Tác giả: MONK
Biên dịch: TechFlow
Trong năm vừa qua, Crypto Twitter (CT) ngày càng bị lấp đầy bởi nhiều người bản địa trong ngành crypto, những người cảm thấy bi quan về hiện trạng ngành và hạ thấp sự đổi mới của lĩnh vực cũng như loại tài sản này. Những lời phàn nàn này thực sự tiết lộ một số sự thật khách quan, thường chỉ ra các vấn đề thực sự tồn tại trong toàn ngành crypto. Tuy nhiên, tôi tin chắc rằng, con lắc đã dao động quá mức về phía “thuyết tận thế”.
Theo quan điểm của tôi, chủ nghĩa bi quan trong ngành crypto là một tâm lý xuất phát từ thiện chí nhưng lại nguy hiểm và gây hiểu lầm, và tâm lý này đã trở nên quá phổ biến. Bài viết này nhằm bác bỏ chủ nghĩa bi quan crypto bằng cách nhìn lại trải nghiệm của các bậc tiền bối công nghệ của chúng ta. Tình hình không tệ như một số người mô tả.
Hãy cho phép tôi bắt đầu từ một số quan điểm chung.
-
Token và tokenomics phần lớn đang mất cân bằng
-
Ngày càng nhiều developer chất lượng thấp làm phân tán sự chú ý của các developer thực sự xuất sắc
-
Lừa đảo và hành vi trục lợi ngày càng tràn lan
-
Số lượng giao thức “thực sự” trong toàn bộ thế giới crypto chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ
-
Token thực sự đáng để đầu tư thì cực kỳ hiếm
-
Quản trị giao thức thường kém hiệu quả
-
Ngành vẫn còn nhiều vấn đề lịch sử cần giải quyết
Hầu hết các vấn đề này đều bắt nguồn từ một số vấn đề cốt lõi sau:
-
Chúng ta đang ở trong thời kỳ bất định về quy định pháp lý
-
Công nghệ crypto khiến việc tạo ra và tiếp cận tài sản trở nên không có ma sát
-
Trong lịch sử ngành đã từng thưởng cho những hành vi xấu
Tin tốt là, những vấn đề này có thể giải quyết được, hoặc nói cách khác, chúng là sản phẩm phụ không thể tránh khỏi của một ngành mở nhưng chưa trưởng thành. Nhưng tôi nghĩ, sâu thẳm trong lòng, chúng ta đều hiểu điều này.
Tôi cho rằng nguyên nhân thực sự khiến tâm lý bi quan trong ngành crypto gần đây nảy sinh và bùng phát là do ngày càng khó để các thành viên thị trường đạt được lợi nhuận vượt trội. Tình trạng này dẫn đến cảm giác thất vọng và thiếu kiên nhẫn dai dẳng.
Nhưng điều này không liên quan đến sự thiếu đổi mới, mà liên quan mật thiết đến cấu trúc loại tài sản của chúng ta.
Hãy cùng nhìn lại những thành tựu chúng ta đã đạt được:
Dưới đây là một số sản phẩm crypto mà tôi cho rằng đã tìm thấy điểm phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF, Product-Market Fit), hoặc ít nhất đã mở ra con đường tìm PMF cho các lĩnh vực dọc của crypto. Dù số lượng sản phẩm như vậy không nhiều, nhưng với mỗi “chu kỳ” phát triển, chúng ta có thể tạo ra nhiều sản phẩm ý nghĩa hơn dựa trên cải tiến hạ tầng và tích lũy kiến thức.
Một số người có thể nhìn thấy những thành quả này và nhận ra rằng những điều tốt đẹp cần có thời gian, có lẽ quỹ đạo tăng trưởng của ngành không tệ như bạn tưởng tượng ban đầu.
Ngược lại, cũng có người sẽ đáp lại: “Ừm, điều này chẳng có gì to tát cả.”
Đối với những người có quan điểm thứ hai, xin hãy để tôi cho bạn xem điều này:
Bạn nhận ra chứ? Có thể là không. Đây là những trang chủ cũ của các công ty internet thời kỳ đầu trong thời đại “bong bóng internet”. Tất nhiên, những trang này hoàn toàn khác với internet mà chúng ta biết và yêu thích ngày nay.
Dưới đây là một số công ty internet niêm yết đã thất bại sau khi bong bóng internet vỡ, dữ liệu lấy từ Wikipedia:
Cổ phiếu Amazon đã giảm hơn 90% trong hai năm, từ đỉnh 107 USD xuống đáy 7 USD, mãi đến năm 2010 mới hoàn toàn phục hồi.
Trên thực tế, số lượng công ty “thất bại” còn lớn hơn nhiều. Số công ty không thể niêm yết lên tới hàng nghìn, nhưng chúng vẫn có thể khiến các nhà đầu tư mạo hiểm mất đi không ít lợi nhuận.
Tin tốt là, chúng ta cũng có được những viên ngọc sáng giá này:
-
Amazon — thành lập ngày 5 tháng 7 năm 1994
-
Netflix — thành lập ngày 29 tháng 8 năm 1997
-
PayPal — thành lập tháng 12 năm 1998
-
Google — thành lập ngày 4 tháng 9 năm 1998
-
Meta (Facebook) — thành lập ngày 4 tháng 2 năm 2004
Tương tự, mặc dù trí tuệ nhân tạo (AI) là một lĩnh vực công nghệ đổi mới nổi bật và được ca ngợi là câu chuyện tăng trưởng, tôi cũng sẽ không ngạc nhiên nếu mười năm nữa chúng ta lại thấy hiện tượng “quy luật sống sót theo hàm mũ” (tức chỉ một số ít công ty thành công và thống trị thị trường).
Đây là những startup AI hàng đầu của Israel mới nổi vào năm 2020.
Vậy, nếu tất cả các lĩnh vực công nghệ hàng đầu đều có 99,9% những kẻ cơ hội thất bại, tại sao thất bại trong ngành crypto lại khiến người ta đau lòng đến vậy?
Bởi vì chúng ta đã biến mọi người thành nhà đầu tư mạo hiểm bằng cách gắn mã token giao dịch công khai cho mỗi dự án. Sau đó, chúng ta cho phép bất kỳ developer nào tạo ra một “startup” khả thi và có thể đầu tư mà không cần bất kỳ thẩm định nào, từ đó tăng mạnh số lượng “công ty” có thể đầu tư. Điều này khiến một lượng lớn nhà đầu tư nhỏ lẻ trải nghiệm cảm giác đầu tư vào một loại tài sản có xác suất thành công cực thấp, và càng làm trầm trọng thêm tâm lý tiêu cực đối với ngành crypto.
Hãy thử tưởng tượng, nếu mỗi founder thời bong bóng internet đều có thể huy động vốn từ một nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ cuồng nhiệt và ưa mạo hiểm thông qua ICO, ngay cả khi sản phẩm của họ gần như không thể hoạt động, và bỏ qua quá trình seed round -> private round -> niêm yết. Thêm vào đó là một “Pump.fun” (ám chỉ nền tảng đầu cơ giá tăng mạnh), thậm chí loại bỏ hoàn toàn sản phẩm.
Đương nhiên, loại tài sản của chúng ta sẽ trở thành một bãi mìn đầy mã token, trong đó rất nhiều mã sẽ sụp đổ 90%.
Vậy, quay lại câu hỏi, chúng ta đã đạt được những gì?
Ngày nay, BTC (bitcoin) đã trở thành một tài sản có vốn hóa thị trường 2 nghìn tỷ USD, từ một ý tưởng bên lề mang tính cypherpunk của một nhà sáng lập ẩn danh, phát triển đến ngày nay chỉ mất 16 năm.
Kể từ khi chúng ta lần đầu tiên có nền tảng hợp đồng thông minh có thể lập trình, trong mười năm qua:
-
Chúng ta đã xây dựng một internet ngang hàng có thể chống lại “Thế chiến thứ ba”, mạng lưới này bảo vệ hàng trăm tỷ USD giá trị.
-
Chúng ta đã phát triển một phiên bản hiệu suất cao hơn, cho phép người dùng chỉ cần nhấp chuột là có thể tạo tài sản không cần cấp phép, đồng thời hỗ trợ khối lượng giao dịch spot hàng tỷ USD mỗi ngày trên các sàn DEX.
-
Chúng ta đã giúp thế giới sở hữu đồng USD token hóa, và gửi bất kỳ số tiền nào cho bất kỳ ai ngay lập tức với chi phí cực thấp.
-
Chúng ta đã đưa các nguyên thủy tài chính (như cho vay và thu nhập thụ động) lên blockchain.
-
Chúng ta đã xây dựng một sàn giao dịch phái sinh minh bạch, không biên giới, không cần KYC, với khối lượng giao dịch có thể sánh ngang Robinhood, đồng thời gần như trả lại toàn bộ doanh thu cho holder token.
-
Chúng ta đang tái cấu trúc thị trường, tạo ra các cách mới để mọi người mua, bán, long và short tài sản, đồng thời tạo ra các loại tài sản hoàn toàn mới (như prediction market, perpetual contract, v.v.).
-
Chúng ta đã biến các bức ảnh JPEG sáu con số thành một hiện tượng.
-
Chúng ta đã tạo ra các cộng đồng internet kỳ quặc, nơi một số mã token hài hước được đẩy lên mức định giá vượt qua cả các công ty niêm yết.
-
Chúng ta đã mở ra các phương thức hình thành vốn mới, như ICO và Bonding Curves.
-
Chúng ta đang khám phá cách làm cho tài chính và tiền tệ trở nên riêng tư hơn.
Như tôi thường nói, chúng ta đã cung cấp cho bất kỳ ai có kết nối internet một hệ thống tài chính thay thế mới nổi, là một lựa chọn khác cho hệ thống mà họ bị buộc phải chấp nhận do quốc tịch. Giải pháp thay thế của chúng ta còn rất non trẻ, nhưng nó tự do hơn, cởi mở hơn và thú vị hơn.
Mỗi năm, chúng ta đều mang đến cho thị trường cơ hội mua vào công nghệ vượt thời đại với mức định giá cực thấp. Điều bạn cần làm chỉ là lọc ra giá trị thực từ tiếng ồn.
Tại Syncracy, chúng tôi tin rằng, “FAANG” của ngành crypto (ám chỉ các ông lớn như Facebook, Apple, Amazon, Netflix và Google trong lĩnh vực công nghệ) đã bắt đầu xuất hiện, và cứ mỗi một đến hai năm lại có những đối thủ cạnh tranh mới mạnh mẽ nổi lên.
Tôi thường nhớ đến câu nói này, nó giúp tôi hiểu rõ hơn về ngành mà chúng ta đang ở:
“Trực giác của chúng ta về tương lai là tuyến tính. Nhưng thực tế của công nghệ thông tin là theo cấp số nhân, và điều này tạo ra sự khác biệt sâu sắc. Nếu tôi đi 30 bước theo cách tuyến tính, tôi chỉ đi được 30. Nếu tôi đi 30 bước theo cấp số nhân, tôi có thể đi đến một tỷ.”
—— Ray Kurzweil, “The Singularity Is Near: When Humans Transcend Biology”
Chúng ta luôn kỳ vọng ngành crypto mỗi năm đều tiến bộ tuyến tính, dần dần, và đầu tư vào một loạt dự án vô giá trị, hy vọng năm nay sẽ thu hoạch nhiều hơn năm trước.
Tuy nhiên, điều này thường khiến nhiều người thất vọng và thua lỗ. Nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta nên đối mặt với hàng loạt tweet “thuyết tận thế”, không ngừng chỉ trích thành tựu và quỹ đạo phát triển của mình, đặc biệt là khi tất cả các lĩnh vực công nghệ “thực sự” khác cũng từng trải qua những cơn đau trưởng thành tương tự. Chỉ là trong ngành crypto, nỗi đau này trở nên sắc nét hơn, vì mỗi chúng ta đều đã trở thành những người có lợi ích tài chính.
Nhìn về mười năm tới, không ai có thể thực sự dự đoán điều gì sẽ xảy ra, và tôi cũng không nghĩ đổi mới sẽ diễn ra theo đúng lịch trình mà chúng ta mong đợi. Có những năm có thể không có gì xảy ra, nhưng cũng có lúc mọi thứ thay đổi trong chớp mắt. Tôi cho rằng, hoàn toàn có thể trong ba năm tới, chúng ta sẽ tìm ra từ bảy đến hai mươi giao thức có điểm phù hợp sản phẩm-thị trường (PMF, Product-Market Fit).
Nếu bạn muốn biết câu chuyện của các bậc tiền bối thời bong bóng internet kết thúc thế nào, thì chúng ta đã mất 15 năm để hoàn toàn phục hồi:
Nhưng, chúng ta đều biết điều gì đã xảy ra kể từ đó:
Và bây giờ, khi thế hệ trước, giới tinh hoa phố Wall và các lãnh đạo cấp cao của chính phủ Mỹ cuối cùng cũng bắt đầu chú ý và tôn trọng ngành crypto, thì nhiều người dùng đầu tiên của chúng ta dường như lại đang mất niềm tin vào sứ mệnh của chúng ta. Về điều này, tôi hoàn toàn không chấp nhận.
Bitcoin vẫn là vàng kỹ thuật số, chúng ta vẫn đang xây dựng các nguyên thủy tài chính mới, chúng ta vẫn đang làm cho thế giới tốt đẹp và thú vị hơn.
Đối với một số người trong chúng ta, với tư cách là nhà đầu tư, vẫn còn rất nhiều cơ hội để vượt trội hơn thị trường.
Hãy chọn giữ vững sự lạc quan đối với ngành crypto!
