Logic cơ bản đằng sau việc ngân hàng trung ương mua vàng là gì? Ba cuộc cạnh tranh giữa vị thế nắm giữ, rủi ro địa chính trị và chu kỳ đô la Mỹ

Vietnam Finance News 16 tháng 6—— Trong bốn năm qua, việc các ngân hàng trung ương toàn cầu gia tăng nắm giữ vàng đã bước vào giai đoạn tăng tốc, lượng mua ròng trung bình hàng năm đạt 1000 tấn, tăng gấp đôi so với mức trung bình 500 tấn của thập kỷ trước, từ đó Hội đồng Vàng đã kết luận rằng làn sóng mua vàng của các ngân hàng trung ương vẫn tiếp tục và cả quy mô lẫn ý chí đều đạt mức cao kỷ lục. Nhưng liệu sự thật có thực sự như vậy?

Khảo sát đặc biệt do Hội đồng Vàng Thế giới và YouGov Consulting cùng thực hiện vào năm 2026 (thời gian tiến hành từ ngày 5 tháng 2 đến ngày 19 tháng 5), với 76 bảng trả lời hợp lệ đạt mức tham gia cao nhất trong chín năm qua, mẫu khảo sát bao phủ các nền kinh tế phát triển chủ chốt toàn cầu và các nền kinh tế mới nổi cùng các nước đang phát triển (EMDE), độ đại diện rất cao.

Điều đặc biệt cần chú ý là phần lớn phản hồi đến sau khi xung đột Trung Đông bùng nổ, phản ánh chân thực chiến lược phân bổ tài sản của ngân hàng trung ương trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.



Khảo sát cho thấy, dự báo lạc quan của ngân hàng trung ương đối với vàng tiếp tục mạnh lên: 89% tổ chức được hỏi dự đoán trong 12 tháng tới dự trữ vàng chính thức toàn cầu sẽ tiếp tục xu hướng tăng.


(Dự báo của các ngân hàng trung ương các quốc gia về việc tăng hay giảm dự trữ vàng trong tương lai, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)

45% tổ chức có kế hoạch tăng dự trữ vàng đồng thời, lập kỷ lục lịch sử

(Dự báo của các ngân hàng trung ương các quốc gia về việc tăng hay giảm dự trữ vàng trong tương lai, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)

Cấu trúc dự trữ thay đổi: Tỷ trọng USD giảm, trọng số vàng tăng

Đa dạng hóa tài sản trở thành từ khóa cốt lõi trong quản lý dự trữ của ngân hàng trung ương.

74% ngân hàng trung ương được khảo sát nhận định trong năm năm tới, tỷ trọng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu sẽ giảm ở mức độ nhất định, trong khi tỷ trọng của các loại tiền tệ phi Mỹ khác như euro, nhân dân tệ cơ bản không thay đổi, duy chỉ có tỷ trọng nắm giữ vàng là tiếp tục tăng.

Xu hướng này nhận được sự đồng thuận giữa ngân hàng trung ương của các nền kinh tế phát triển và EMDE, khẳng định sự điều chỉnh dần dần của hệ thống tiền tệ dự trữ toàn cầu.


(Ngân hàng trung ương dự báo tỷ trọng vàng trong dự trữ của ngân hàng trung ương trong 5 năm tới, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)

Theo dự báo dài hạn, 84% tổ chức tham gia khảo sát cho rằng sau năm năm nữa, tỷ lệ vàng trong tổng dự trữ sẽ tăng nhẹ hoặc tăng mạnh, tăng thêm so với mức 76% của năm ngoái.

Dù USD vẫn giữ vị trí tiền tệ dự trữ chủ đạo, song theo số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế thì tỷ trọng của nó đã bước vào giai đoạn giảm chậm dài hạn, trong khi vàng với thuộc tính là “tài sản phi tín dụng” đang trở thành lựa chọn cốt lõi của ngân hàng trung ương để phòng ngừa rủi ro hệ thống tiền tệ.


(Ngân hàng trung ương dự báo tỷ trọng USD trong dự trữ ngân hàng trung ương trong 5 năm tới, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)

Logic phân bổ và chiến lược thực thi: An toàn, đa dạng hóa, phòng ngừa rủi ro

Logic cốt lõi khi ngân hàng trung ương phân bổ vàng thể hiện qua ba trọng điểm: 90% tổ chức tham gia khảo sát công nhận vai trò phòng ngừa rủi ro giá trị của vàng trong các chu kỳ khủng hoảng (mức cao nhất trong chín năm khảo sát), 84% đánh giá cao khả năng lưu giữ giá trị lâu dài, 83% công nhận hiệu quả đa dạng hóa danh mục của vàng.


(Các yếu tố chính tác động đến việc phân bổ vàng do ngân hàng trung ương các nước đánh giá, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)



Phòng ngừa rủi ro địa chính trị trở thành động lực cốt lõi mới, 85% ngân hàng trung ương EMDE xếp yếu tố này là một trong những tiêu chí then chốt, cao hơn nhiều so với tỷ lệ 56% ở các ngân hàng trung ương các nền kinh tế phát triển, phản ánh sự khác biệt về rủi ro mà các nền kinh tế này phải đối mặt, hãy xem qua hình minh họa.


(Sự khác biệt mức độ coi trọng các yếu tố nắm giữ vàng giữa các nền kinh tế phát triển và đang phát triển, nguồn: Hội đồng Vàng Thế giới)

Ở khía cạnh thực thi, thỏi vàng chuẩn đủ điều kiện London vẫn là lựa chọn ưu tiên, 62% tổ chức được hỏi xếp đây là mặt hàng mua sắm ưu tiên, 93% tổ chức nắm giữ vàng theo tiêu chuẩn này.

Về nguồn vốn mua vàng, một nửa số ngân hàng trung ương sử dụng nội tệ tiến hành mua vàng thường xuyên trong nước, 38% chọn giảm tài sản hiện có để mua vàng.

Chiến lược lưu trữ vàng hướng tới “đa dạng hóa”: Ngân khố Anh Quốc với 57% là lựa chọn hàng đầu, song 49% tổ chức chọn lưu trữ tại chỗ, 9% tổ chức đã mở rộng tích trữ trong nước trong 12 tháng qua, 10% đã hoàn thiện bố trí đa điểm ở nước ngoài (tăng mạnh so với mức 2% năm ngoái), trong tương lai sẽ có thêm nhiều ngân hàng trung ương tiếp tục điều chỉnh theo xu hướng này.

Ngoài ra, 37% ngân hàng trung ương bắt đầu chủ động quản lý dự trữ vàng, mục tiêu cốt lõi chuyển từ “giao dịch ngắn hạn để kiếm lợi nhuận” sang “tăng lợi tức” (85%) và “phòng ngừa rủi ro đuôi” (42%), yếu tố sau có tỷ lệ tăng gần gấp đôi so với năm trước, thể hiện xu hướng tinh chế quản lý tài sản vàng ở ngân hàng trung ương.

Kết luận: Giá trị chiến lược của vàng tiếp tục được nâng tầm

Dữ liệu khảo sát năm 2026 cho thấy rõ quan điểm về vàng của ngân hàng trung ương toàn cầu rất đa dạng và chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh đan xen của xung đột địa chính trị, áp lực lạm phát, biến động lãi suất và nhiều rủi ro khác, vàng với các ưu điểm an toàn cao, thanh khoản dồi dào, khả năng lưu giữ và gia tăng giá trị ổn định, hoàn toàn đáp ứng các mục tiêu cốt lõi của việc quản lý dự trữ của ngân hàng trung ương.




(Biểu đồ ngày vàng giao ngay, nguồn: YiHuitong)

Khu vực GMT+8 lúc 19:57, vàng giao ngay hiện ở mức 4338 đô la Mỹ/ounce.