Ngân hàng Trung ương Châu Âu cảnh báo hiếm hoi: Trump phát động chiến tranh với Iran có thể gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính!

The Financial Times của Anh vào thứ Năm (28/5) đưa tin, Ngân hàng Trung ương châu Âu cảnh báo rằng các hành động chiến tranh của Tổng thống Mỹ Donald Trump đối với Iran, chính sách thương mại thay đổi liên tục và sự rút lui của Mỹ trong hợp tác quốc tế có thể gây ra một cuộc khủng hoảng tài chính.

(Ảnh chụp màn hình từ Financial Times)

Trong bản Báo cáo Đánh giá Ổn định Tài chính được phát hành định kỳ nửa năm một lần, Ngân hàng Trung ương châu Âu cho biết rủi ro biến động địa chính trị phát triển thành khủng hoảng tài chính đang gia tăng do định giá tài sản ngày càng “quá cao” và lo ngại của thị trường về tính bền vững của nợ chính phủ tăng cao.

Phó Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu Luis de Guindos trong báo cáo đánh giá cuối cùng trước khi kết thúc nhiệm kỳ vào cuối tháng 5 chỉ ra rằng, xung đột Trung Đông bắt đầu từ ngày 28/2 khi Mỹ và Israel tấn công Iran đang “thử thách khả năng chống chịu của hệ thống tài chính”.

Ông viết: “Mặc dù toàn bộ tác động của chiến tranh hiện vẫn chưa rõ ràng, nhưng càng kéo dài thì hậu quả đối với kinh tế toàn cầu và ổn định tài chính sẽ càng nghiêm trọng.”

Phía Iran cho biết sẽ đáp trả các cuộc không kích của Mỹ hôm thứ Hai; trong khi đó, các bên trung gian quốc tế vẫn đang nỗ lực thúc đẩy gia hạn thỏa thuận ngừng bắn.

Ngoài cú sốc kinh tế do chiến tranh Iran có thể đẩy lạm phát lên cao và tổn hại tăng trưởng kinh tế, Ngân hàng Trung ương châu Âu còn cho rằng việc hệ thống tài chính đối mặt rủi ro nghiêm trọng hơn còn do chính sách thương mại của Mỹ thay đổi thất thường và thị trường lo ngại Trump đang khiến Washington dần từ bỏ vai trò lãnh đạo toàn cầu truyền thống.

Ngân hàng Trung ương khu vực đồng euro cho biết: “Sự không chắc chắn liên quan đến việc chính phủ Mỹ có tiếp tục cam kết hợp tác đa phương hay không đang gia tăng, điều này làm tăng rủi ro các cú sốc chính sách làm xáo trộn trật tự quốc tế và thúc đẩy sự phân mảnh địa kinh tế và quản lý trên toàn cầu.”

Báo cáo bổ sung: “Việc công bố, tạm dừng và hủy bỏ các biện pháp thuế quan đã trở thành một đặc trưng mang tính cấu trúc trong môi trường toàn cầu.”

Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng cho biết lo ngại ngày càng tăng về các cuộc tấn công mạng và các hình thức chiến tranh hỗn hợp khác (như phá hoại có chủ đích).

Báo cáo nêu: “Các mối đe dọa hỗn hợp đang gia tăng rủi ro trong môi trường hoạt động, đặc biệt là khi nhắm vào các hạ tầng quan trọng.”

Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng lưu ý rằng, sự phát triển của các mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới đã làm tăng nguy cơ “phá hoại nghiêm trọng và trên diện rộng” do các cuộc tấn công mạng gây ra.

Financial Times của Anh tuần trước tiết lộ, Ngân hàng Trung ương châu Âu đã triệu tập các ngân hàng thuộc khu vực đồng euro tổ chức cuộc họp vào thứ Ba để bàn về các lỗ hổng công nghệ thông tin được phát hiện từ mô hình AI mới nhất của Anthropic - Claude Mythos Preview.

Ông de Guindos hôm thứ Tư tiết lộ với các phóng viên rằng một ngân hàng lớn tại Mỹ có quyền truy cập Mythos đã trình diễn tại cuộc họp, trong khi tất cả các ngân hàng khu vực đồng euro tham dự đều bị từ chối sử dụng mô hình mới của Anthropic.

Ông nói: “Các ngân hàng phải đầu tư nhiều nguồn lực hơn vào an ninh mạng. Không chỉ các ngân hàng lớn, các ngân hàng nhỏ cũng có thể mang ý nghĩa quan trọng với hệ thống.”

Ngân hàng Trung ương châu Âu cũng lo ngại, một lượng lớn hoạt động tín dụng đang chuyển từ hệ thống ngân hàng sang các lĩnh vực tài chính tư nhân có mức độ minh bạch thấp hơn như tín dụng tư nhân. Nếu căng thẳng địa chính trị tiếp tục đẩy chi phí huy động vốn lên cao, trong tương lai có thể sẽ có thêm nhiều người đi vay gặp khó khăn khi trả nợ.

Báo cáo chỉ ra: “Nếu sự gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài và tăng trưởng kinh tế yếu hơn dự báo, các thành viên thị trường có thể sẽ đánh giá lại rủi ro chủ quyền. Tỷ trọng của các nhà đầu tư nhạy cảm với giá cả như quỹ phòng hộ trên thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng euro ngày càng tăng, điều này có thể khuếch đại các cú sốc do đánh giá lại đột ngột rủi ro chủ quyền.”

Mặc dù đối diện các rủi ro này, Ngân hàng Trung ương châu Âu cho rằng các nhà đầu tư vẫn còn quá lạc quan. Báo cáo chỉ ra định giá thị trường cổ phiếu đã “cao hơn rõ rệt so với mức trung bình lịch sử”, trong khi biên lợi suất rủi ro trái phiếu - tức là phần bù lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu khi cho các bên đi vay có rủi ro cao hơn - đã bị “thu hẹp” trên phạm vi toàn cầu.

Ngân hàng Trung ương châu Âu cho biết: “Vì vậy, có rủi ro đáng kể là tâm lý thị trường sẽ trở nên xấu đi, do thị trường dường như đang đánh giá thấp các rủi ro tiêu cực liên quan đến địa chính trị, tài khóa cũng như các diễn biến tài chính vĩ mô.”

Ông de Guindos bổ sung rằng, hiện tại thị trường đặt cược xung đột Trung Đông cuối cùng sẽ có “kết quả rất ôn hòa”, tức là sẽ không dẫn đến lạm phát tăng kéo dài cũng như không gây ra cú sốc nghiêm trọng cho thị trường tín dụng tư nhân và trái phiếu chính phủ.

Ông nói: “Kỳ vọng này cùng với tâm lý tự mãn của thị trường có thể làm cho thị trường đảo chiều đột ngột.” Ông mô tả tâm lý lạc quan hiện tại của các nhà đầu tư là một “tình thế vừa ngọt vừa đắng”.