Klasikong muling basahin: Artikulo ni Buffett noong 1999 sa magasin ng Fortune: Paano pag-isipan ang pamumuhunan sa teknolohiya

Noong 1999, maaaring hatiin ang mga mamumuhunan noon sa dalawang uri: (1) ang mga matagumpay na nakasabay sa pag-usbong ng internet, at (2) ang mga “nalumang” iniwan ng merkado dahil ‘di nakasabay sa internet.

Kagaya ng kasalukuyang kasikatan ng artificial intelligence, noong taon din na iyon, matindi ang diskusyon sa pagitan ng mga naniniwala sa “internet bubble” at sa “iniwan ka na ng panahon” — pareho silang may katuwiran sa kani-kanilang panig.

Balikan natin ang 1999, noong Hulyo, ang kilalang tagapagtanggol ng tradisyonal na halaga na si Warren Buffett ay nagsulat ng isang klasikong artikulo sa Fortune Magazine. Ipinaliwanag niya rito kung bakit maaaring sobra ang inaasahan ng mga mamumuhunan sa kita mula sa bagong teknolohiya.

Hindi siya tulad ng ibang market commentators na puno ng emosyon, kundi gamit ang pagsusuri sa kasaysayan at basikong prinsipyo, ipinaliwanag niya kung bakit sobrang positibo ang inaasahan sa mabubuting kita sa hinaharap dahil sa bagong teknolohiya.

Siyempre, kung titignan natin ngayon, alam na nating walong buwan matapos ang artikulong iyon, sumabog ang internet bubble at naglaho ng parang bula ang napakaraming yaman. Kaya mas mahalaga pang aralin kung paano mag-isip noon ang mga pinakamahuhusay tulad ni Buffett pagharap sa mga bagong teknolohiya. Makikita rin natin, sa gitna ng bubble at mukhang magandang hinaharap, paano nga ba pumili si Buffett.

Pananaw ni Buffett sa Stock Market

Sobrang taas na ng inaasahan ng mga mamumuhunan ngayon sa stock market, at aking ipapaliwanag kung bakit…… Ang sasabihin ko ngayon—— kung ito'y tama—— ay makakaapekto sa pangmatagalang return na maaaring makuha ng mga share holder sa Amerika.

Unang-una, tukuyin natin kung ano ang ibig sabihin ng “pamumuhunan”. Simple pero kadalasang nakakalimutan: Ang pamumuhunan ay ang paglalagay ng pera ngayon upang masiguro na makakatanggap ka ng mas malaki sa hinaharap——mas malaking aktwal na buying power kapag tinanggal na ang epekto ng inflation.

Balik-tanawin natin ang nakalipas na34 taon ng galaw ng stock market. Tingnan muna natin ang unang17 taon, mula katapusan ng1964 hanggang1981.

Dow Jones Industrial Index
Disyembre 31, 1964:874.12puntos
Disyembre 31, 1981:875.00puntos

Alam ng lahat na ako'y long-term investor at matiyaga, ngunit makaraang ganito kahabang panahon at halos walang galaw ang index, hindi talaga ito kasiya-siya.

Kapansin-pansin, sa loob ng17 taon, halos limang beses na tumaas ang GDP ng Amerika, na lumago ng370%……pero nanatili sa dating antas ang Dow Jones Index.

Upang maintindihan bakit, kailangang isaalang-alang ang isa sa dalawang mahalagang variable sa pamumuhunan: ang interest rate. Gaya ito ng gravity sa valuation ng financial assets: Kapag mataas ang interest rate, malakas ang hilang pababa.

Mula1964-1981, lumobo ang long-term government bond rates, mula sa higit 4% sa dulo ng1964, umangat sa mahigit 15% sa dulo ng1981. Dahil dito, matinding pressure ang naidulot sa investment value……at naging triple ang “gravity” ng interest rate, na siya ring dahilan kung bakit kahit malaki ang paglago ng ekonomiya, hindi nakagalaw ang stock market.

Pagdating sa unang bahagi ng1980s, umikot ang sitwasyon……Tingnan ang sumunod na17 taon: Kung nag-invest ka ng1,000,000 USD sa Dow Jones Index noong Nobyembre 16,1981, at na-reinvest lahat ng dividends hanggang Disyembre 31,1998, makakakuha ka ng19,720,112USD na may annual return na19%.

Sa17 taon na ito, ang pangalawang salik na nakaapekto sa stock price ay ang porsyento ng after-tax corporate earnings sa GDP.

Pagdating ng1981, bumaba na ang trend, at pagsapit ng1982, ang earnings growth ay bumagsak sa3.5%. Kaya noong panahon na iyon, dalawang problema ang kinaharap ng mamumuhunan: mababang earnings at sobrang taas na interes.

Anong nangyari naman mula1982hanggang sa sumunod na17 taon?Hindi kasing taas ang GDP growth:sa ikalawang yugto ng17 taon, di nakarating sa tatlong beses ang paglago ng GDP. Pero bumaba ang interest rate, at nawala ang epekto ni Paul Volcker, kaya nagsimulang tumaas ang kita……Itong dalawang fundamental na pinakamahalaga sa mamumuhunan ang dahilan kung bakit nag-tenfold ang stock market – mula875 puntos hanggang9181 puntos.

Siyempre, malaki ang epekto ng market psychology. Pag umarangkada ang bull market, maraming nahahatak na sumali – hindi dahil nag-aadjust sa interest rate at kita, kundi dahil tila mali kung wala kang hawak na stock. Sa totoo lang, may dagdag na factor na “hindi ako pwedeng mawalan sa party na ‘to” sa ibabaw mismo ng fundamentals.

Karamihan ng mamumuhunan ngayon ay nakatuon lamang sa nakaraan, kaya mataas ang pag-asa. Sa survey ng PaineWebber at Gallup noong Hulyo, ang mga baguhang mamumuhunan (mas mababa sa 5 taon) ay may inaasahan na 22.6% annual return sa susunod na 10 taon. Pati ang mga may higit 20 taong karanasan, nagtaya pa ng 12.9%.

Pero gusto kong talakayin ang sa tingin ko ay mga downside risk —— ang expectation sa matematika na mas mababa pa rito.

……Bumalik tayo sa tinukoy ko: tatlong bagay ang posibleng magdala ng kita sa mamumuhunan sa hinaharap.

Una, maaaring bumaba ang interest rate

Ikalawa, maaaring mabilis na tumaas ang proportion ng kita ng negosyo saGDP.

Ngayon, sabihin nating ikatlong punto: marahil optimista ka at iniisip na kahit magkamali ang karamihan, ikaw ay magiging panalo. Sa simula ng information revolution (na aking pinaniniwalaan), nakakatuksong mag-isip ng ganito. Sa tingin ko, mainam na balikan ang ilan sa mga industriya na nagbago ng Amerika sa simula ng siglong ito: sasakyan at eroplano……

Sa kabuuan, mahigit 2000 tatak ng kotse ang umiral sa kasaysayan ng Amerika — malaki ang epekto ng industriyang ito sa buhay ng tao. Kung nakita mo na sa simula pa lang ng “automobile era” kung paano ito uusbong, tiyak ang iisipin mo:“Ito ang daan sa yaman.” Pero pagsapit ng dekada ’90, ano lang ang natira? Pagkatapos ng walang tigil na kumpetisyon at pagsasara, tatlo na lang ang kumpanya ng sasakyan sa Amerika——at hindi rin sila tinawag na“malalaking panalo”. Kaya, malaking epekto nito sa Amerika gayundin sa mga mamumuhunan——pero hindi ayon sa inaasahan ng marami.

Sa mga ganitong pagbabago, madalas na mas madali hanapin ang mga talunan. Baka nakuha mo ang importansya ng auto industry, pero hindi mo pa rin nakita ang kumpanyang kikita para sa’yo. Pero malamang nagawa mo ang isang malinaw na desisyon — mag-short sell ng kabayo.

Sa unang dalawampu't limang taon ng siglo, bukod sa sasakyan, ang eroplano rin ang tunay na imbensiyong nagbago ng negosyo——isa pang industriyang napakaakit-akit para sa mga mamumuhunan. Pero, ayon sa tala, mula 1919 hanggang 1939, may mga 300 kumpanya ng eroplano — ngayon, iilan na lang ang natira.

Tingnan ang mga nabigong airline. Mayroon akong listahan ng 129 airline na nagdeklara ng bankruptcy sa huling dalawampung taon. Continental Airlines, halimbawa, dalawang beses pa sa listahan. Sa katunayan, hanggang 1992——bagaman may kaunting pagbabago noon——mula pagkakatatag ng industriyang panghimpapawid, ang kabuuang netong kinita ng lahat ng airline sa Amerika ay zero.

Absolutely zero

Hindi na natin tatalakayin ang ibang industriya na malaki ang binago sa ating buhay pero walang naibalik na kita sa mga mamumuhunan — gaya ng paggawa ng radyo at telebisyon. Ang aral dito: Ang susi sa mabuting pamumuhunan ay hindi ang pagtatantiya kung gaano kalaki ang epekto o paglago ng isang industriya, kundi ang tukuyin ang competitive advantage ng isang partikular na kumpanya, lalo na ang tagal ng advantage na iyon. Produkto o serbisyo na may malawak at matibay na“moat” ang magdudulot ng kita sa mamumuhunan.