Sự thay đổi vai trò lớn của "ông lớn điện toán đám mây": Từ nhà cung cấp năng lực tính toán thành trung tâm phân phối AI

Nhu cầu về sức mạnh tính toán AI đang căn bản tái định hình logic tăng trưởng của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô.

Theo Zhuifeng Giao dịch, báo cáo của UBS chỉ ra rằng thị trường vẫn xem ba ông lớn đám mây như những nhà cung cấp sức mạnh tính toán AI thuần túy, nhưng vai trò của họ đã âm thầm chuyển đổi—từ bán sức mạnh tính toán GPU, nâng cấp thành nền tảng phân phối cốt lõi kết nối khách hàng doanh nghiệp với các mô hình tiên tiến như OpenAI, Anthropic. Sự thay đổi cấu trúc này mang lại mức tăng trưởng doanh thu mà thị trường vẫn chưa định giá đầy đủ.

Quý 1 năm 2026, tổng doanh thu của ba ông lớn đám mây đạt 84,8 tỷ USD, tăng 39% so với cùng kỳ năm trước, đơn hàng trong tay đạt 2,1 nghìn tỷ USD, tăng vọt 184% so với cùng kỳ. Tốc độ tăng trưởng và quy mô đơn hàng này đã vượt xa phạm vi giải thích chỉ bằng hoạt động “bán lại sức mạnh tính toán”, cho thấy các khách hàng doanh nghiệp đang trả mức phí cao hơn cho “phí kênh nền tảng” để tiếp cận các mô hình AI tiên tiến.

Trước đây thị trường lo ngại chi tiêu vốn của các ông lớn đám mây tăng vọt để mở rộng sức mạnh tính toán (ước tính đạt 673 tỷ USD vào năm 2026) sẽ ăn mòn lợi nhuận. Nhưng sáu quý vừa qua, biên lợi nhuận hoạt động tổng hợp của họ luôn ổn định ở mức 36%-37%. Điều này chứng tỏ, doanh thu dịch vụ nền tảng có lợi nhuận cao đang trở thành trụ đỡ chính cho lợi nhuận, thay vì hoạt động bán lại sức mạnh tính toán với biên lợi nhuận thấp.

Tuy nhiên, thị trường vẫn dùng khung “nhà cung cấp sức mạnh tính toán” để định giá, hiện tại tương ứng P/E năm 2027 chỉ từ 19-27 lần. Đối với một phân khúc tăng trưởng doanh thu tổng thể khoảng 40%, cấu trúc doanh thu đang nghiêng về các dịch vụ nền tảng có lợi nhuận cao, mức định giá này rõ ràng đã đánh giá thấp không gian tái định giá do vai trò chuyển đổi mang lại.

Mô hình ba tầng doanh thu: Ông lớn đám mây chuyển đổi từ “bán sức mạnh tính toán” sang “bán nền tảng” như thế nào

Phố Wall quen xem các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô là “kênh phân phối lại GPU Nvidia”—tức là mua chip rồi xuất khẩu sức mạnh tính toán cho khách hàng để thu chênh lệch. Nhưng UBS cho rằng góc nhìn này đã bỏ qua khoản doanh thu tăng thêm khổng lồ mà họ nhận được nhờ đóng vai trò là nền tảng phân phối cốt lõi của OpenAI và Anthropic.

Hiệu suất kinh doanh của Google Cloud là minh chứng điển hình. Nếu chỉ giải thích sự bứt phá 35 điểm phần trăm trong tăng trưởng năm qua bằng “mở rộng năng lực sản xuất sức mạnh tính toán” thì rõ ràng không đủ. Các ông lớn đám mây đang tái hiện con đường thành công 10-15 năm trước—từ hạ tầng tầng dưới vươn lên tầng trên, tiến hóa thành “trung tâm phân phối mô hình” của thời đại AI.

Doanh thu từ vai trò nền tảng phân phối này chủ yếu xuất hiện ở ba tầng.

Tầng thứ nhất, dịch vụ API mô hình. Doanh nghiệp không cần tự phát triển mô hình AI mà có thể gọi trực tiếp qua API do nhà cung cấp đám mây cung cấp. Dịch vụ Azure OpenAI API của Microsoft đã hình thành mảng kinh doanh với doanh thu hàng tỷ đô la mỗi năm. AWS Bedrock của Amazon thì giống một “chợ mô hình”, khách hàng có thể chọn và gọi nhiều mô hình tại đây; hiện đã có 125.000 khách hàng, bao phủ 80% trong Fortune 100, chi tiêu của khách hàng trong quý tăng 170% so với quý trước.

Tầng thứ hai, kênh phân phối sản phẩm AI của bên thứ ba. OpenAI và Anthropic đều đang thúc đẩy bộ công cụ lập trình AI tự phát triển của mình, nhưng các tập đoàn lớn có xu hướng mua thông qua hợp đồng với Microsoft Azure hoặc AWS để đảm bảo tính an toàn, tuân thủ và lợi thế đàm phán quy mô. Nhà cung cấp đám mây trong quá trình này sẽ thu phí dịch vụ nền tảng, hoặc thúc đẩy tiêu thụ bổ sung sức mạnh tính toán tầng dưới.

Tầng thứ ba, bán sản phẩm AI tự phát triển. Gemini API và đăng ký phiên bản doanh nghiệp của Google ước tính doanh thu hàng năm khoảng 2 tỷ USD, bao phủ hơn 11 triệu chỗ ngồi. Lượng đăng ký doanh nghiệp của Microsoft GitHub Copilot tăng gấp đôi so với cùng kỳ. Toàn bộ khoản doanh thu này đều được tính trực tiếp vào mảng đám mây.

Ngoài ra, Google còn áp dụng một chiến lược khác biệt—bán trực tiếp chip TPU (giải pháp thay thế GPU Nvidia) cho khách hàng bên ngoài được chỉ định. Doanh thu liên quan được ghi nhận một lần khi giao hàng, phần lớn dự kiến sẽ ghi nhận vào năm 2027. Đây rất có thể là một trong những yếu tố thúc đẩy Google Cloud tăng đơn đặt hàng thêm 220 tỷ USD so với quý trước trong quý vừa rồi.

Mở rộng định giá vẫn còn lớn

UBS cho rằng, vòng phục hồi định giá của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây siêu quy mô vẫn chưa kết thúc. Hiện thị trường tồn tại hai sai lệch nhận thức rõ rệt: Thứ nhất, đánh giá thấp tốc độ tăng trưởng nhu cầu sức mạnh tính toán AI; thứ hai, quan trọng hơn, đánh giá nghiêm trọng quá thấp tiềm năng tăng doanh thu của AWS và Azure với tư cách là các nền tảng phân phối sản phẩm AI đầy đủ của OpenAI và Anthropic.

Xét về định giá, dựa trên lợi nhuận kỳ vọng năm 2027, Amazon, Google, Microsoft, Oracle lần lượt tương ứng với mức P/E là 24 lần, 23 lần, 19 lần và 27 lần. Đối với một phân khúc có tốc độ tăng doanh thu tổng thể khoảng 40%, động lực tăng trưởng mạnh mẽ và biên lợi nhuận giữ vững, vùng định giá 19 đến 27 lần được xem là hợp lý tương đối.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~