cả; còn việc của thị trường là tự xác định giá cho tăng trưởng, cú sốc nguồn cung, yếu tố AI, rủi ro đuôi và sự bất định chính sách. Fed mới của Walsh trả đáp án lại cho dữ liệu, trao biến động lại cho thị trường.

Walsh thể hiện quan điểm mới về thành tích chính trị rất độc đáo và rõ ràng: Sự thật là gì, chính sách có hiệu quả không, khuôn khổ có phù hợp không? Đối với thị trường, điều này đồng nghĩa mức độ chắc chắn ngắn hạn giảm đi; nhưng đối với Fed, đây lại là khởi điểm đúng đắn trong bối cảnh thời đại mới.

Thứ nhất, thực tế khách quan: Giữ lập trường trung lập với lạm phát và lãi suất, không đứng về bên nào.

Ông giữ thái độ khách quan cả đối với động thái lạm phát Mỹ lẫn mức độ thắt chặt của lãi suất.

Lạm phát Mỹ đã vượt mục tiêu 2% liên tục trong năm năm; trong SEP công bố lần này, PCE lõi năm nay được nâng thêm lên 3,3%. Nhưng Walsh không đơn giản quy nguyên nhân là “cầu quá nóng” mà liên tục đề cập đến cú sốc nguồn cung, giá năng lượng và tác động cấp hai. Ông cho rằng Fed không thể kiểm soát giá đơn lẻ: giá dầu, giá trứng, sữa không phải là thứ chính sách tiền tệ có thể kiểm soát trực tiếp, điều thực sự cần phòng ngừa là cú sốc giá này lan rộng thành lạm phát trên diện rộng.

Phóng viên hỏi lãi suất hiện nay đã mang tính thắt chặt chưa, ông trả lời thẳng: Đây là sự thắt chặt không đồng đều (uneven), thị trường nhà ở thấy rõ điều đó, nhưng thị trường tài chính, đầu tư vốn, đầu tư AI lại không rõ rệt – điều kiện tài chính nới lỏng quá mức và điều kiện thực tế lại thắt chặt cùng tồn tại.

Walsh không lựa chọn “trắng đen rõ ràng” đứng về phía nào: Một phía là “lạm phát do dầu, nên xem nhẹ và tiếp tục hạ lãi suất”; phía kia là “lạm phát vẫn cao, kinh tế tốt, phải tăng lãi suất ngay”. Quan điểm của ông là: cú sốc giá dầu có thể giải thích một phần, nhưng không được lấy đó làm lý do cho phép lạm phát lan rộng; lãi suất có tính ràng buộc, nhưng hiệu quả không đều nên không thể chỉ một câu “đã rất chặt” là kết thúc thảo luận – đó chính là tính thực tế khách quan của Walsh.

Thứ hai, không phát ngôn bừa: Phải theo kịp thời đại, thừa nhận cái chưa biết, trọng điểm không phải nói gì mà là làm gì.

Walsh thừa nhận có nhiều “cái chưa biết đã biết” (known unknown) trong dữ liệu kinh tế. Ông nói ngày nay các doanh nghiệp đã quyết định bằng dữ liệu thời gian thực, nhưng dữ liệu chính thức vẫn là tiếng vang quá khứ (echoes of history). Điều này không phải xem nhẹ thống kê chính thức, mà là cần hệ thống dữ liệu của Fed (thậm chí cả hệ thống số liệu Mỹ: BLS, BEA…) phải bắt kịp hình thái kinh tế năm 2026.

Chính vì vậy, Walsh tuyên bố rõ ràng định hướng tương lai (forward guidance) không còn phù hợp nữa, cần loại bỏ. Ông nói Thành viên nộp dự báo dùng bút chì đầu tẩy lớn, chỉnh sửa bất kỳ lúc nào – điều này cuối thời Powell càng dễ thấy khi SEP vốn giúp được rất hạn chế cho chính sách. Khi gặp nhiều câu hỏi “dò xét” về định hướng tương lai trong họp báo, ông hầu như không mắc bẫy, nhiều lần trích dẫn nguyên văn tuyên bố.

Quan trọng hơn nữa, Walsh cũng không vội xoa dịu biến động thị trường. Phóng viên hỏi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn hai năm tăng nhanh có nghĩa thị trường nghĩ phải thắt chặt hơn không, ông trả lời luôn, không bình luận phản ứng thị trường trong 30 phút hay 60 phút vừa qua (thậm chí biến động trong một tuần cũng không quan trọng).

Thị trường ngắn hạn biến động ra sao, không phải KPI của Walsh; ông muốn đưa ra một Fed mới: hỏi câu hỏi khó hơn thay vì cho câu trả lời “dễ nghe” hơn; nhẹ về dự báo, nặng về ứng phó.

Thứ ba, điều tra nghiên cứu sâu sắc: Cải tổ cấu trúc truyền thống, thành lập năm nhóm công tác lớn, quyết đoán sau khi có chuẩn bị.

Hình thức nhóm công tác (task force) mà Walsh đề xuất là điểm nhấn chính của cuộc họp báo này.

Trong năm nhóm công tác: Nhóm truyền thông nghiên cứu cách Fed truyền đạt thông tin hiệu quả hơn; nhóm bảng cân đối nghiên cứu dự trữ dồi dào và lộ trình thắt bảng cân đối; nhóm dữ liệu nghiên cứu cải cách phương thức thu thập dữ liệu truyền thống bị cho là “quá chậm, quá cũ”; nhóm năng suất và việc làm nghiên cứu cấu trúc cung cầu thời AI; nhóm khuôn khổ lạm phát nghiên cứu động lực lạm phát và trách nhiệm chính sách.

Dù việc thành lập nhóm không phải phó thác quyết sách ra ngoài, nhưng quyền kiến nghị sẽ lan rộng cho nhiều bên tham gia thị trường hơn, điều này là thay đổi vị trí đối với thị trường: từ đối tượng phản ứng với chính sách thành một phần tạo lập chính sách (tương tự Advisory Group của New York Fed).

Điều đáng chú ý là việc thành lập các nhóm này phản ánh “chủ nghĩa dài hạn” của Walsh, với mục tiêu phối hợp tốt hơn với mục tiêu chính sách tiền tệ. Theo đó, trước khi các nhóm công tác đi vào hoạt động, và rút ra các kết luận/giải pháp sơ bộ, chính sách tiền tệ sẽ chưa thay đổi, đặc biệt là tăng lãi suất và thu hẹp bảng cân đối – Walsh cần dùng khuôn khổ mới lý giải đầy đủ, mà lúc này khuôn khổ đó còn đang xây dựng.

Thứ tư, duy trì trung lập về công nghệ: Không mê tín AI, không xem nhẹ AI, nếu tăng năng suất thì có thể hạ lãi suất, nếu không thì quan sát tiếp.

So với trước đây ôm trọn AI, khi xuất hiện với tư cách Chủ tịch Fed, Walsh thể hiện về AI rất thận trọng.

Ông thừa nhận AI có thể là công nghệ nền tảng quan trọng nhất vài thập kỷ qua, cũng nói nước Mỹ sẽ hưởng lợi lâu dài. Nhưng khi phóng viên hỏi AI hiện tăng cầu hay tăng cung, ông đánh giá từ góc độ vĩ mô thì “cầu dễ đếm hơn”: xây dựng trung tâm dữ liệu, đầu tư CAPEX... đã vào thống kê GDP; còn “cung chỉ có thể suy đoán”: thời gian, mức độ hiện thực hóa năng suất là không chắc chắn. Ngắn hạn mà nói, đó là cuộc “chạy đua giữa cung và cầu” (race between supply and demand).

Walsh dù không lấy AI làm lý do đẩy chính sách tiền tệ nới lỏng, điều này thận trọng hơn kỳ vọng từ thị trường, cũng là mặt khác của tính thực tế khách quan; nhưng ít nhất ông cũng có xu hướng rõ: biểu đạt về năng suất trong tuyên bố chính sách tiền tệ gần đây nhất đã cách đây 20 năm, điều đó vẫn cho thấy xu hướng nhất định về hạ lãi suất của ông.

Tổng thể mà nói, quan điểm thành tích đúng đắn của Walsh là làm rõ ba điều: sự thật là gì, chính sách có hiệu quả không, khuôn khổ có phù hợp không? Trên cơ sở đó, không hành động tùy tiện để cho thấy mình làm gì, không nói bừa để xoa dịu thị trường, không vội giảm lãi suất để “ôm AI” (và ngược lại) – nhìn rộng, ra tay hẹp; trả Fed lại cho Fed, trả thị trường lại cho thị trường.