Dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 2004, liệu Trump còn kiểm soát được giá dầu không?

Xung đột Mỹ-Iran đang đẩy thị trường dầu toàn cầu đến điểm giới hạn, khi tồn kho dầu thô và các sản phẩm dầu của Mỹ đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn hai mươi năm qua. Đồng thời, xuất khẩu dầu thô của Mỹ trong tháng 5 đạt kỷ lục lịch sử, khiến dự trữ trong nước bị tiêu thụ nhanh chóng. Các chuyên gia cảnh báo, nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, giá dầu có thể tăng vọt mạnh trong vài tuần tới.

Theo dữ liệu do Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) công bố hôm thứ tư, tính đến tuần kết thúc ngày 29 tháng 5, tổng tồn kho dầu thô và các sản phẩm dầu của Mỹ giảm 10,6 triệu thùng so với tuần trước đó, xuống còn 1,57 tỷ thùng, mức thấp nhất kể từ năm 2004. Tồn kho dầu thô thương mại (không bao gồm dự trữ dầu chiến lược) giảm 8 triệu thùng xuống còn 433,7 triệu thùng trong một tuần, đánh dấu tuần thứ 6 liên tiếp sụt giảm, mức giảm mạnh hơn đáng kể so với dự báo của các chuyên gia là 3,3 triệu thùng.

Chính quyền Trump đã cho phép giải phóng 172 triệu thùng dầu từ Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) để bình ổn giá dầu, hiện đã xuất kho khoảng 50 triệu thùng, tồn kho SPR giảm còn 357,1 triệu thùng. Tuy nhiên, khi tồn kho tiếp tục bị tiêu thụ, thị trường ngày càng nghi ngờ về khả năng duy trì hiệu quả của cơ chế đệm này.

Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, cựu cố vấn Nhà Trắng, cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz không được mở lại, giá dầu mùa hè này có thể tăng lên 200 USD/thùng.

Xuất khẩu tăng vọt, tồn kho bị tiêu hao nhanh chóng

Sự gia tăng đột biến trong xuất khẩu dầu thô của Mỹ là động lực cốt lõi khiến tồn kho giảm nhanh. Theo Reuters, tháng 5, lượng dầu thô xuất khẩu của Mỹ đạt mức kỷ lục 5,6 triệu thùng/ngày, vượt qua mức kỷ lục cũ là 5,2 triệu thùng/ngày của tháng 4. Người mua ở châu Á và châu Âu tranh nhau tìm kiếm nguồn thay thế cho nguồn cung Trung Đông, thúc đẩy xuất khẩu của Mỹ tiếp tục tăng cao.

Dữ liệu của EIA cho thấy, vào tuần kết thúc ngày 29 tháng 5, xuất khẩu dầu thô của Mỹ tiếp tục tăng lên 5,9 triệu thùng/ngày, tăng thêm 1,4 triệu thùng/ngày so với tuần trước, cao hơn sản lượng của một số thành viên OPEC. Đồng thời, tỷ lệ hoạt động của các nhà máy lọc dầu đạt 94,7%, gần mức tối đa, kéo nhu cầu tiêu thụ dầu thô lên mức cao ngất ngưởng.

Xét về điểm đến xuất khẩu, châu Á đứng đầu với 2,45 triệu thùng/ngày, tiếp theo là châu Âu với 2,4 triệu thùng/ngày, đều lập kỷ lục mới. Theo Reuters, Nhật Bản đã nhập khẩu từ Mỹ 808 nghìn thùng/ngày trong tháng 5, tăng 32% so với tháng trước, đạt mức cao chưa từng có. Italy, Bulgaria, Croatia, Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp cũng trở thành những người mua xuyên Đại Tây Dương hiếm hoi.

Cơ chế giá là yếu tố quan trọng thúc đẩy làn sóng xuất khẩu này. Vào tháng 3, chênh lệch giá giữa dầu WTI của Mỹ và dầu Brent từng mở rộng lên 20,69 USD/thùng, mức lớn nhất trong 13 năm, khiến dầu thô Mỹ trở nên cực kỳ hấp dẫn với các khách hàng nước ngoài.

Vai trò “người cho vay cuối cùng” khó có thể kéo dài

Các chuyên gia phân tích đã định vị vai trò của Mỹ trong thị trường dầu toàn cầu hiện nay là “người cho vay cuối cùng”, đồng thời cảnh báo rằng vai trò này có giới hạn rõ ràng.

Chuyên gia Edward Hayden-Briffett tại The Officials thuộc Onyx Capital Group cho biết Mỹ đang đóng vai trò là bộ ổn định cho thị trường dầu toàn cầu, cung cấp vùng đệm cho sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng, “Khi vùng đệm này ngày càng co lại, nó sẽ chuyển từ một sự đảm bảo thành một nguồn áp lực.”

Chuyên gia Matt Smith tại Kpler mô tả thẳng thắn về nguy cơ đứt gãy thị trường: “Mỹ là nhà cung cấp cuối cùng, với năng lực lọc dầu khổng lồ và sản lượng trong nước lớn, Mỹ đang ở vị thế tốt hơn hầu hết các quốc gia khác. Nhưng điều đó đồng nghĩa tồn kho của Mỹ đang bị tiêu hao tới mức thấp nguy hiểm… Điều đó có nghĩa giá dầu Mỹ phải tăng đủ cao để kìm hãm xuất khẩu và tiêu thụ tồn kho. Một khi xuất khẩu của Mỹ chậm lại, 'bản nhạc' sẽ tắt—người mua gần như không còn nhà cung cấp thay thế nào khác.”

Trước khi chiến tranh nổ ra, eo biển Hormuz chiếm một phần năm nguồn cung toàn cầu, khoảng 100 triệu thùng/ngày. Việc eo biển này tiếp tục bị phong tỏa đã dẫn tới sự gián đoạn nguồn cung lớn nhất trong lịch sử thị trường năng lượng toàn cầu.

Xuất khẩu có thể giảm nhưng áp lực vẫn còn

Dù xuất khẩu đạt kỷ lục trong tháng 5, các chuyên gia phân tích dự kiến từ tháng 6, xuất khẩu sẽ giảm nhẹ. Khi kỳ vọng đàm phán hòa bình tăng lên, chênh lệch giá giữa WTI và Brent đã thu hẹp, trong nửa cuối tháng 5 chỉ còn khoảng 6 USD/thùng. Tổ chức tư vấn Energy Aspects dự báo, tháng 6, xuất khẩu dầu thô trung bình của Mỹ sẽ xuống còn khoảng 4,9 triệu thùng/ngày, tháng 7 tiếp tục giảm xuống còn 4,6 triệu thùng/ngày. Chuyên gia Georgios Sakellariou từ Signal Maritime cho biết, số lượng tàu dầu siêu lớn (VLCC) được đặt trong tháng 6 ít nhất đã giảm 10 chiếc so với tháng 5.

Tuy nhiên, xuất khẩu giảm không đồng nghĩa áp lực thị trường đã qua. Các chuyên gia chỉ ra rằng, tồn kho dầu thô thấp ở Mỹ sẽ thúc đẩy nhiều dầu hơn đổ vào bể chứa trong nước, từ đó phần nào kìm hãm xuất khẩu, nhưng điều này cũng đồng nghĩa với việc tình trạng cung ứng căng thẳng trong nước rất khó được giải quyết nhanh chóng.

Trên bình diện chính trị, áp lực giá dầu đang chuyển thành rủi ro cầm quyền cho Chính quyền Trump. Giá xăng bán lẻ bình quân tại Mỹ tuần trước là 4,44 USD/gallon, tăng khoảng 50% so với thời điểm trước khi chiến tranh nổ ra. Theo khảo sát mới nhất của Financial Times, mức độ hài lòng của cử tri Mỹ với khả năng xử lý các vấn đề kinh tế và lạm phát của Trump đã suy giảm rõ rệt, trong khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11 đang đến gần.

Bộ trưởng Tài chính Besent hôm thứ tư cho rằng lạm phát do chiến tranh gây ra chỉ là "biến động ngắn hạn", nhưng sự tin tưởng của thị trường với nhận định này đang bị thách thức nghiêm trọng khi dữ liệu tồn kho xấu đi.