"Cánh cửa diệt vong" sắp mở? Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 30 năm từng vượt 5%, phố Wall cảnh báo bong bóng tài sản có thể kết thúc

Theo thông tin từ Zhihui Tài chính, trong một số vòng tròn ở Phố Wall, cuộc tranh luận sôi nổi nhất hiện nay không phải về bong bóng cổ phiếu công nghệ hoặc liệu giá dầu ở mức 100 đô la mỗi thùng có trở thành trạng thái bình thường mới hay không, mà là việc lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm có tiếp tục vượt ngưỡng 5% hay không.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm, quyết định chi phí vay dài hạn của chính phủ Mỹ, trong tuần này đã một lần phá vỡ mức này, khiến nó duy trì quanh mức cao nhất trong hai mươi năm, chỉ thấp hơn đỉnh điểm cuối năm 2023 — khi đó Fed vẫn đang nỗ lực kiểm soát lạm phát bùng phát sau đại dịch.

Sự thay đổi này chủ yếu do thị trường lo ngại chiến tranh Trung Đông sẽ gây ra cú sốc về giá dầu và một lần nữa dẫn đến giá tiêu dùng tăng phi mã. Tuy nhiên, cũng có những yếu tố khác tác động. Thâm hụt ngân sách khổng lồ có nghĩa là Mỹ sẽ tiếp tục phát hành nhiều trái phiếu — tổng nợ đã vượt quá 100% GDP hàng năm. Ngoài ra, mặc dù Tổng thống Mỹ Trump liên tục gây áp lực buộc Fed phải giảm lãi suất, nhưng các nhà giao dịch vẫn đặt cược rằng, ngay cả khi Chủ tịch Fed là người do Trump đích thân chỉ định là Kevin Walsh lên thay, thì năm tới, Fed cuối cùng cũng có thể tăng lãi suất chứ không phải giảm.

Một số người thậm chí bắt đầu đặt câu hỏi về sự tiện lợi của việc nắm giữ trái phiếu Mỹ, một tài sản truyền thống được xem là an toàn. Lợi suất trái phiếu cao sẽ ảnh hưởng đến thị trường, kinh tế và chính trị toàn cầu, khi chi phí thẻ tín dụng, thế chấp và vay vốn doanh nghiệp tăng sẽ gây sức ép cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, kéo giảm tăng trưởng kinh tế.

Gennadiy Goldberg, Giám đốc chiến lược lãi suất Mỹ của TD Chứng khoán, nhận định lợi suất 5% là một “ngưỡng tâm lý, thường sẽ khơi lại lo ngại về ‘cảnh sát trái phiếu’ và lãi suất cao hơn trong tương lai của thị trường.”

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm lại kiểm tra ngưỡng 5%

Biến động của thị trường trái phiếu tiếp tục khiến các nhà dự báo đau đầu kể từ khi đại dịch kết thúc. Năm 2022, khi Fed tăng lãi suất, trái phiếu Mỹ đã giảm mạnh. Khi đó, nhiều nhà đầu tư cho rằng, với chính sách tiền tệ thắt chặt đẩy nền kinh tế vào suy thoái, trái phiếu sẽ bật lại, nhưng họ đã bị bất ngờ do sức mạnh của kinh tế Mỹ.

Ngay cả khi Fed bắt đầu hạ lãi suất vào cuối năm 2024 — mà cuộc chiến thương mại của Trump lại phủ bóng lên triển vọng — lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn không giảm, một phần vì các trader đã “chiết khấu” các yếu tố này từ trước. Trên thực tế, từ đó đến nay, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm đã tăng gần 1 điểm phần trăm — đây là mức tăng lớn nhất trong một chu kỳ nới lỏng của Fed kể từ những năm 1980 trở lại đây.

“Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm ở gần mức 5% dường như rất cứng đầu, chúng tôi sẽ theo dõi liệu nó có duy trì được ở mức này hay không. Thị trường trái phiếu không chỉ đang phản ánh áp lực lạm phát do chiến tranh, mà còn thể hiện tăng trưởng mạnh của kinh tế Mỹ trong những tháng gần đây.” — Brij Khurana, Quản lý danh mục đầu tư của Wellington Management nhận xét.

Kể từ cuối tháng 2, cuộc chiến tranh này đã nhanh chóng đảo lộn triển vọng thị trường, nhà đầu tư khó xác định liệu giá dầu cao sẽ giảm trở lại sau khi chiến tranh kết thúc, hay sẽ đủ để kích hoạt lại lạm phát và cuối cùng chặn đứng đà tăng trưởng của kinh tế Mỹ.

Dự báo lạm phát của Mỹ gắn chặt với diễn biến giá dầu

Do eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa và giá dầu duy trì khoảng 100 USD/thùng, các nhà giao dịch đặt cược các nhà hoạch định chính sách ở Anh và châu Âu sẽ buộc phải bắt đầu tăng lãi suất để kiềm chế cú sốc giá dầu.

Ở Mỹ, chỉ ba tuần trước, thị trường hoán đổi chỉ số qua đêm vẫn kỳ vọng khả năng Fed cắt giảm lãi suất trước tháng 3 năm tới là 43%, nhưng hiện con số này lại cho thấy khả năng tăng lãi suất vượt 10%. Ngay cả khi kể từ thứ Hai, lợi suất trái phiếu có phần giảm nhẹ do hy vọng vào thỏa thuận hòa bình Trung Đông được thắp lại, thì những dự đoán này nhìn chung vẫn được giữ nguyên.

Thị trường hoán đổi xóa đi kỳ vọng Fed cắt giảm lãi suất, bắt đầu phản ánh khả năng tăng lãi suất

Nhà phân tích John Canavan của Oxford Economics bình luận: “Ngay cả khi eo biển Hormuz mở cửa trở lại, cú hồi phục ban đầu cũng có thể rất ngắn ngủi. Việc dầu mỏ trở lại sản xuất bình thường vẫn sẽ mất khá nhiều thời gian.”

Cần nhấn mạnh rằng Mỹ không phải là quốc gia duy nhất phải đối mặt với chi phí vay tăng cao. Các nhà chiến lược của National Ngân hàng Canada chỉ ra rằng lợi suất trung bình của trái phiếu 10 và 30 năm tại các quốc gia G7 đã lập đỉnh 17 năm vào cuối tháng 4. Viện Nghiên cứu đầu tư BlackRock cũng khẳng định, “Kỷ nguyên lợi suất cao sẽ còn kéo dài lâu nữa”.

Dù lợi suất trái phiếu Mỹ vẫn duy trì ở mức cao, cơn sốt đầu tư Trí tuệ Nhân tạo (AI) cùng kết quả lợi nhuận doanh nghiệp mạnh mẽ vẫn lấn át nguy cơ địa chính trị Trung Đông và thị trường việc làm có dấu hiệu giảm tốc, giúp thị trường chứng khoán Mỹ đạt mức cao kỷ lục trong lịch sử.

Tuy nhiên, nhà chiến lược trưởng của Bank of America là Michael Hartnett, người được mệnh danh là “chuyên gia phân tích chuẩn xác nhất Phố Wall”, cho rằng nếu lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm liên tục vượt 5%, đó sẽ là thời khắc “cánh cửa diệt vong bắt đầu mở ra”. Ông cảnh báo hiện tượng bong bóng tài sản thường kết thúc khi lợi suất tăng vọt.

Một vấn đề then chốt đối với các nhà giao dịch là liệu tình hình hiện nay có lặp lại kịch bản cuối năm 2023 khi Fed đạt đỉnh chu kỳ tăng lãi suất, và sau cú sốc sập thị trường giữa năm ngoái do thuế quan của Trump hay không. Ở cả hai lần này, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm chỉ đứng trên 5% trong thời gian rất ngắn, sau đó những ai mua vào ở đỉnh đã thu về lợi nhuận dồi dào. Nếu Mỹ và Iran đạt thỏa thuận làm dịu cú sốc giá dầu hoặc kinh tế đình trệ “hâm nóng lại” kỳ vọng Fed sớm cắt giảm lãi suất, kịch bản tương tự hoàn toàn có thể xuất hiện lần nữa.

Trong báo cáo gửi khách hàng, Phó Chủ tịch Krishna Guha của Evercore ISI viết: “Chúng tôi cho rằng thị trường vẫn còn phản ứng quá ‘diều hâu’. Nếu có thỏa thuận kéo theo giá dầu hạ nhiệt, điều đó đồng nghĩa Fed chỉ trì hoãn chứ không hủy bỏ việc cắt giảm lãi suất.”

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ 30 năm trong phiên sáng thứ Sáu cơ bản đi ngang ở mức 4,96%. Chuyên gia chiến lược vĩ mô Cameron Crise của MLIV nhận xét: “Dù lợi suất trái phiếu Mỹ 30 năm đã lùi xuống dưới 5%, nhưng so với mức lịch sử gần đây thì vẫn rất cao, nhất là nếu xét tới đường lối của Fed trong vài năm qua. Để lợi suất duy trì quanh mức này, rất có thể Fed phải thực sự tăng thêm lãi suất.”

Quản lý danh mục đầu tư của Columbia Threadneedle Investments, Ed Al-Hussainy, là một trong những nhà đầu tư mua vào trái phiếu Mỹ kỳ hạn siêu dài gần đây để tận dụng biến động này, nhưng ông vẫn khá băn khoăn. Ông nói: “Tôi rất lo lắng. Câu chuyện tăng trưởng kinh tế Mỹ hiện tốt hơn sáu tháng trước và tốt hơn nhiều so với kỳ vọng hồi đầu năm, điều này đẩy mức đáy của lãi suất lên cao.” Dữ liệu cho thấy, kinh tế Mỹ tăng tốc đầu năm, GDP quý 1 điều chỉnh theo lạm phát tăng trưởng 2% theo năm. Thị trường dự báo báo cáo việc làm tháng 4 công bố thứ Sáu sẽ cho thấy có thêm 65.000 việc làm, tăng trưởng tiền lương nhanh và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ổn định.

Al-Hussainy nói thêm, một rủi ro là Fed có thể sẽ cắt giảm lãi suất trước đó vì cho rằng tác động của giá dầu cao chỉ là tạm thời. Ông cho rằng điều này sẽ gây bất an cho thị trường trái phiếu, khi Fed có thể sẵn sàng chấp nhận lạm phát cao hơn mục tiêu 2% trong thời gian dài, “Nếu thế, nắm giữ trái phiếu dài hạn sẽ gặp rắc rối”.

Bên cạnh đó, mức lãi suất cao đã trở thành một trong những nỗi thất vọng lớn nhất của Trump trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 năm nay. Ông nhiều lần công kích Powell vì không hạ chi phí vay nhanh hơn.

Đầu năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessant từng cho biết kế hoạch ngân sách của chính phủ sẽ kìm hãm lợi suất trái phiếu thông qua kiểm soát thâm hụt, vì như vậy sẽ hạn chế nguồn cung trái phiếu Mỹ và củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự không chắc chắn do chính sách thuế quan — vốn đẩy giá nhập khẩu lên cao — đã khiến lợi suất trái phiếu Mỹ duy trì ở mức cao và Fed phải chuyển sang thế chờ đợi.

Khoản nợ liên bang do người dân Mỹ nắm giữ đã tăng hơn 2 nghìn tỷ USD, gần 31 nghìn tỷ USD, vượt quy mô tổng sản lượng kinh tế quốc gia hàng năm. Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ dự báo các chính sách giảm thuế của Trump sẽ đưa tỷ lệ này tăng lên 120% GDP trong thập kỷ tới, vượt quá kỷ lục của Thế chiến II.

Alicia Garcia-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á-Thái Bình Dương của Natixis, nhận định: “Nhiều vấn đề về lãi suất cao và lạm phát cao có thể bắt nguồn từ Trump và các chính sách của ông ấy. Ở đây có một nghịch lý lớn mà chúng ta không thể bỏ qua.”