"Beva ishlab chiqaruvchi" soya yana paydo bo‘ldi! Yaponiya obligatsiyalari daromadliligi ushbu asr rekordi darajasiga yetdi

Manba: Oltin Ma'lumotlar

Yaponiyalik davlat obligatsiyalari uzluksiz sotilmoqda, foiz stavkalari oshishi, katta moliyaviy rag‘bat hamda inflyatsiyadan xavotirlar tufayli, 10 yillik Yaponiya obligatsiyalari daromadliligi shu asrda birinchi marta 2,5%ni buzdi.

O‘tgan yil boshidan beri Yaponiyaning 10 yillik davlat obligatsiyalarining daromadliligi 1,6 foiz bandiga ko‘tarildi va bu Yaponiya shu davrda dunyodagi eng past samaradorlikka ega asosiy obligatsiya bozori bo‘lishiga olib keldi. Daromadlilikning oshishi obligatsiyalar narxining doimiy pasayishini anglatadi.

Yuqori daromadlilik ayrim xalqaro investorlarni jalb qila boshladi, lekin energiya narxlarining yuqoriligi va hukumat xarajatlari rejasi xavflari ko‘p aktivlar boshqaruvchilarining ehtiyotkor qolishiga sabab bo‘lmoqda.

Allianz Investments’ning tajribali portfel boshqarmachisi Ranjiv Mann shunday dedi: “Biz uzoq muddatli Yaponiyalik davlat obligatsiyalari bo‘yicha kichik miqdorda harid qilmoqdamiz, (lekin) xarid hajmi juda kichik.” Ushbu tashkilot yaqinda 20 yillik Yaponiyalik davlat obligatsiyalaridan bir oz harid qilgan.

Mannning so‘zlariga ko‘ra, ishonchli garovlar qilishdan oldin, u Yaponiya Markaziy bankining yanada “qattiy” siyosat signallarini kutmoqda. Ko‘plab investorlar uchun, yapon davlat obligatsiyalari hali ham zamonaviy “beva-bechoralarni yaratuvchi” savdo turi bo‘lib qolmoqda. Izoh: “Beva-bechoralarni yaratuvchi” savdo asosan moliya bozorida yuqori xavfli “short” strategiyani anglatadi, ayniqsa Yaponiyalik davlat obligatsiyalarini short qilishni, ammo shortchilarning doimiy mag‘lubiyati ulkan yo‘qotishlarga olib kelgan. Ko‘plab treyderlar shu sababdan “uyidan ajralgan”, va shu nomga ega bo‘lgan.

“Beva-bechoralarni yaratuvchi” soyasidan qutulishmagan

Yaponiyalik davlat obligatsiyalari uzoq yillardan beri xorijiy investorlar uchun boshqarish qiyin bo‘lgan bozor hisoblanadi. Xedj-fondlar va boshqa treyderlar bir necha bor Yapon rishtalarini short qilib, daromadlilik oshishiga garov qilishgan, biroq oldingi manfiy foiz muhitida va Yaponiya markaziy bankining yil davomida 10 yillik daromadlilikni deyarli 0%da ushlab turish siyosati tufayli, bu savdolar tez-tez muvaffaqiyatsiz tugagan.

Bu kabi harakatlarda investorlar ulkan yo‘qotishlarga duch kelgan. Endilikda, ayrim fond boshqaruvchilari aksincha – ko‘p miqdorda harid qilish ham xavfli bo‘lishi mumkinligidan xavotirda.

Agar bozor Yaponiya bosh vaziri Sanae Takaichi tomonidan ilgari surilgan 2 trillion dollarli uzoq muddatli xarajat rejasi inflyatsiyani oshiradi, Yaponiya Markaziy banki esa javobda yetarlicha tezlik bilan foizlarni oshirmasa, yapon davlat obligatsiyalariga kirgan kapital yangi sotuv to‘lqinida yo‘qolishi mumkin.

Insight Investmentning doimiy daromad eksperti boshlig‘i April LaRusse shunday dedi: “O‘ylaymanki, Yaponiya so‘nggi 30 yilda doimo ‘beva-bechoralarni yaratuvchi’ savdo ramzi bo‘lib kelgani sababli, hech kim birinchi sinovchi bo‘lishni istamaydi.”

Yaponiya moliyaviy vaziri ichki nafaqa fondlari va aholiy sababli mahalliy investitsiyani oshirishga chaqirgandan so‘ng, so‘nggi haftalarda yapon davlat obligatsiyalari tiklanishga erishdi. Hozirgi e’tibor markazida, 1,8 trillion dollar hajmdagi Yaponiya hukumatining pensiya investitsiyalari fondi (GPIF) yapon aktivlariga ulushni oshiradimi yoki yo‘qmi.

LaRusse so‘zlariga ko‘ra, Insight Yaponiyalik davlat obligatsiyalarini harid qilishni ko‘rib chiqmoqda, lekin hali ham ichki investorlarning aniq ishtirokiga ishora kutmoqda. Yaponiya hukumatining pensiya investitsiyalari fondi dunyodagi eng katta nafaqa jamg‘arma hovuzlaridan biri.

Yaponiya Mizuho bankining doimiy daromad strategisti Jordan Rochester shunday dedi: “Yaponiya hukumati pensiya investitsiyalari fondi harakat qilganda, siz ham harakat qilishingiz kerak bo‘ladi.” U yana shunday deydi: “Buni e’tibordan chetda qoldirish - sarmoya strategiyangizdagi o‘limga olib keladigan xato bo‘ladi.”

GPIF ulushi va byudjet istiqbollari asosiy o‘zgaruvchilar bo‘lib turibdi

Yaponiyaning hukumat pensiya fondi uzoq muddatli aktivlar ulushini 2030 yilgacha qayta ko‘rib chiqishni rejalashtirmasa-da, tahlilchilar ta’kidlaydiki, ushbu fond har kuni operatsiyalarda mavjud imkoniyatdan foydalanib, ko‘p miqdorda mahalliy aktivlarni xarid qilishi mumkin.

Agar GPIF mahalliy obligatsiyalar ulushini 31% maksimal limitiga ko‘taradigan bo‘lsa, Kanada Qirollik banki kapital bozorlarining Osiyo makro strategisti Abbas Keshvani hisobiga ko‘ra, “kichikroq aktiv boshqaruvchilarning fondga ergashuvchi effekti” hisobga olinmasa-da, bozorga 12 trillion yen (750 milliard dollar) yangi sarmoya keladi.

Fidelity portfel boshqaruvchisi Terrence Pang shunday dedi: “Tarixan, Yaponiya hukumati pensiya investitsiyalari fondi ancha mustaqil tashkilot bo‘lib kelgan.” Fondning investitsion prinsiplarida aniq aytiladiki, u “jamg‘arma aktivlaridan fond birjasiga ta’sir ko‘rsatish yoki iqtisodiy siyosatni amalga oshirish uchun foydalanmaydi”.

So‘nggi vaqtlardagi obligatsiyalarning auksionlarida ham talab tiklanish belgilarini ko‘rsatmoqda. Mizuho banki yuqori strategisti Masayuki Nakajima ta’kidlashicha, bu oy boshida o‘tkazilgan 30 yillik va 20 yillik obligatsiyalar auksioni “shunchalik kuchli o‘tdiki, ko‘plab bozor ishtirokchilari, shu jumladan, xorijiy hisoblarni boshqaruvchilarning ham real pulli investorlar qiziqishi kuchayganligini dalil sifatida ko‘rdi”.

Carmignac investitsiya qo‘mitasi a’zosi Kevin Thozet so‘nggi haftalarda ushbu tashkilot uzoq muddatli Yaponiya obligatsiyalarini harid qilganini, lekin pozitsiya hajmi katta emasligini aytdi. U aytadi, neft narxlari o‘zgarishi va soliqlarning kamaytirilishi kabi mahalliy siyosatlar, Yaponiya byudjet istiqbollarida noaniqlikni keltirib chiqarmoqda.

Thozetning so‘zlariga ko‘ra, u garovni oshirishdan avval “Yaponiya hukumati xarajatlar bo‘yicha ko‘proq iloji boricha diqqatchanlik namoyon qilayotganini ko‘rishni istaydi”. Energiya narxlari va byudjet xarajatlari rejalari, investorlar Yaponiya davlat obligatsiyalarini baholashda muhim o‘zgaruvchi hisoblanadi.

Boshqa yirik xalqaro fond boshqaruvchilari haligacha Yaponiya davlat obligatsiyalarini mezonlardan pastroq ulushda saqlashmoqda. Ularning fikricha, hukumat byudjet siyosatiga nisbatan savollar, shuningdek, Yaponiya Markaziy banki hukumatdan mustaqil tarzda siyosat yurita olishiga shubha, daromadlilikning yuqoriligicha qolishiga olib kelishi mumkin.

Ayrim investorlar yana shundan xavotirdalarki, kredit narxlarining oshishi Yaponiyaning ulkan qarzdorligi yukini og‘irlashtiradi. Ayni paytda, Yaponiya qarzi YaIMning 200% atrofida va Yaponiya Markaziy banki hamon obligatsiyalarni harid qilmoqda, biroq xarid tezligi avvalgidan sustlashgan.

DoubleLine Capital global obligatsiyalari portfel boshqaruvchisi Bill Campbell bildiradiki, u Yaponiya davlat obligatsiyalari sotuv to‘lqinining “qarshisida” xarid qilish orqali o‘zini xavf ostiga qo‘yishni istamaydi. U shunday deydi: “Agar uzoq muddatli qarzning YaIMga nisbati hamda fiskal tashvishlarni jiddiy hal qilish uchun asosli o‘zgarishlar bo‘lmasa, unda aralashish qiyin bo‘ladi.”