Đạt được thỏa thuận vào phút chót! Trump tuyên bố hoãn tăng thuế 50% đối với Canada

Quan hệ thương mại Mỹ - Canada đã có bước ngoặt vào phút chót.

Theo Tân Hoa Xã đưa tin, tối 18/8, Tổng thống Mỹ Trump đã thông báo hoãn tăng thuế 50% đối với hàng hóa Canada trong ba ngày. Mức thuế này dự kiến có hiệu lực vào ngày 19 theo giờ miền Đông nước Mỹ, liên quan đến khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Quyết định này nhằm tạo thêm thời gian để hai bên tiếp tục đàm phán.

Chỉ chưa đầy hai giờ trước khi thuế có hiệu lực, Trump đã đăng bài trên mạng xã hội "Truth Social" để thông báo về quyết định nói trên. Ông cho biết, "Canada và Mỹ đã đạt được thỏa thuận, nội dung chi tiết cuối cùng đang được hoàn thiện", phía Mỹ sẽ tạm dừng việc áp thuế. Ngay sau đó, Nhà Trắng ra thông cáo nêu rõ Canada đã "cam kết hủy bỏ" các hạn chế phân biệt đối xử đối với ô tô, sản phẩm sữa và đồ uống có cồn của Mỹ, còn Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết thỏa thuận bao gồm "tiếp cận thị trường toàn diện cho hàng Mỹ, cam kết về an ninh kinh tế và phối hợp thương mại số", nhưng không tiết lộ chi tiết cụ thể.

Sau khi thông tin được công bố, đồng đô la Canada tăng mạnh, có thời điểm đạt 1 USD đổi 1,3872 CAD. Tuy vậy, Thủ tướng Canada Carney lại tỏ ra thận trọng, không xác nhận rõ ràng là đã đạt được thỏa thuận. "Đã có tiến triển thực chất, nhưng vẫn còn nhiều việc quan trọng cần hoàn tất", Carney cho biết trong thông cáo.

Theo Tân Hoa Xã, đợt thuế này dự kiến có hiệu lực vào ngày 19 theo giờ miền Đông nước Mỹ, áp dụng cho lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD, bao gồm rượu vang đỏ, gậy khúc côn cầu, xi măng, bia, sữa và gỗ dán cùng hàng trăm mặt hàng khác.

Trước khi quyết định hoãn thuế được công bố, Bộ trưởng phụ trách thương mại với Mỹ của Canada, Dominic LeBlanc, đã có thêm các cuộc trao đổi với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick. Theo Bloomberg, Trưởng đoàn đàm phán thương mại Canada Janice Charette cùng Dominic LeBlanc đã ở lại Washington trong thời gian đàm phán, tranh thủ cuối tuần để thúc đẩy thực thi thỏa thuận.

Trước đó, tối 18/8, Carney đã điện đàm với Trump nhằm thương lượng tránh việc thuế quan có hiệu lực, sau đó hai nhóm chuyên môn của hai bên tiếp nối với các cuộc đàm phán kỹ thuật.

Cơ sở pháp lý cho đợt thuế 50% này là Điều 338 của "Luật thuế quan Smoot-Hawley" năm 1930. Theo Tân Hoa Xã, ngày 20/7 Trump ký nhiều thông báo dựa vào điều khoản trên để áp thuế với hàng hóa nhất định nhập khẩu từ Canada, viện dẫn Canada áp đặt các hạn chế phân biệt đối xử đối với doanh nghiệp Mỹ.

Bloomberg cho hay, những bức xúc chính từ phía Mỹ bao gồm: Đa số các tỉnh ở Canada (bao gồm Ontario và Québec) cấm các sản phẩm đồ uống có cồn của Mỹ vào kênh bán lẻ, làm mất một thị trường quan trọng cho các nhà xuất khẩu rượu và rượu mạnh Mỹ; ngoài ra, Canada cũng đáp trả bằng việc áp thuế tương ứng với ô tô nhập khẩu từ Mỹ khi Trump từng áp thuế với ô tô trước đó, dù họ có cơ chế hoàn thuế cho những hãng sản xuất như Honda cũng đặt nhà máy tại Canada.

Cần lưu ý, thuế quan theo điều 338 lần này không bao gồm các mặt hàng tài nguyên quan trọng nhất mà Mỹ nhập từ Canada như dầu mỏ, phân kali và khoáng sản.

Dù Trump tuyên bố mạnh mẽ xem kết quả lần này là "đã đạt được thỏa thuận", nhưng trên thực tế hai bên vẫn còn khác biệt chưa hóa giải được ở một số vấn đề then chốt. Bloomberg cho biết các điểm nghẽn như thuế xe hơi và thuế gỗ vẫn chưa có bên nào xác nhận là đã được giải quyết.

Thông cáo của Carney cũng cố ý để ngỏ, nhấn mạnh Canada sẽ tiếp tục nỗ lực "xây dựng một nền kinh tế trong nước mạnh mẽ hơn, độc lập hơn và cạnh tranh hơn", ám chỉ đàm phán vẫn còn bỏ ngỏ kết quả cuối cùng.

Việc tuyên bố hoãn thuế trong ba ngày này thực chất là mở ra một cửa sổ đàm phán 30 ngày, tạo áp lực thời gian nhằm khiến Canada phải nhượng bộ hơn. Trước đó Carney cho biết, mục tiêu của Canada trong đàm phán thương mại là giảm thuế tập trung vào các ngành thép, nhôm và ô tô, những lĩnh vực mà thuế quan đã tạo ra sự bất ổn nghiêm trọng cho ngành công nghiệp chế tạo Canada, thậm chí gây sa thải tại nhiều nơi.

Trong cùng bài đăng hoãn thuế, Trump cũng thông báo dự án đường ống dẫn dầu Keystone XL sẽ khởi động lại, điều này mở ra thêm chủ đề mới cho quan hệ song phương.

Bloomberg cho biết, mỗi ngày Mỹ nhập khẩu hơn 4 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu từ Canada, lượng nhập khẩu liên tục tăng trong nhiều thập kỷ qua, năng lượng là nhóm hàng Mỹ nhập nhiều nhất từ phía Canada.

Tiến triển lần này cũng có thể tạo động lực cho việc xem xét lại Thỏa thuận thương mại Bắc Mỹ — vốn bao gồm cả Mexico. Năm ngoái, tổng kim ngạch thương mại song phương Mỹ - Canada gần 900 tỷ USD, căng thẳng thuế quan lần này đã đẩy quan hệ hai đồng minh lâu năm này xuống mức thấp nhất, song thỏa thuận sơ bộ vào phút cuối ít nhiều đã giúp hạ nhiệt tình hình.