Texnologiya gigantlarining AI’ga investitsiyalari yuz milliard dollarga yetdi: naqd pul oqimi bosim ostida, moliyalashtirish ehtiyoji oshib, texnologik aksiyalarga ta’sir ko‘rsatmoqda

　　Katta texnologiya kompaniyalari bu yil sun’iy intellekt sohasidagi sarmoyalarini qo‘llab-quvvatlash uchun yuzlab milliard dollar mablag‘ yig‘ishga majbur bo‘ladi. Hatto dunyoning eng daromadli kompaniyalari uchun ham kapital xarajatlarining o‘sishi pul oqimi tezligidan oshib ketdi.

　　O‘tgan ikki hafta davomida Google’ning bosh kompaniyasi Alphabet, Amazon va Meta tomonidan e’lon qilingan AI sarmoya rejalari investorlarni hayratda qoldirdi. Bu yil 660 milliard dollardan ortiq chiplar va ma’lumot markazlari qurilishiga yo‘naltiriladi, kompaniyalar Silikon vodiysidagi ko‘plab insonlar tomonidan internetdan keyingi eng yirik innovatsion to‘lqin deb hisoblanayotgan ushbu sohada yetakchilik uchun raqobatlashmoqda.

　　Tahlilchilarning aytishicha, bu misli ko‘rilmagan infratuzilma kengayishi yirik texnologiya kompaniyalari rahbarlarini bir nechta variantlardan birini tanlashga majbur qiladi: aksiyadorlarga kapital qaytarishni qisqartirish, naqd mablag‘ zaxiralaridan foydalanish yoki rejalashtirilganidan ko‘ra ko‘proq miqdorda obligatsiya va aksiyalar bozoridan mablag‘ jalb qilish.

　　JPMorgan tahlilchilari shunday deydi: “Bu yuqori reytingli obligatsiyalar emissiyasiga kuchli turtki beradi”. Ularning prognoziga ko‘ra, bu yil texnologiya va media kompaniyalari kamida 337 milliard dollarlik yuqori reytingli obligatsiyalar chiqaradi.

　　Investorlar ulkan kapital xarajatlari rejalari bo‘yicha xavotirda bo‘lishi va bu xarajatlar qachon natija berishini kutayotganlari sababli, yirik texnologik aksiyalar yaqinda sezilarli ravishda pasaydi, biroq ayrim aksiyalar juma kuni tiklanishga erishdi.

　　Amazon juma kuni bir tartibga soluvchi hujjatda yangi mablag‘ni qarz yoki kapital orqali tez orada jalb qilishi mumkinligini ma’lum qildi, ammo aniq miqdor va muddat ko‘rsatilmagan. E’lon qilinganidan so‘ng, uning aksiyalari narxi kun oxirida 5.6% ga pasaydi. S&P Capital IQ hisob-kitoblariga ko‘ra, kompaniyaning bu yil rejalashtirilgan 200 milliard dollarlik kapital xarajatlari taxminan 180 milliard dollarlik operatsion pul oqimidanoq oshib ketadi.

　　Oracle o‘tgan hafta obligatsiyalar chiqarish orqali 25 milliard dollar yig‘ib, AI sohasidagi katta sarmoyalarini qo‘llab-quvvatladi va investorlarning OpenAI (hali ham zarar ko‘rayotgan ChatGPT ishlab chiquvchisi)ga 30 milliard dollarlik hisoblash quvvati bitimi uchun qanday moliyalashtirish haqida xavotirini yumshatdi.

　　TD Securities tahlilchilari kelgusi haftada investitsiya darajasidagi kompaniya obligatsiyalari emissiyasi hajmi 80 milliard dollargacha yetishi mumkinligini, bu “mavsumiy normal darajadan ikki baravar ko‘p” ekanligini ta’kidlamoqda, asosiy sur’atlanuvchilar esa Amazon, Meta va Alphabet kabi kompaniyalar tomonidan amalga oshiriladigan “ultra yirik bitimlar” bo‘lishi mumkin.

　　TD o‘z mijozlariga yo‘llagan hisobotida, bozor yirik texnologiya kompaniyalari jamlanma moliyalashtirish kutayotgan bir vaqtda, AQSh investitsiya darajasidagi kredit obligatsiyalari spredi yaqinda kengayganini qayd etdi.

　　ChatGPT, Google Gemini, Anthropic Claude kabi AI tizimlarini o‘rgatish va ishga tushirish uchun yangi infratuzilma qurishga ketadigan ulkan sarmoyalar miqyosi, bu ilgari katta miqdorda naqd pul ishlab chiqaradigan kompaniyalar daromadidan oshib bormoqda.

　　BNP Paribas tahlilchilari, Oracle, Alphabet, Amazon va Meta’ning erkin pul oqimi “tezda manfiy hududga o‘tayotganini”, hozircha “faqat Microsoft nisbatan barqarorroq ko‘rinadi, kamida hozircha”, deyishmoqda.

　　Meta bu yil kapital xarajatlari 135 milliard dollargacha yetishi mumkinligini kutmoqda, tahlilchilar esa kompaniya operatsion pul oqimini 130 milliard dollar deb baholamoqda. Facebook va Instagram’ning bosh kompaniyasi o‘tgan yil oktabrda 30 milliard dollarlik obligatsiyalar chiqardi, bu kompaniya tarixidagi eng yirik obligatsiya moliyalashtiruvi bo‘ldi.

　　Alphabet taxminan 195 milliard dollarlik operatsion pul oqimi yaratishi mumkin va bu 185 milliard dollarlik kapital xarajatlar rejasini qoplashga yetadi, biroq u hali ham aksiyalarni qayta sotib olish va dividendlar uchun mablag‘ ajratishi kerak. Uning uzoq muddatli qarzi 2024 yildagi 10.9 milliard dollardan o‘tgan yili 46.5 milliard dollarga oshdi, biroq yil oxirida hali ham 126.8 milliard dollar naqd pul va ekvivalentlariga ega edi.

　　Broker AJ Bell investitsion direktori Russ Mouldning ta’kidlashicha, bozor ushbu internet-gigantlar “yengil aktivli biznes modelidan kapital talab qiladigan modelga o‘tmoqda”, degan xavotirda. Bu yaqinda texnologik aksiyalar narxining pasayishiga olib keldi va ularning pul oqimi “ilgari bo‘lganidan ko‘ra noaniqroq va oldindan aytish qiyinroq” bo‘lib qoldi.

　　U shunday deydi: “AI’ga asoslangan texnologik kompaniyalar kapital xarajatlari o‘sishi savdo hajmi o‘sishidan ancha yuqori. Dastlabki belgilar — ko‘proq qarz jalb qilish va aksiyalarni qayta sotib olish dasturlarini qisqartirish. Aksiyadorlarga bunday ‘saxiy mukofot’ning kamayishi qisqa muddatli investitsiya daromadini pasaytiradi.”

Muharrir: Chen Yu Jia