Tác động sâu rộng của El Niño: Lạm phát dựa trên carbon quay trở lại, tái định giá tài sản trên nền tảng silicon đến sớm hơn dự kiến

Vòng El Niño mức độ trung bình trở lên mới vào năm 2026 đã gần như xác lập. Sự cộng hưởng sâu giữa cú sốc cung do khí hậu cực đoan này với phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị cao đang định hình lại cục diện định giá hàng hóa toàn cầu, đồng thời thông qua chuỗi truyền dẫn chi phí nền tảng carbon, tác động "sớm hơn dự kiến" đến logic định giá của ngành công nghệ nền tảng silicon.

Nhóm vĩ mô của Chứng khoán Zhejiang trong báo cáo chuyên sâu mới nhất chỉ ra, El Niño lần này tồn tại hai kỳ vọng chủ đạo khác biệt so với thị trường:

Thứ nhất, trong bối cảnh toàn cầu ấm lên, vành đai mưa chính dịch chuyển cấu trúc lên phía bắc, phá vỡ mô hình khí tượng truyền thống 'Nam lũ Bắc hạn', dẫn đến tái định giá cung hàng hóa theo kiểu phi truyền thống; thứ hai, cú sốc cung nền tảng carbon do El Niño khơi mào có thể đẩy nhanh đáng kể điều chỉnh định giá và rủi ro tín dụng với ngành nền tảng silicon, vốn dự kiến đến năm 2027 mới xuất hiện.

Tính đến cuối tháng 5 năm 2026, nhiệt độ vùng Nino 3.4 đã tăng lên +0,67°C đến +0,9°C, chỉ số SOI giảm mạnh xuống vùng từ -11 đến -13,4, các tổ chức khí tượng chủ chốt đều thống nhất dự đoán trạng thái El Niño sẽ chính thức xác lập vào tháng 5 đến 7 năm nay, xác suất kéo dài lên đến 82%.

Sản lượng các nông sản nhiệt đới mềm như dầu cọ sẽ giảm linh hoạt hơn nhiều so với cao su, dòng vốn đầu cơ đã nhanh chóng chuyển trọng tâm sang nhóm hàng nông sản mềm trong quý II; đồng thời, nguồn cung quặng đồng siết chặt cộng với chi phí điện tại các trung tâm dữ liệu tăng sẽ đồng thời gây áp lực lên định giá tài sản công nghệ từ cả hai phía: mẫu số và tử số, còn xu hướng lạm phát toàn cầu bám trụ trở lại cũng sẽ hạn chế không gian cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.

Phục dựng lịch sử: Định giá El Niño phụ thuộc mạnh vào chu kỳ vĩ mô

Chứng khoán Zhejiang dựa trên dữ liệu hồi tố giá tài sản qua ba sự kiện El Niño cực mạnh năm 1982-1983, 1997-1998, 2014-2016 chỉ ra rằng thiệt hại sản lượng thực tế do khí hậu cực đoan có độ trễ truyền dẫn khoảng 9-12 tháng, sóng tăng chủ chốt của các mặt hàng như dầu cọ và cao su thường chỉ xác lập hoàn toàn sau vụ thu hoạch và khi khí hậu đạt đỉnh; còn nhóm năng lượng cho thấy đặc điểm sóng tăng từng chặng: 'đầu đông áp lực do ấm, cuối hè sóng tăng mạnh do nhu cầu sử dụng điện cao vì nóng'.

Kết cục định giá cuối cùng trong ba sự kiện này phụ thuộc sâu sắc vào bối cảnh vĩ mô khi đó.

Sự kiện 1982-1983, chính sách lãi suất cao của Volcker cộng hưởng với khủng hoảng nợ Mỹ Latinh, chứng khoán Mỹ khởi sắc nhờ điểm ngoặt thanh khoản, còn thị trường mới nổi chịu tháo chạy vốn và đồng nội tệ sụp đổ.

Sự kiện 1997-1998, cú sập nhu cầu do khủng hoảng tài chính châu Á đã lấn át hoàn toàn câu chuyện thắt chặt nguồn cung, các loại dầu cọ ban đầu tăng giá sau đó rơi sâu, GDP thực tế của Indonesia ghi nhận suy giảm gần 14%;

Sự kiện 2014-2016, cải cách cơ cấu phía cung của Trung Quốc cộng hưởng thuận chiều với cú sốc khí hậu, giá dầu cọ và cao su tự nhiên tăng mạnh, trong khi dầu Brent lại lao dốc dưới 30 USD/thùng vì ấm mùa đông và mất cân đối cung-cầu.

Quy luật lịch sử cùng lúc làm sáng tỏ rủi ro đuôi rõ rệt: Khi vị thế đầu cơ tăng giá trở nên quá đông đúc, nếu phía cầu vĩ mô xuất hiện cú sốc hệ thống ngoài giá dự tính, sẽ gây ra sự sụp đổ giá hàng hóa diện rộng; năm 1997 là minh chứng điển hình nhất.

Tín hiệu khí hậu: Vành đai mưa dịch bắc đảo lộn bản đồ định giá truyền thống

Khác biệt kỳ vọng dễ bị thị trường bỏ qua nhất trong đợt El Niño lần này chính là sự cộng gộp thực chất nền tảng toàn cầu ấm lên với chuyển dịch cấu trúc vành đai mưa chính lên phía bắc.

Chứng khoán Zhejiang chỉ rõ, nhiệt độ bề mặt biển vùng đông xích đạo Thái Bình Dương tăng mạnh kéo theo áp lực ép đến mở rộng diện tích và tăng cường cường độ khối cao áp cận nhiệt đới Tây Bắc Thái Bình Dương, liên tục đưa hơi ẩm nhiệt đới vào sâu đất liền Trung Quốc, khiến Trung Quốc tháng 5/2026 bước vào kỳ lượng mưa kỷ lục bất thường.

Cơ chế này sẽ tạo ra sự đảo chiều tiềm ẩn của mô hình khí tượng truyền thống trong nước: vùng đồng bằng Hoa Bắc, Đông Bắc - là những khu vực trọng điểm trồng lúa chính - phải đối mặt với nguy cơ lũ lụt cực đoan vượt xa cùng kỳ lịch sử, trong khi Tây Nam và trung-hạ lưu Trường Giang do vị trí cao áp cận nhiệt không dịch lên bắc như thường lệ lại có thể xuất hiện nắng hạn và nắng nóng cực đoan.

Sự lệch không gian này phá vỡ logic giao dịch năng lượng trước đó trên thị trường – lượng nước tích ở thủy điện miền Nam xuất hiện khoảng hụt lớn ngoài dự kiến do hạn 'chớp nhoáng', không đủ thay thế cho nhiệt điện trong mùa tải điện cao hè, dẫn tới nhu cầu than và nhiệt điện tăng vọt cực mạnh.

Ở lĩnh vực nông sản nhiệt đới quốc tế, vành đai mưa dịch bắc cũng tạo nên sự phân hóa địa lý rõ rệt.

Thái Lan, Việt Nam và các vùng sản xuất tại bán đảo Đông Dương do nằm ở rìa hoạt động đối lưu của vành đai mưa dịch lên bắc nên mức độ hạn có thể nhẹ hơn các giai đoạn điển hình trước đây; còn vùng trọng điểm trồng cọ dầu như miền nam-trung Indonesia, Sumatra sẽ phải hứng chịu mùa khô khắc nghiệt hơn nhiều. Điều này khiến logic thị trường định giá giảm sản lượng đồng loạt cho toàn bộ nông sản Đông Nam Á hiện nay tồn tại rủi ro phân hóa nội tại, sản lượng thực tế của dầu cọ nhiều khả năng sẽ giảm sâu và kéo dài hơn cao su tự nhiên.

Cú sốc nền tảng carbon: Quặng đồng lũ lụt và tiêu thụ điện cao đỉnh kép gây áp lực

Kỳ vọng thứ hai mà Chứng khoán Zhejiang nêu ra là cú sốc cung nền tảng carbon do El Niño gây ra có thể chọc thủng bong bóng lạm phát ngành nền tảng silicon sớm hơn. Đường truyền dẫn ở đây rõ ràng hai cấp độ.

Cấp độ đầu tiên là siết chặt cung tài nguyên nền tảng carbon trực tiếp.

Mưa lớn do El Niño gây cản trở giai đoạn khai thác và vận chuyển quặng đồng tại các trung tâm chính ở Chile, Peru, dẫn tới nguồn cung kim loại công nghiệp eo hẹp hơn, mức giá tâm lên cao hơn. Hiện nay, thị trường LME hợp đồng nhôm đã chuyển sang cấu trúc Backwardation, còn đồng thì đang ở giai đoạn giảm định giá sau đợt ép giá năm 2025.

Đồng thời, thời tiết cực nóng mùa hè tại tây nam Mỹ ( ERCOT Texas và lưới điện California) sẽ đẩy nhu cầu làm mát tiêu thụ điện lên cao, thử thách ngưỡng chịu tải biên của hạ tầng năng lượng.

Cấp độ thứ hai là chi phí carbon truyền lên chuỗi ngành nền tảng silicon.

Đồng và các kim loại công nghiệp là nguyên liệu cơ bản cho nâng cấp lưới điện, chế tạo máy biến áp và hạ tầng trung tâm dữ liệu - đà tăng giá của chúng sẽ trực tiếp đẩy biên chi phí đầu tư vốn thượng nguồn AI. Đỉnh điểm tiêu thụ điện mùa hè do thời tiết cực nóng, trong bối cảnh nhu cầu điện siêu cao của datacenter AI và nhu cầu cơ bản dân sinh tiềm ẩn xung đột, các cụm siêu tính toán tiêu thụ điện lớn có thể đối mặt hạn mức cấp điện cục bộ hoặc giai đoạn, tạo giới hạn vật lý với dự đoán mở rộng tuyến tính hạ tầng tính toán.

Chi phí bên ngoài tăng mạnh như vậy sẽ làm rõ hơn mức脆弱 tài chính nội tại của chuỗi silicon.

Hiện tại các mô hình AI lớn dành cho dân dụng đang trong cuộc chiến giá khốc liệt, tốc độ thương mại hóa chậm, phụ thuộc nặng vào huy động thị trường sơ cấp. Khi áp lực lạm phát vĩ mô và chi phí chuỗi cung đẩy mạnh lên doanh nghiệp công nghệ, chênh lệch tín dụng giãn ra, chi phí vốn tăng cao, dòng tiền các startup tính toán vốn không tự tạo ra dòng tiền sẽ cháy nhanh hơn, bọt định giá lẽ ra giữ đến 2027 nay đối diện nguy cơ giải tỏa sớm.

Chính sách tiền tệ: Lạm phát dai dẳng kìm hãm giảm lãi, áp lực định giá đến từ phía mẫu số

Xét theo lộ trình chính sách vĩ mô, giá tăng do giảm sản lượng hàng nông sản mềm toàn cầu và kim loại công nghiệp Nam Mỹ vì thảm họa sẽ được truyền dẫn qua chuỗi cung ứng toàn cầu đến chỉ số lạm phát lõi Mỹ.

Chứng khoán Zhejiang nhận định tính dai dẳng của lạm phát theo cấu trúc này sẽ hạn chế kỳ vọng cắt giảm lãi suất chắc chắn từ Fed vào nửa cuối 2026, buộc lãi suất thực cao duy trì lâu hơn, gây áp lực co định giá lên các lĩnh vực vốn hóa cao như MAG7 và chuỗi bán dẫn từ phía mẫu số.

Giá lương thực và năng lượng tăng rộng rãi có thể làm yếu đi khả năng lý giải của PCE trung bình cắt đuôi đối với xu hướng hạ nhiệt lạm phát.

Dưới áp lực kép từ mẫu số định giá bị siết và tử số lợi nhuận gặp khó, giá tài sản công nghệ đối diện tái cấu trúc; tốc độ tăng trưởng ngành công nghệ chậm lại cũng làm xấu đi thu nhập tài chính biên, kéo theo rủi ro tín dụng nợ chủ quyền gia tăng trong bối cảnh thâm hụt cao.

Khung ba tín hiệu: Chuyển từ "kể chuyện" sang "xem hiện thực"

Đối với theo dõi El Niño 2026, Chứng khoán Zhejiang xây dựng khung xác thực ba tín hiệu: khí hậu, cung-cầu, dòng vốn.

Tín hiệu khí hậu là chỉ báo sớm bên trái, trọng tâm là theo dõi lượng mưa tuần tại các vùng sản xuất cốt lõi Indonesia, Malaysia và chỉ số sức khỏe thảm thực vật VHI;

Tín hiệu cung-cầu là chỉ báo xác thực giai đoạn giữa, trọng tâm quan sát tốc độ giảm tồn kho hàng tháng tại Cục dầu cọ Malaysia (MPOB) và số liệu sản lượng của Tổ chức các nước sản xuất cao su (ANRPC);

Tín hiệu dòng vốn là chỉ báo xác thực bên phải, chú trọng quan sát sự chuyển biến cấu trúc giá chênh hợp đồng tương lai dầu cọ từ Contango sang Backwardation, cũng như đà mở rộng vị thế mua ròng phi thương mại theo dữ liệu CFTC.