Mỹ: Đằng sau sự kiên cường của nền kinh tế là sự phân hóa trong cấu trúc tín dụng

Trong những năm gần đây, Mỹ đã trải qua một chu kỳ thắt chặt tiền tệ mạnh mẽ nhất trong gần bốn thập kỷ.Dù Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã bắt đầu cắt giảm lãi suất từ năm ngoái, nhưng mặt bằng lãi suất hiện tại vẫn cao rõ rệt so với thời kỳ trước dịch, lãi suất thế chấp nhà ở của người dân duy trì ở mức khoảng 7% trong thời gian dài, chi phí tài trợ của doanh nghiệp cũng duy trì ở vùng cao lịch sử. Theo logic truyền thống, lãi suất cao thường sẽ kìm hãm mở rộng tín dụng, làm giảm nhu cầu và cuối cùng kéo tụt tăng trưởng kinh tế. Tuy vậy, kinh tế Mỹ không xuất hiện suy thoái rõ rệt, tiêu dùng, việc làm và đầu tư doanh nghiệp vẫn thể hiện sức bật mạnh mẽ.

Vậy vấn đề đặt ra là: Trong bối cảnh hoạt động tài trợ của khu vực tư nhân duy trì ở mức thấp, động lực nào đang nâng đỡ tăng trưởng kinh tế Mỹ?

Nếu nhìn vào cơ cấu tạo tín dụng, có thể thấy câu trả lời nằm ở chi tiêu chính phủ và đầu tư vào AI.Như biểu đồ dưới đây, trong những năm gần đây, các khoản tài trợ mới chủ yếu tập trung vào khu vực chính phủ và một số lĩnh vực đầu tư liên quan đến AI, trong khi hoạt động vay mượn của các hộ dân cư và doanh nghiệp truyền thống lại giảm rõ rệt so với mức trung bình lịch sử.

Tỷ trọng tín dụng mới của các khu vực so với GDP tại Mỹ

Thay đổi này không khó lý giải. Trong những năm gần đây, thâm hụt ngân sách Mỹ liên tục ở mức cao, chi tiêu chính phủ quy mô lớn trở thành lực lượng chính nâng đỡ tổng cầu. Cùng lúc đó, làn sóng trí tuệ nhân tạo thúc đẩy chi tiêu vốn tăng nhanh cho trung tâm dữ liệu, cơ sở hạ tầng tính toán và chuỗi ngành liên quan. So với nhu cầu vay mượn mua nhà, mua xe của người dân hoặc mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp truyền thống, các lĩnh vực này ít nhạy cảm hơn với chi phí tài trợ, vì vậy dù lãi suất ở mức cao, nhu cầu vay vốn vẫn mạnh mẽ.

Tuy nhiên, nếu chuyển góc nhìn sang khu vực tư nhân, sẽ thấy một bức tranh khác.Tỷ lệ nợ thẻ tín dụng, vay mua ô tô quá hạn trên 90 ngày của các hộ gia đình Mỹ đã tiệm cận mức đỉnh lịch sử, thực tế lãi suất cao đã tạo ra áp lực ràng buộc rõ rệt lên hành vi tài chính của người dân.

Đầu tư AI làm trầm trọng thêm sự phân hóa hình chữ K giữa các nhóm hộ gia đình và doanh nghiệp.Phạm vi ảnh hưởng của lĩnh vực công nghệ vẫn khá hẹp, các ngành truyền thống tại Mỹ phần lớn gặp áp lực. Theo số liệu của Bank of America, chênh lệch tốc độ tăng thu nhập giữa nhóm thu nhập cao Mỹ và nhóm trung, thấp hiện lớn hơn hẳn các năm trước đây. Về phía doanh nghiệp, cầu vay mới của doanh nghiệp nhỏ không tăng, trái ngược với xu hướng mở rộng ở doanh nghiệp vừa và lớn.

Về trung - dài hạn, cấu trúc tăng trưởng phân hóa hình chữ K này đáng chú ý hơn là bàn thuần túy về sức bền của kinh tế.Khu vực tư nhân vay mượn yếu tạm thời chưa trở thành chủ đề chính trên thị trường, nhưng nó cho thấy một thực tế dễ bị bỏ qua: Sức mạnh hiện tại của kinh tế Mỹ phụ thuộc nhiều hơn vào chi tiêu công và đầu tư AI, trong khi độ mở rộng của tổng cầu khá hạn chế. Các yếu tố địa chính trị và lạm phát làm chậm quá trình giảm lãi suất, nhưng lãi suất cao sớm muộn cũng sẽ tới giới hạn không thể duy trì lâu hơn nữa.