Bàn giao dịch Goldman Sachs đã đặt ra “câu hỏi trị giá hàng nghìn tỷ”: “mô hình giá rẻ” sẽ kích thích nhu cầu hay phá vỡ quyền định giá của “mô hình hàng đầu”?

Cục diện cạnh tranh AI đang có sự thay đổi mang tính bước ngoặt, và sự thay đổi này có thể tác động tới định giá cổ phiếu công nghệ vượt xa mức mà thị trường hiện tại đã phản ánh.

Rich Privorotsky, Trưởng bàn giao dịch One-Delta của Goldman Sachs trong báo cáo mới nhất, chỉ ra rằng lĩnh vực AI đang đối mặt với hai lực lượng đối lập: một mặt là việc ứng dụng ngày càng rộng rãi và nhu cầu về sức mạnh tính toán gia tăng, mặt khác là tình trạng giảm phát token trầm trọng hơn, triển vọng thương mại hóa bị nghi ngờ cùng với nguồn cung cổ phiếu liên tục mở rộng. Ông cho rằng yếu tố thứ hai đang thu hút ngày càng nhiều sự chú ý từ thị trường.

Thí nghiệm mới nhất của OpenRouter cho thấy, việc kết hợp nhiều mô hình mã nguồn mở chi phí thấp có thể đạt hiệu năng ngang bằng (với chi phí chỉ khoảng một nửa) so với các mô hình đóng độc quyền hàng đầu. Nếu kết quả này được xác nhận, nó đồng nghĩa với việc trọng tâm cạnh tranh AI đang chuyển mạnh từ số ít phòng thí nghiệm đứng đầu sang hệ sinh thái mã nguồn mở và khả năng phối hợp nhiều mô hình, qua đó quyền định giá AI có nguy cơ bị phá vỡ, điều này sẽ hình thành câu chuyện trung tâm của thị trường tuần này.

"Câu hỏi trị giá nghìn tỷ đô la": Hiệu ứng hai lưỡi của AI chi phí thấp

Privorotsky dẫn kết quả thí nghiệm của OpenRouter cho biết, tổ hợp các mô hình gồm Gemini 3 Flash, Kimi K2.6 và DeepSeek V4 Pro đã vượt trội hoàn toàn so với việc chỉ chạy riêng lẻ GPT-5.5 và Opus 4.8 trong các bài kiểm tra chuẩn, đồng thời thu hẹp khoảng cách hiệu năng với Fable 5 còn chưa tới 1% với chi phí chỉ bằng một nửa.

Ông định danh xu thế này là “hướng đi mà thị trường luôn đánh giá thấp”. Logic cạnh tranh AI đang chuyển từ “ai sở hữu mô hình đơn mạnh nhất” sang “ai phối hợp được nhiều mô hình hiệu quả nhất”, kéo theo trọng lượng của hệ sinh thái mã nguồn mở ngày càng gia tăng.

Sự chuyển đổi này mang ý nghĩa hai chiều rõ rệt. Luận điểm tích cực là: giá thành giảm và rào cản tiếp cận thấp hơn, cuối cùng sẽ thúc đẩy đồng thời cả lượng tiêu thụ token lẫn nhu cầu về sức mạnh tính toán. Luận điểm tiêu cực nằm ở chỗ: xu thế này thúc đẩy nhanh quá trình giảm phát token, và đặt ra nghi vấn cơ bản về sự bền vững của mô hình kinh tế hiện tại.

Privorotsky chắt lọc mâu thuẫn cốt lõi thành một câu hỏi: "Chi phí trí tuệ nhân tạo rẻ hơn rốt cuộc tạo ra thêm nhiều nhu cầu hay phá hủy nhiều quyền định giá hơn?" Câu trả lời cho câu hỏi này liên quan trực tiếp tới tính hợp lý của vốn hóa thị trường hàng nghìn tỷ đô la mà lĩnh vực AI đang nắm giữ.

Lĩnh vực AI chịu áp lực từ cả phía cung lẫn cầu

Về phía cầu, Privorotsky chỉ ra rằng quyết định của chính phủ Mỹ về việc hạn chế truy cập Claude Fable cho thấy cạnh tranh AI có thể đã bước vào giai đoạn được kiểm soát dưới góc độ địa chính trị, điều này ở mức độ nào đó tạo ra lá chắn chính sách cho các mô hình kín hàng đầu.

Tuy nhiên ở phía cung, áp lực là trực tiếp hơn. Báo cáo cho biết, dự báo trong nửa cuối năm vẫn sẽ có làn sóng phát hành cổ phiếu quy mô lớn, cùng với đó, nhiều tập đoàn điện toán đám mây cực lớn gần đây có dấu hiệu tụt lại so với thị trường chung, khiến thị trường ngày càng chú ý tới nhu cầu huy động vốn của họ.

Privorotsky cho rằng, ở thời điểm hiện tại, lĩnh vực AI phải đối mặt với hai lực lượng chính—việc ứng dụng rộng rãi và nhu cầu tính toán tăng lên đối đầu với giảm phát token, lo ngại về khả năng thương mại hóa và nguồn cung cổ phiếu mở rộng—trong đó các yếu tố phía sau đang dần chiếm ưu thế. Điều này khác biệt rõ rệt so với câu chuyện “nhu cầu sức mạnh tính toán tăng không giới hạn” mà thị trường từng phổ biến trước đây.

Khía cạnh kỹ thuật và tâm lý rủi ro: Động lực vẫn còn nhưng nhiên liệu đã phần nào cạn kiệt

Xét về kỹ thuật, bối cảnh cho tài sản rủi ro trong tuần này nhìn chung có tính hỗ trợ. Theo quy luật lịch sử, thị trường thường có xu hướng dao động tăng trước các cuộc họp của Fed; tuần này là thời điểm đáo hạn quyền chọn, và thị trường hiện đang ở ngưỡng cao, khả năng xuất hiện cầu mua kỹ thuật; kỳ nghỉ lễ Juneteenth rút ngắn thời gian giao dịch, khiến thanh khoản giảm.

Tuy nhiên, nhiều chỉ số tâm lý của Goldman Sachs—bao gồm Bull/Bear, Fear/Greed và NAAIM—đều cho thấy tâm lý thị trường hiện ở trạng thái khá trầm lắng và chưa xuất hiện tín hiệu quá nóng.

Privorotsky cũng lưu ý, sổ sách của bộ phận môi giới khối lượng lớn của Goldman Sachs cho thấy, tuần trước lượng bán khống tại Mỹ đã được mua lại với quy mô rõ rệt, tập trung chủ yếu ở các sản phẩm vĩ mô, cho thấy một phần động lực tăng giá đã được tiêu hao trước. Ông nhận định, nếu giá năng lượng và lãi suất đầu cuối tiếp tục di chuyển xa hơn, ý nghĩa trực tiếp nhất đối với thị trường sẽ là sự luân chuyển động lực—các nhóm tiêu dùng và nhóm bị tụt lại sẽ tăng trưởng mạnh hơn, còn nhóm AI và công nghệ có thể chịu áp lực nhất thời.