Chỉ số định hướng thị trường tài chính: Walsh đề xuất phương pháp đo lường lạm phát thay thế! Fed có thể chuyển từ lập trường diều hâu sang trung lập?

Tin tức (Châu Âu) - Dữ liệu công bố tuần trước cho thấy tình hình lạm phát đã xuất hiện sự phân hóa quanh mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Một chỉ số giá tiêu dùng cốt lõi được theo dõi rộng rãi (loại bỏ thực phẩm và năng lượng) cho thấy đã tăng 3.3% trong năm qua, trong khi một chỉ số khác có tên là “lạm phát trung vị cắt” - loại bỏ những biến động giá cực đoan nhất - chỉ ở mức 2.3%.

Thông thường, dữ liệu ôn hòa hơn này ảnh hưởng hạn chế tới kỳ vọng lãi suất của Fed và thị trường, nhưng tình hình này có thể đang thay đổi.

Chủ tịch Fed Kevin Warsh tại phiên điều trần xác nhận hồi tháng 4 cho biết nên tập trung nhiều hơn vào các chỉ số giống như lạm phát trung vị cắt, biến chủ đề kỹ thuật từng chỉ giới hạn trong phạm vi học thuật thành vấn đề thực tiễn cho chính sách.

Vấn đề cốt lõi là, liệu các chỉ số thay thế này có thực sự loại bỏ tốt hơn ảnh hưởng của thuế quan, đầu tư trí tuệ nhân tạo và những cú sốc địa chính trị, từ đó phản ánh một xu hướng lạm phát cơ bản thực tế, dịu nhẹ hơn; hay các yếu tố này không còn là sự kiện nhất thời mà trở thành áp lực kinh tế kéo dài khiến chỉ số đánh giá thấp áp lực lạm phát thực? Warsh nghiêng về giả thuyết đầu tiên, ông cho biết điều ông quan tâm là “tỷ lệ lạm phát cơ bản, chứ không phải những biến động giá do địa chính trị hay giá thịt bò thay đổi một lần.”

Chỉ số mà Fed thường theo dõi là chỉ số giá tiêu dùng (CPI), vì được công bố sớm và gắn với các khoản thanh toán an sinh xã hội, trái phiếu bảo vệ lạm phát cũng như hợp đồng tư nhân. Tuy nhiên, Fed chú trọng nhiều hơn tới chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) của Bộ Thương mại, do phạm vi chi tiêu bao phủ rộng hơn và có thể điều chỉnh theo hành vi mua sắm khi giá thay đổi. Lạm phát PCE toàn phần tháng 4 là 3.8%. Giá PCE cốt lõi nhận được sự quan tâm nhiều nhất vì biến động lớn của thực phẩm và năng lượng có thể che khuất xu hướng nền tảng. Warsh cho biết đây là “ước tính sơ bộ”, bởi vẫn bao gồm các yếu tố gây nhiễu nhất thời khác.

Các quan chức Fed tham khảo nhiều chỉ số loại bỏ giá bất thường, như sự sụt giảm mạnh của giá điện thoại không dây hoặc đột biến thuế quan ngắn hạn. Chỉ số lạm phát trung vị cắt giúp những phép loại trừ này trở nên có hệ thống hơn. Warsh không nêu rõ sẽ dùng loại lạm phát trung vị cắt nào, nhưng phiên bản của Fed Dallas được trích dẫn nhiều nhất, loại bỏ hàng tháng những danh mục chi tiêu cực đoan chiếm quá nửa tổng chi tiêu.

Nghiên cứu của Fed Dallas chỉ ra, lạm phát trung vị cắt đôi khi dự báo tăng giá tương lai tốt hơn lạm phát cơ bản trong dài hạn, nhưng đến năm 2021 thì mất hiệu lực, làm giảm giá trị tham khảo hiện tại. Khi đó, đại dịch khiến lạm phát tăng vọt, phần lớn nhà hoạch định chính sách và dự báo viên ban đầu cho rằng đây là lạm phát tạm thời, trong khi lạm phát trung vị cắt lại cho thấy tốc độ tăng chậm hơn nên tín hiệu chưa đủ mạnh. Lý do là chỉ số này loại bỏ 31% khoản tăng lớn nhất, nhưng chỉ loại 24% khoản giảm lớn nhất, trong khi thời kỳ dịch bệnh mức tăng lớn nhiều hơn mức giảm, dẫn đến đánh giá thấp xu hướng tăng thực tế.

Việc hiện tượng này có lặp lại hay không vẫn còn chưa rõ. Thuế quan đẩy giá nhiều hàng hóa tăng lên, chi tiêu liên quan AI cũng thúc đẩy chi phí phần mềm và tính toán. Các nhà nghiên cứu của Fed Dallas cho biết, chỉ số lạm phát trung vị cắt tháng 4 thấp hơn PCE cơ bản 0.7 điểm phần trăm, chủ yếu vì tỷ trọng cho nhóm hàng hóa không thực phẩm, không năng lượng - chịu ảnh hưởng lớn nhất từ thuế quan - khá thấp.

Viện nghiên cứu Employ America dùng phương pháp lạm phát trung vị cắt đối xứng – loại cùng tỷ lệ phía trên lẫn dưới của phân phối giá – sẽ thu hẹp khoảng cách với PCE cơ bản, tháng 4 là 3%. Một phiên bản khác loại trừ nhà ở và các danh mục có độ trễ hoặc khó đo lường trực tiếp, tháng 4 là 2.8%, tăng liên tiếp 13 tháng so với cùng kỳ năm trước.

(Nguồn: Bộ Thương mại Mỹ, Employ America)

Cựu nhà kinh tế Fed Riccardo Trezzi chỉ ra, xét từ toàn bộ phân phối giá, lạm phát vẫn luôn cao hơn mục tiêu 2% của Fed từ năm 2021 và gần đây còn tiếp tục đi lên. Lập trường của Warsh quan trọng vì liên quan đến cách Fed xử lý các thay đổi giá kéo dài do thuế quan và địa chính trị. Ngân hàng trung ương thường áp dụng nguyên tắc “bỏ qua”, tức đánh giá một số áp lực giá sẽ không dẫn đến can thiệp chính sách, bởi kỳ vọng chúng sẽ giảm dần.

Trezzi nói: “Vấn đề là‘ bỏ qua ’là khung nguyên tắc hay chỉ là cách làm dịu số liệu lạm phát bất lợi khi cần thiết?” Nếu những cú sốc này thực sự chỉ diễn ra một lần, lạm phát trung vị cắt có thể cung cấp cho Fed chỉ báo xu hướng rõ hơn và giảm lý do siết chặt chính sách; Nhưng nếu các cú sốc đó che giấu áp lực cầu rộng lớn hơn thì chỉ số lại có thể khiến Fed lầm tưởng an toàn, làm chính sách đi sau thực tế của lạm phát.