Polymarket trưởng thành: Tạm biệt, Polygon

Khi quy mô giao dịch và yêu cầu tuân thủ ngày càng tăng, Polymarket đang tái cấu trúc cơ sở hạ tầng nền tảng của thị trường dự đoán, chuẩn bị nói lời tạm biệt với thời kỳ Polygon.

Tác giả: Sanqing, Foresight News

Gần đây, thông tin về việc Polymarket sẽ ra mắt blockchain L2 riêng đã lan truyền trên Twitter. Qua xác minh, nguồn tin xuất phát từ cộng đồng Discord chính thức, thành viên đội ngũ Polymarket là Mustafa đã xác nhận trong phần trả lời câu hỏi của người dùng trên Discord rằng việc xây dựng L2 riêng đã trở thành ưu tiên hàng đầu hiện nay của nền tảng.

Nguồn ảnh: Cộng đồng Discord của Polymarket, thành viên dự án Mustafa trả lời tin nhắn người dùng

Phát biểu này đồng nghĩa với việc Polymarket đang chuyển mình từ một giao thức ứng dụng chạy trên blockchain công cộng đa năng, sang trở thành nhà cung cấp hạ tầng được tùy chỉnh sâu cho thị trường dự đoán. Dù là các nút thắt về hiệu suất thường xuyên lộ diện, cơ chế oracle bên ngoài gây tranh cãi, hay áp lực IPO và tuân thủ, tất cả đều đang đẩy Polymarket theo một lộ trình công nghệ mang tính chủ quyền hơn.

Tạm biệt Polygon: Thoát khỏi giới hạn hiệu suất “ở nhờ nhà người”

Trong thời gian dài, Polymarket đã bám rễ trên mạng Polygon, hưởng lợi từ chi phí mở rộng thấp ở giai đoạn đầu, nhưng khi quy mô ứng dụng tăng trưởng theo cấp số nhân, những hạn chế của blockchain công cộng đa năng bắt đầu trở thành “trần phát triển” cho doanh nghiệp.

Trong năm 2025, mạng chính Polygon đã xảy ra 15 lần bất thường, bảo trì hoặc ngừng hoạt động ở các mức độ khác nhau, một số sự kiện khiến việc khớp lệnh trên Polymarket bị trì hoãn.

Nghiêm trọng nhất là từ ngày 12 đến 13 tháng 12, trong gần 24 giờ, mạng Polygon rơi vào trạng thái “giao dịch bị kẹt ngắt quãng (Intermittent Stuck Transactions)” kỳ lạ. Sự cố này khiến phản hồi RPC trên mạng chính bị chậm, nhiều lệnh đặt cược bị mắc kẹt trong mempool không thể xử lý.

Hay như sự kiện “trì hoãn hoàn tất đồng thuận (Consensus Finalization Delay)” ngày 10 tháng 9, tức là dù giao dịch trên mạng chính Polygon vẫn được xác nhận, nhưng lớp đồng thuận lại không thể đưa ra phán quyết “cuối cùng (Finality)”. Việc thanh toán trên nền tảng Polymarket rơi vào trạng thái chân không kéo dài nhiều giờ, các dự đoán không thể được thanh toán cuối cùng do sự chậm trễ của blockchain nền tảng.

Đối với một nền tảng đang chuẩn bị IPO, đứng sau là các ông lớn tài chính truyền thống như ICE (công ty mẹ của Sở giao dịch chứng khoán New York), sự không ổn định của hạ tầng nền tảng như vậy chính là rủi ro tuân thủ.

Với người dùng, khi đối mặt với tin tức nóng hổi thay đổi từng giây, nếu bỏ lỡ cơ hội đặt cược tốt nhất chỉ vì tắc nghẽn mạng lưới nền tảng, điều này sẽ trực tiếp làm lung lay nền tảng niềm tin của người dùng vào nền tảng.

Thông qua việc xây dựng L2 riêng, Polymarket có thể thoát khỏi cảnh phải cạnh tranh không gian khối với các dApp khác trên Polygon, đồng thời tối ưu hóa cho đặc thù giao dịch của thị trường dự đoán.

Điều này không chỉ đồng nghĩa với môi trường mạng ổn định hơn, mà còn giúp nền tảng nắm quyền sắp xếp khối cốt lõi, từ đó giải quyết ma sát giao dịch và thu hồi các khoản phí vốn chảy ra ngoài blockchain công cộng.

Bên cạnh đó, Polymarket đã sớm thiết lập chuyên mục Builder và tài liệu Wiki trên website, mở giao diện và công cụ cho các nhà phát triển bên ngoài một cách hệ thống, khuyến khích bên thứ ba xây dựng ứng dụng và sản phẩm phái sinh dựa trên năng lực thị trường dự đoán của Polymarket.

Trong khuôn khổ blockchain công cộng đa năng, các ứng dụng này khó hình thành một hệ sinh thái khép kín thực sự. Nhưng với sự tiến triển của L2 riêng, các ứng dụng xây dựng quanh dự đoán, thanh toán và trò chơi thông tin này sẽ có điều kiện chuyển dịch toàn bộ sang mạng gốc, cung cấp người dùng, lưu lượng giao dịch và các trường hợp sử dụng thực tế cho L2.

Định hình lại Oracle: Lấp đầy khoảng trống niềm tin của cơ chế bên thứ ba

Nếu nói L2 hiệu suất cao, tỷ lệ lỗi thấp là khung xương của đế chế dự đoán, thì oracle chính là trái tim giúp cỗ máy này vận hành.

Lâu nay, Polymarket phụ thuộc sâu vào cơ chế “lạc quan” của oracle UMA bên ngoài, nhưng trước lượng giao dịch tăng vọt, sự phụ thuộc này đang dần trở thành điểm yếu chí mạng.

Cơ chế giải quyết tranh chấp của UMA khi xử lý các tranh cãi phức tạp thường phải trải qua chu kỳ xác nhận kéo dài tới 48 giờ, gồm 24 giờ bỏ phiếu ẩn danh và 24 giờ công khai số phiếu.

Thời gian chờ đợi kéo dài này không chỉ làm giảm mạnh hiệu quả quay vòng vốn, mà còn tạo ra “cửa sau” cho các cá mập thao túng trong thiết kế hệ thống. Nhiều sự kiện tranh cãi lớn xảy ra năm 2025 đã trở thành bài học đắt giá cho sự thất bại của cơ chế UMA.

Trong đó, gây chú ý nhất là vụ “bộ vest Zelensky” với tổng giá trị giao dịch lên tới 237 triệu USD. Dù khi đó trang phục của Zelensky tại hội nghị thượng đỉnh NATO đã được nhiều cơ quan truyền thông uy tín xác nhận là phù hợp với định nghĩa vest, nhưng cá mập UMA vì lợi ích cá nhân đã bỏ phiếu ép kết quả về “No”.

Tiếp đó là vụ “thỏa thuận khoáng sản Ukraine” càng khiến tình hình tồi tệ hơn, khi không có bất kỳ xác nhận chính thức nào, cá mập UMA lại tiếp tục dùng quyền lực quản trị để quyết định, Polymarket dù thừa nhận quyết định là “bất ngờ” nhưng do quyền hạn của giao thức nền tảng nên từ chối bồi thường.

Kiểu “chuyên chế quản trị” đi ngược lại đồng thuận khách quan này không chỉ gây thiệt hại hàng triệu USD, mà còn là sự chế giễu đối với tính công bằng của thị trường dự đoán phi tập trung.

Trước đó, Polymarket đã bắt đầu chuyển nguồn giá cho các thị trường dự đoán giá tiền mã hóa sang Chainlink. Điều này cho thấy nền tảng đã nhận ra rằng, trong lĩnh vực thị trường dự đoán đòi hỏi độ chính xác cao và khả năng chống thao túng, mô hình bỏ phiếu bên ngoài đã không còn phù hợp.

Thông qua tích hợp dọc oracle gốc, Polymarket có thể xây dựng một hệ thống niềm tin dựa trên staking token POLY ngay tại tầng giao thức nền tảng.

Phần lớn các giao dịch thanh toán hàng ngày sẽ được các node gốc tự động hóa xử lý nhanh chóng, chi phí thấp, còn các tranh chấp phức tạp sẽ do các bên liên quan thực sự của POLY phán quyết.

Sự tích hợp oracle chủ quyền này không chỉ rút ngắn chu kỳ thanh toán, mà còn loại bỏ không gian trục lợi quản trị do middleware bên ngoài mang lại.

Phân đôi cổ phần và quyền token: Tiêu hao hóa token POLY

Trong các cuộc thảo luận về token POLY, theo tôi, điều đáng chú ý nhất là cách xử lý mối quan hệ giữa “cổ phần” và “quyền token”.

Trước đây, khi định giá Polymarket tăng vọt lên 9 tỷ USD và xuất hiện kế hoạch IPO, thị trường từng lo ngại con đường token hóa sẽ bị quá trình IPO tuân thủ thay thế. Nhưng sau đó, CMO Matthew Modabber đã xác nhận trên Twitter vào ngày 24 tháng 10 về kế hoạch phát hành và airdrop token POLY.

Vì vậy, kết hợp với kế hoạch hạ tầng, có thể thấy Polymarket đang đi theo một con đường “hai đường ray” độc đáo.

Cấu trúc cổ phần là phương tiện của thế giới tiền pháp định truyền thống, gánh vác giá trị thương hiệu, giấy phép tuân thủ và lợi nhuận công ty, cung cấp điểm tựa lâu dài cho nhà đầu tư truyền thống; còn token POLY được định nghĩa là “nguyên liệu công nghiệp” và “vật tư tiêu hao” của toàn bộ thị trường dự đoán.

Nó không còn là một loại giấy chứng nhận quản trị mơ hồ, mà là nhiên liệu vận hành mạng L2, phương tiện bắt buộc để staking node oracle, cũng như là phương tiện vật lý cho thanh toán, thanh lý và phí giao dịch trong hệ sinh thái.

Ý tưởng “tiêu hao hóa” token này có thể tránh được rủi ro bị coi là chứng khoán và bị giám sát, đồng thời token cũng có thể được tích hợp sâu vào giao thức và ứng dụng, hiện thực hóa sự kết hợp giữa thu giá trị và công dụng thực tế.