Quản lý quỹ đầu cơ Gavin Baker: Thực hiện IPO theo sách giáo khoa, SpaceX muốn trở thành 'Công ty Đông Ấn thời đại Hệ Mặt Trời', hướng đến thành tựu 'vĩ đại nhất lịch sử'

SpaceX đã ra mắt công chúng với một đợt IPO gần như hoàn hảo, tăng hơn 30% trong hai ngày mà không có biến động mạnh.

Nhà quản lý quỹ phòng hộ nổi tiếng Gavin Baker cho rằng, công ty này không chỉ có động lực kinh doanh ngắn hạn rõ ràng mà còn có thể trở thành "doanh nghiệp quan trọng nhất trong lịch sử loài người"—ông ví hình thái tối thượng của nó như "Công ty Đông Ấn Anh" trong thời đại Hệ Mặt Trời.

Đội ngũ bảo lãnh phát hành của Goldman Sachs và Morgan Stanley nhận được đánh giá rất cao từ Baker, ông cho rằng đợt IPO này được thực hiện "hoàn chỉnh sách giáo khoa"—định giá chính xác, không bỏ lại quá nhiều giá trị trên bàn cũng như không có những kịch bản tăng mạnh rồi sụt giảm kịch tính. Đồng thời ông cho biết, hơn 10.000 nhân viên của SpaceX đã đăng ký mua cổ phiếu công ty trong đợt IPO này, dữ liệu thị trường cấp cơ sở cũng cho thấy, lực mua chính sau IPO đến từ các nhà đầu tư tổ chức, điều này khác với một số truyền thông khắc họa là nhà đầu tư cá nhân gánh hàng, cấu trúc cung cầu tổng thể chắc chắn hơn nhiều so với dự kiến bên ngoài.

Trong ngắn hạn về mặt kinh doanh, Baker tập trung vào hai biến số then chốt: Thứ nhất, khả năng hiện thực hóa sức mạnh tính toán của trung tâm dữ liệu với tốc độ cao—theo dữ liệu tiết lộ từ Altimeter, SpaceX trong hợp tác với Google, mỗi gigawatt (GW) năng lực tính toán tương ứng doanh thu khoảng 50 tỷ USD, hiệu quả kiếm tiền gấp 2 đến 3 lần so với các công ty điện toán đám mây mới thông thường; thứ hai, trình soạn thảo mã AI Cursor đã thâm nhập hơn một nửa số doanh nghiệp trong danh sách Fortune 500, lực kéo thương mại rõ rệt. Baker khẳng định: "Câu chuyện kinh doanh của SpaceX không xa vời như mọi người nghĩ."

Ở góc nhìn dài hạn hơn, Baker cho rằng một khi tàu Starship đạt khả năng tái sử dụng hoàn toàn, chi phí triển khai tổng thể năng lực tính toán quỹ đạo chỉ bằng một nửa so với trung tâm dữ liệu mặt đất, từ đó viết lại hoàn toàn logic kinh tế hạ tầng tính toán. Kết hợp với tầm nhìn nền văn minh liên hành tinh xây dựng thành phố trên Mặt Trăng, Sao Hỏa, ông thẳng thắn cho biết SpaceX là "trải nghiệm đặc biệt nhất" trong sự nghiệp của mình, và khẳng định rằng nó "rất có thể trở thành doanh nghiệp quan trọng nhất của nhân loại từ trước đến nay".

Quá trình thực hiện IPO lần này của SpaceX được Baker mô tả là hình mẫu. Giá cổ phiếu ngày đầu tăng gần 20% mà không có biến động mạnh, không phải là định giá quá thận trọng để lại nhiều giá trị gia tăng, cũng không xuất hiện đợt tăng mạnh rồi sụt giảm do mất cân bằng cung cầu. Baker cho biết, chất lượng công việc bảo lãnh của Goldman Sachs và Morgan Stanley cực kỳ cao, quy trình phát hiện giá ổn định như vậy chính là minh chứng cao nhất cho năng lực thực thi chuyên nghiệp.

Về cách thị trường công khai đánh giá trước tương lai của SpaceX, Baker thừa nhận thành tích hàng quý là yếu tố không thể bỏ qua, nhưng nhấn mạnh mức độ khoan dung với chu kỳ đầu tư tài sản cố định của thị trường công khai thường cao hơn nhiều so với dự kiến bên ngoài.

Ông viện dẫn kinh nghiệm của Tesla và Amazon trong quá trình xây dựng AWS: Trong giai đoạn đầu tư hạ tầng lớn, thị trường công khai đều cho thấy sự kiên nhẫn rất lớn, tầm nhìn dài hạn vượt xa nhận định của nhiều người trong hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm. Theo ông, quy luật lịch sử này cũng phù hợp với SpaceX.

Baker tập trung động lực kinh doanh ngắn hạn đáng chú ý nhất trong 12 tháng tới vào hai hướng chính.

Hướng thứ nhất là việc tăng tốc triển khai và hiện thực hóa năng lực tính toán trung tâm dữ liệu.

CEO Nvidia Huang Renxun đã từng khẳng định, SpaceX xây dựng trung tâm dữ liệu nhanh hơn bất kỳ đối thủ nào trong ngành.

Theo Altimeter, SpaceX đã đặt hàng khoảng 20% lượng chip kiến trúc Rubin thế hệ mới của Nvidia, và Rubin so với thế hệ trước Blackwell có khả năng tích hợp nhanh tốt hơn, giúp rút ngắn đáng kể chu kỳ xây dựng trung tâm dữ liệu. Baker cũng dự đoán, LPU (bộ xử lý ngôn ngữ) của Groq sẽ được tích hợp vào một số triển khai năng lực tính toán trong 6-9 tháng tới, giúp tối ưu hóa hơn nữa độ trễ ở đầu suy luận. Ông cho biết, nếu trong một năm tới có thể nhanh chóng đưa vào vận hành 2-4 GW năng lực tính toán thì quy mô doanh thu theo cấp số sẽ đến trực tiếp.

Hướng thứ hai là sự thâm nhập ở cấp doanh nghiệp của Cursor.

Trình soạn thảo mã AI nguyên bản này hiện đã vào hơn một nửa số doanh nghiệp Fortune 500. Baker chỉ ra, dựa vào phần huấn luyện cụm Colossus 2 của Composer 2.5, sau quá trình học tăng cường (RL) và tinh chỉnh có giám sát (SFT), đã thể hiện hiệu quả chủ đạo Pareto trên nhiều tiêu chí đánh giá. Ông cho rằng, một khi chuyển sang mô hình nền tảng mạnh hơn, giá trị thương mại còn được giải phóng hơn nữa.

Về căng thẳng phân bổ năng lực tính toán trong ngoài, Baker lạc quan. Ông cho rằng, SpaceX có thể đồng thời cung cấp năng lực tính toán cho khách hàng bên ngoài như Anthropic, Google là nhờ họ cực kỳ tự tin về khả năng triển khai năng lực tính toán mới nhanh chóng. Ông cũng chú ý một số hợp đồng ngoài có điều khoản rút lui, tạo sự linh hoạt cho SpaceX trong việc thu hồi năng lực tính toán dùng đào tạo mô hình của riêng mình trong tương lai.

Baker đưa ra khung toán học rõ ràng về kinh tế học năng lực tính toán quỹ đạo (Orbital Compute), đây là một trong những luận điểm có sức thuyết phục cao nhất về giá trị dài hạn của SpaceX theo ông.

Ông chỉ ra rằng, để triển khai 1 GW năng lực tính toán mặt đất cần chi phí tổng khoảng 60 tỷ USD, trong đó 25 tỷ USD cho cơ sở hạ tầng điện và làm mát, 35 tỷ USD cho thiết bị IT như GPU, CPU, switch và bộ nhớ băng thông cao.

Trong không gian quỹ đạo, không cần chịu chi phí điện và làm mát đắt đỏ trên Trái Đất, chỉ tốn chi phí thiết bị IT và chi phí phóng. Baker ước tính, một khi Starship tái sử dụng hoàn toàn, chi phí phóng lượng năng lực tính toán tương đương lên quỹ đạo khoảng 5 tỷ USD, tổng chi phí triển khai còn khoảng 30 tỷ USD—chỉ bằng một nửa mặt đất.

Ông chỉ ra thêm, chi phí điện và làm mát của trung tâm dữ liệu mặt đất sẽ tiếp tục vượt lên theo lạm phát, còn triển khai trên quỹ đạo không bị rằng buộc này, chênh lệch chi phí sẽ ngày càng xa. Baker cho rằng, đất đai thông thường không nằm tại chuỗi giá trị cốt lõi của năng lực tính toán, chỉ có bất động sản nối trực tiếp với nhà máy điện hạt nhân mới là ngoại lệ, nhưng loại tài sản này cực kỳ khan hiếm.

Baker cho rằng, lo ngại về áp lực bán tháo sau niêm yết của SpaceX bị phóng đại, cấu trúc cung cầu thực chất chắc chắn hơn nhiều bề mặt.

Ông chỉ ra, hơn 10.000 nhân viên SpaceX đã mua cổ phiếu công ty trong đợt IPO này, ý chí nắm giữ rất kiên định. Quan trọng hơn, SpaceX đã tổ chức cho nhân viên và nhà đầu tư sớm ít nhất 6 tháng một lần tham gia mua lại chính thức, tạo tính thanh khoản. Những ai có ý rút lui có thể đã hoàn thành giao dịch trong nhiều vòng chào bán cổ phần cho nhân viên (Tender Offer) trước đó. Nhóm cổ đông còn lại chủ yếu là người giữ lâu dài, không phải vốn ngắn hạn chờ chốt lời khi hết hạn.

Baker cũng cho biết, dữ liệu gốc của ông cho thấy, lực mua chính sau IPO đến từ nhà đầu tư tổ chức, điều này không như một số đồn đoán thị trường là “nhà đầu tư nhỏ lẻ gánh hàng". Ông nhìn nhận tích cực với nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ, và cho biết ba năm rưỡi qua họ nhìn chung làm tốt hơn hầu hết nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp, "nhà đầu tư nhỏ lẻ" không nên có nghĩa xấu.

Baker không giấu diếm mức độ sở hữu lớn và sự đồng thuận cực cao với SpaceX, và đặt nó lên trên trục tọa độ cho trải nghiệm đầu tư quan trọng nhất sự nghiệp của mình.

Ông từng đại diện quỹ sở hữu 15% Nvidia khi vốn hóa dưới 2 tỷ USD, sở hữu 10% Tesla khi giá trị dưới 2 tỷ USD. Tuy nhiên ông cho biết, SpaceX là “trải nghiệm đặc biệt nhất”—“Tôi nghĩ rằng nó có thể trở thành công ty quan trọng, mang tính biểu tượng nhất trong lịch sử nhân loại, thậm chí có thể loại bỏ từ ‘một trong những’”.

Lý luận cuối cùng của ông xây dựng trên các mốc tuy chưa xảy ra nhưng ngày càng rõ ràng: Starlink đang đưa internet giá rẻ đến trường học, bệnh viện các nước thu nhập thấp; một khi Starship tái sử dụng hoàn toàn, kinh tế học năng lực tính toán quỹ đạo vượt xa trung tâm dữ liệu mặt đất; nếu SpaceX cuối cùng xây dựng thành phố loài người trên Mặt Trăng, Sao Hỏa, hiện thực hóa cư trú đa hành tinh, nó sẽ trở thành một "Công ty Đông Ấn" đẳng cấp Hệ Mặt Trời.

Baker thừa nhận, còn hàng loạt rào cản kỹ thuật và vật lý khó vượt qua trên con đường này, nhưng ông cho rằng khả năng chứng kiến phần lớn lịch sử này thành hiện thực trong đời mình là rất cao. Ông đặc biệt khuyên nhà đầu tư hãy đưa con đến tận nơi như Boca Chica, Texas hoặc căn cứ Vandenberg, California để xem phóng tên lửa hạng nặng tận mắt—“Âm thanh và sức nóng đó mạnh hơn nhiều cảm nhận từ màn hình, giúp bạn nhận thức rõ ràng loài người có thể làm nên kỳ tích này”.