Nửa cuối năm, giá vàng sẽ tiếp tục tăng mạnh chứ?

　 Hiệu suất của vàng trong nửa đầu năm 2026 đã mang đến một cú sốc lớn cho nhà đầu tư. Tính đến cuối tháng 5, tỷ lệ tăng giá năm của vàng giao ngay tại London chỉ là 5,09%, trong khi cùng kỳ năm 2025 đạt tới 25,32% và năm 2024 là 12,82%. Nhìn nhận như vậy, vàng rõ ràng đã bước vào giai đoạn ngược xu hướng kể từ khi bắt đầu chu kỳ tăng giá mạnh này.

　 Những logic đầu tư mua vào áp dụng thành công trong vài năm trước, chẳng hạn như việc Ngân hàng Trung ương mua vàng, kỳ vọng hạ lãi suất và premium rủi ro địa chính trị... dường như không còn phát huy tác dụng hiệu quả, và niềm tin vững chắc vào vàng trước đây của thị trường cũng bắt đầu dao động. Tuy nhiên, khi tất cả các logic bi quan đã được phản ánh đầy đủ và được thị trường định giá rộng rãi, thì thị trường thường tiến gần điểm đảo chiều. Nhìn về nửa cuối năm, chúng tôi vẫn giữ quan điểm lạc quan với vàng, và lý do cốt lõi không phải là niềm tin, mà là tổ hợp logic đã đè nặng lên giá vàng trong nửa đầu năm đang dần được nới lỏng.

　 Để hiểu được logic yếu của vàng nửa đầu năm, cần phải quay ngược thời gian về đầu năm 2026. Khi đó, vàng đã bước vào một đợt tăng mạnh, vàng giao ngay London từ vùng 4300 USD/ounce tăng vọt nhanh chóng lên mức cao kỷ lục 5598 USD/ounce.

　 Đây là khoảnh khắc mà tâm lý thị trường cực kỳ hưng phấn, song cấu trúc giao dịch lại cực kỳ mong manh. Quan sát động lực đầu tư mua vào từ mức tăng lượng nắm giữ của quỹ ETF vàng lớn nhất toàn cầu – SPDR Gold ETF – có thể nhận thấy rõ dấu hiệu đẩy mạnh mua đuổi giá. Hầu như mọi nhà đầu tư tin vàng sẽ tiếp tục tăng đều đã nâng tỷ trọng nắm giữ lên mức tối đa. Trong trạng thái giao dịch chen chúc như vậy, không cần một thông tin xấu mang tính nền tảng, chỉ cần một tác nhân xúc tác ở phương diện tâm lý cũng đủ kích hoạt một đợt điều chỉnh đi ngược lại dữ dội.

　 Điểm bùng nổ đến rất nhanh. Cuối tháng 1, Tổng thống Mỹ Trump đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed kế tiếp, mà ông này từng công khai thể hiện lập trường diều hâu, lập tức làm sụp đổ kỳ vọng lạc quan của thị trường về lộ trình hạ lãi suất. Hoảng loạn bùng lên trên thị trường vàng dưới hình thức “squeeze long” điển hình, giá vàng giảm mạnh từ vùng đỉnh lịch sử – trong chỉ ba phiên giao dịch, vàng giao ngay London rơi xuống mức thấp nhất 4402 USD/ounce, loại bỏ hoàn toàn các nhà đầu tư đuổi giá vào muộn trước đó. Các vị thế sử dụng đòn bẩy cao bị thanh lý đầu tiên, dòng tiền ưa rủi ro thấp theo đó cũng tháo chạy.

　 Tuy nhiên, nhìn lại sau đó, mặc dù đợt giảm giá này rất thảm khốc nhưng không làm rung chuyển cấu trúc tăng trung hạn của vàng. Ngược lại, khi một lượng lớn các vị thế mua đuổi non gan bị loại bỏ, cấu trúc nắm giữ của vàng trở nên lành mạnh trở lại, hỗ trợ vàng duy trì xu hướng tăng bền vững. Đúng như kỳ vọng, giá vàng ổn định phục hồi trong hơn một tháng tiếp theo, đến đầu tháng 3 leo lên mức cao nhất 5419 USD/ounce, chỉ còn một bước nữa là chạm đỉnh cũ. Nếu câu chuyện dừng lại tại đây, thì 2026 vẫn là một năm mà phe mua vàng có thể chấp nhận được.

　 Thế nhưng, tình hình Trung Đông đã thay đổi hoàn toàn trạng thái này. Cuối tháng 2, Mỹ và Israel bất ngờ tấn công quân sự vào Iran, khiến Iran sau đó tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz. Eo biển này kiểm soát khoảng 20% vận chuyển dầu thô trên toàn cầu, đẩy giá dầu thế giới tăng mạnh. Với vàng, tác động tiêu cực của sự kiện này còn nghiêm trọng hơn bề mặt. Ảnh hưởng trực tiếp nhất là từ phía lạm phát. Giá dầu tăng vọt làm kỳ vọng lạm phát tại Mỹ leo thang nhanh chóng, lãi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh, chỉ số USD cũng cùng lúc đi lên. Sự kết hợp của hai biến số này tạo thành mô hình “double kill” kinh điển với vàng, khiến giá vàng liên tục điều chỉnh xuống mức thấp 4098 USD/ounce.

　 Một trụ cột quan trọng của chu kỳ tăng mạnh của vàng trong vài năm qua là làn sóng mua vàng chưa từng có của các ngân hàng trung ương thị trường mới nổi. Nhưng logic này đã xuất hiện vết nứt khi USD tăng mạnh. Khi USD tăng, tiền tệ cốt lõi của thị trường mới nổi bị mất giá thụ động, các NHTW từng mạnh tay bổ sung vàng bất ngờ phát hiện nhiệm vụ chính không còn là đa dạng hóa dự trữ mà là giữ ổn định tỷ giá. Thổ Nhĩ Kỳ là ví dụ điển hình, NHTW nước này bán vàng đổi lấy USD để can thiệp cứu giá đồng Lira. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều quốc gia thị trường mới nổi khác ở mức độ khác nhau.

　 Đồng thời, để kìm hãm thâm hụt thương mại, ngăn thất thoát dự trữ ngoại hối quá nhanh, Ấn Độ, Malaysia và các quốc gia nhập khẩu, tiêu thụ vàng lớn khác đã lần lượt thông báo tăng thuế nhập khẩu vàng. Chính sách này tưởng chỉ điều chỉnh về mặt thương mại nhưng thực chất tạo ra thêm một lớp rào cản với nhu cầu vàng vật chất toàn cầu.

　 Nhà đầu tư cá nhân cũng đồng loạt rút lui. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ lên cao kéo theo chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng; dòng tiền từ Âu Mỹ nhấn mạnh vào lợi suất trái phiếu đã rút mạnh. Theo World Gold Council, tháng 2, tổng lượng mua ròng ETF vàng toàn cầu là 26,2 tấn, giảm mạnh 94,3 tấn so với mức 120,5 tấn của tháng 1. Trong đó, châu Âu bán ròng 13 tấn, giảm 25,7 tấn so với tháng 1, đến tháng 3, ETF vàng toàn cầu bán ròng mạnh 84,3 tấn, châu Âu tiếp tục giảm thêm 7,5 tấn, Bắc Mỹ bán mạnh tới 87 tấn – là mức bán ròng lớn nhất kể từ tháng 12/2016.

　 Quan trọng hơn là sức ép thanh khoản. Giai đoạn đầu khủng hoảng địa chính trị, thị trường tài chính toàn cầu biến động mạnh, nhà đầu tư bị yêu cầu bổ sung ký quỹ hoặc rút vốn, vàng nhờ tích lũy được lợi nhuận lớn trước đó lại trở thành tài sản bị bán để chuyển thành tiền mặt đầu tiên. Khi hoảng loạn qua đi, thị trường phục hồi, dòng tiền cũng không quay lại vàng. Cổ phiếu công nghệ toàn cầu hồi phục mạnh nhờ động lực AI đã tạo ra hiệu ứng kiếm lời cao trong thời gian ngắn, hút vốn khỏi vàng lần thứ hai.

　 Nhìn lại từ thời điểm hiện tại, vàng trong nửa đầu năm “thua” không phải bởi một yếu tố tiêu cực đơn lẻ, mà bởi một tổ hợp logic đồng loạt “phản chủ”. Kỳ vọng hạ lãi suất tan vỡ, USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu tăng, nhịp độ NHTW mua vàng quay đầu, dòng tiền chuyển vào tài sản thay thế... tất cả liên kết với nhau, tạo ra nhiều lớp áp lực dồn nén lên hiệu suất vàng nửa đầu năm.

　 Nhìn về nửa sau năm 2026, chúng tôi vẫn tiếp tục lạc quan với vàng, dựa trên các logic sau đây.

　 Biến số quan trọng nhất là Eo biển Hormuz. Hiện tại, Mỹ và Iran đã gần đạt được thỏa thuận hòa giải, khả năng khôi phục thông thương ở Hormuz ngày một lớn. Các ngân hàng đầu tư quốc tế đều có quan điểm bi quan với giá dầu, cho rằng cung-vượt-cầu vẫn là chủ đạo trên thị trường dầu, chỉ cần Hormuz hoạt động lại bình thường thì giá dầu thế giới có thể lao dốc rất mạnh so với hiện tại. Điều này đồng nghĩa nguồn gốc lớn nhất gây nhiễu lạm phát nửa đầu năm đang tan biến. Giá dầu giảm sẽ kéo lạm phát danh nghĩa đi xuống, giúp Fed có dư địa thoải mái hơn để hạ lãi suất. Nếu logic này xảy ra, lợi suất trái phiếu Mỹ và chỉ số USD nhiều khả năng cũng sẽ giảm khỏi vùng đỉnh.

　 Với các NHTW, khi áp lực mất giá nội tệ giảm, nhiệm vụ giữ tỷ giá của họ cũng bớt cấp bách hơn. Các NHTW thị trường mới nổi buộc phải bán vàng trước đây sẽ sẵn sàng quay trở lại trạng thái mua ròng. Bởi lẽ, chiến lược đa dạng hóa dự trữ là lâu dài chưa từng thay đổi, chỉ tạm thời bị mục tiêu cấp bách hơn chen ngang.

　 Thực tế, quan sát các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc với ngoại tệ ổn định, có thể thấy khi loại bỏ biến động ngoại tệ, NHTW vẫn rất lòng tin vào vàng. Tính đến tháng 4/2026, Trung Quốc đã 18 tháng liên tục mua vào vàng, riêng tháng 3 và 4/2026, giá vàng yếu mà Trung Quốc vẫn mua mạnh, tổng cộng tăng thêm 420.000 ounce, cao hơn rất nhiều so với 160.000 ounce cùng kỳ năm 2025.

　 Tương tự, khi nội tệ các nước như Ấn Độ, Malaysia có xu hướng tăng giá, lý do duy trì hàng rào thuế nhập khẩu vàng để kìm thâm hụt thương mại cũng bớt cấp thiết. Việc dỡ bỏ hay giảm mức thuế hoàn toàn khả thi, qua đó tác động ngay lập tức lên nhu cầu vàng vật chất ở châu Á.

　 Hành vi của nhà đầu tư cá nhân cũng sẽ điều chỉnh tương ứng. Khi lợi suất trái phiếu Mỹ giảm, chi phí cơ hội đầu tư vàng đi xuống, sức hút của vàng trong cơ cấu tài sản sẽ bật lên trở lại. Đáng chú ý là nhóm cổ phiếu công nghệ toàn cầu. Sau đợt hồi phục hình chữ V cực mạnh nửa đầu năm, định giá các cổ phiếu công nghệ chủ đạo đã lên ngưỡng lịch sử, tiềm năng tăng thêm đang thu hẹp, hiệu quả đầu tư giảm dần.

  Tại thời điểm này, bất cứ thay đổi biên nào về câu chuyện dài hạn hay kỳ vọng lãi suất cũng có thể kích hoạt dòng tiền dịch chuyển khỏi nhóm cổ phiếu công nghệ chen chúc trở về nhóm tài sản bị bỏ quên trước đó. Vàng sau một thời gian trầm lắng nửa đầu năm, hiện đang trong trạng thái vị thế sở hữu lành mạnh, định giá hợp lý và hoàn toàn có thể đón nhận dòng tiền chuyển dịch này.

　 Cuối cùng, logic dài hạn của vàng chưa bao giờ bị phủ định. Tổng nợ toàn cầu tăng, hệ thống tín dụng tiền tệ phân hóa, địa chính trị phân mảnh... các lực tác động cấu trúc này vẫn âm thầm nhưng kiên định phát huy tác dụng. Diễn biến yếu nửa đầu năm giống như một đợt điều chỉnh trung gian trên hành trình dài hạn, kết quả của việc giải tỏa vị thế giao dịch quá đông đúc trùng với áp lực vĩ mô ngắn hạn, chứ không phải là sự kết thúc của xu hướng tăng chính.

   Khi giá dầu hạ nhiệt, hạ lãi suất trở lại, USD suy yếu, lợi suất trái phiếu Mỹ giảm, nhịp độ NHTW mua vàng quay lại, nhà đầu tư cá nhân tăng mua – các kịch bản này đồng thời xuất hiện trong nửa sau năm, vàng hoàn toàn có thể trở thành một trong những tài sản nổi bật nhất trên thị trường tài chính toàn cầu.

Biên tập: Chu Hạc Nam