Yên Nhật: Can thiệp quy mô lớn nhưng hiệu quả thấp, Bộ Tài chính đã hết cách?

Vào thứ Sáu tuần trước, Bộ Tài chính Nhật Bản đã công bố dữ liệu can thiệp ngoại hối, cho thấy từ ngày 28 tháng 4 đến ngày 27 tháng 5, Bộ Tài chính Nhật Bản đã sử dụng tới 11,73 nghìn tỷ yên (73,6 tỷ đô la Mỹ) để can thiệp vào tỷ giá hối đoái.

Con số này cao hơn dự đoán 10 nghìn tỷ yên trước đó của thị trường dựa trên dữ liệu dòng tiền của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, và là đợt can thiệp tỷ giá lớn nhất của Bộ Tài chính Nhật Bản trong gần 5 năm qua: hai lần can thiệp trong năm 2022 chỉ tiêu tốn tổng cộng 9,19 nghìn tỷ yên, lần can thiệp đầu tiên năm 2024 quy mô 9,79 nghìn tỷ yên, lần thứ hai là 5,54 nghìn tỷ yên.

Thông thường, một lần can thiệp quy mô lớn như vậy thể hiện quyết tâm bảo vệ tỷ giá yên của Bộ Tài chính Nhật Bản. Tuy nhiên sau khi thông tin này được công bố, tỷ giá yên không tăng mà còn giảm, trong hai ngày tiếp tục giảm từ mức 159,2 xuống gần 160.

Theo kinh nghiệm lịch sử, thời điểm và điểm can thiệp lần này về cơ bản giống với lần can thiệp kỳ nghỉ 1/5 năm 2024, với quy mô lớn hơn nhưng hiệu quả lại kém hơn.USDJPY chỉ duy trì ở mức thấp trong thời gian can thiệp, sau đó nhanh chóng tăng trở lại, giảm 286 pips trong tuần, chỉ bằng 60% so với lần can thiệp năm 2024. Dù đã tiêu tốn mức kinh phí kỷ lục để can thiệp nhưng hiệu quả không đáng kể, trước phe đầu cơ bán yên cứng đầu, Bộ Tài chính Nhật Bản dường như đã hết cách.

Tại sao yên lại yếu như vậy? Có nhiều nguyên nhân:

Trước hết, chính phủ do Fumio Kishida đứng đầu thực hiện chính sách mở rộng tài khóa, bản thân ông cũng luôn có xu hướng duy trì lãi suất thấp, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản lại là ngân hàng trung ương G7 chịu sự kiểm soát của chính phủ nhiều nhất, khiến cho áp lực chính trị đối với việc tăng lãi suất của ngân hàng này cao hơn so với thời kỳ Shigeru Ishiba trước đó.

Tiếp theo, do Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đi sau đường cong lãi suất, chênh lệch lãi suất Mỹ-Nhật sẽ ở mức cao gần 3% trong thời gian dài. Yên là đồng tiền tài trợ toàn cầu, giao dịch carry tiếp tục thịnh hành, lượng bán yên lớn đè nặng lên tỷ giá.

Cuối cùng, Nhật Bản vốn phụ thuộc cao vào nhập khẩu năng lượng bị tác động mạnh bởi giá năng lượng tăng vọt trong cuộc chiến Iran, xét về thâm hụt thương mại kéo dài thì cũng là yếu tố tiềm ẩn ảnh hưởng xấu tới yên. Sự can thiệp của Bộ Tài chính chỉ có thể làm chậm lại tốc độ mất giá mà không thể đảo ngược những động lực sâu xa này.

Nhìn về tương lai, ngày 16 tháng 6, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản sẽ tổ chức cuộc họp chính sách tiền tệ lần thứ tư trong năm. Hiện thị trường kỳ vọng xác suất tăng lãi suất trong cuộc họp này vượt quá 75%, nếu Ngân hàng Trung ương Nhật thực sự tăng lãi tháng này, liệu có cứu được đồng yên?Theo quan điểm của tác giả, điều này là rất khó. Hiện tại thị trường định giá đồng yên dựa trên chính sách nới lỏng tiền tệ và tài khóa của Kishida, lãi suất chính sách của Nhật Bản luôn tụt hậu so với đường cong. Nếu không có tín hiệu mạnh mẽ hơn về triển vọng tăng lãi suất trong tương lai ngoài một lần tăng lãi theo dự kiến, thì gần như không thể đảo ngược xu hướng mất giá của yên chỉ với một lần tăng lãi suất như vậy.

Nhìn lại lịch sử, đối với Bộ Tài chính Nhật Bản năm nay, chờ đợi đồng đô la Mỹ suy yếu rồi mới can thiệp sẽ có hiệu quả tốt hơn.Đợt can thiệp tháng 7 năm 2024 đã tận dụng đợt suy yếu đồng đô la Mỹ sau bảng lương phi nông nghiệp Mỹ đầu tháng 8 thấp hơn kỳ vọng, cuối cùng cũng đẩy USDJPY xuống dưới 150. Tuy nhiên, hiện tại mức trên 160 đang rất mong manh, chỉ số đô la Mỹ thì đi ngang đã hơn một năm, muốn chờ cơ hội ra tay tốt hơn cũng sẽ rất khó khăn.

Mặt khác, số liệu CFTC về vị thế phi thương mại đồng yên cho thấy lực lượng đầu cơ bán yên đã tích lũy liên tục trong một năm qua.Hiện nay số hợp đồng bán ròng đạt 115.000, mức cao thứ hai trong 5 năm, chỉ đứng sau đợt cao nhất thời kỳ giao dịch carry boom năm 2024 với 184.000 hợp đồng. Ngoài việc đồng đô la Mỹ có thể suy yếu về mặt cấu trúc, việc bán yên quá đông đúc cũng có thể gây ra điều chỉnh hoặc đảo chiều xu hướng đồng yên, do đó khi giao dịch nên chú ý sát sao tới biến động số liệu vị thế.

Nhìn chung, rất khó đảo ngược xu thế mất giá của yên, việc can thiệp của Bộ Tài chính thậm chí có thể tạo ra điểm short tốt hơn cho phe đầu cơ.Về chiến lược giao dịch, xét tới việc USDJPY lại tiến sát mức áp lực can thiệp, có thể cân nhắc mua quyền chọn bán ở phía trên, nhằm tạo vị thế phục kích trước khi Bộ Tài chính có thể tiếp tục can thiệp. Nếu USDJPY tạm thời giảm xa khỏi 160 do can thiệp hoặc Ngân hàng Trung ương Nhật tăng lãi suất, vẫn nên ưu tiên mua vào USDJPY và các cặp Cross-JPY ở mức giá thấp hơn.