Trump: Gusto ng Iran na makipag-usap pero “walang interes” ang Estados Unidos, “malapit nang” atakihin ang Natanz nuclear facility, binalaan ang Houthi rebels na huwag harangin ang Red Sea
Sinabi ni Trump na ang labanan sa pagitan ng Amerika at Iran ay hindi pa talaga natatapos, at ang Amerika ay “hindi aalis bukas”; Sa kasalukuyan, hindi pa nakakandado ang Red Sea, at kung mangyari man ito, ang Amerika ay “kikilos”. Ang Amerika ay “malapit nang magsagawa” ng “napakatinding” pag-atake sa underground nuclear facility sa Gao Mountain. Ayon sa ulat ng media sa Amerika na binanggit ang mga opisyal ng Amerika, ang pangunahing pokus ngayon ng Amerika ay parusahan ang Iran dahil sa naunang pag-atake sa barko sa Strait of Hormuz, at magpapatuloy ang mga pag-atake habang nagpapatuloy din ang diplomasya. Ayon sa media ng Iran, nag-deploy na ang Iran ng bagong air defense system. Sinabi ng Pangulo ng Iran na iniutos ng Kataas-taasang Pinuno ng Iran na tapusin ang sitwasyong “hindi digmaan, hindi rin kapayapaan”.
Wala pa ring malinaw na senyales ng tigil-putukan sa pagitan ng Amerika at Iran.
Noong araw ng Martes ika-21 lokal na oras, tahasang pinawi ni Pangulong Donald Trump ng Amerika ang posibilidad ng pag-uusap sa Iran, na sinabing “sagad na ang kagustuhan ng Iran na makipagpulong”, ngunit bago maging handa ang Iran para sa isang “makabuluhang pag-uusap”, “wala kaming interes” na makipagkita. Idinagdag pa niya na ang laban ng Amerika kontra Iran ay “hindi pa tapos”, at hindi aalis ang Amerika mula sa Iran; kahit pa isipin lang ng Iran ang pag-develop ng nuclear capability, gagawa ng hakbang ang Amerika sa kaukulang rehiyon.
Iniulat ng Central Television ng Pilipinas na sinabi ni Trump na ang Amerika ay “malapit nang” maglunsad ng isang atake sa “Qaum Mountain” na nuclear facility ng Iran sa ilalim ng lupa sa timog ng Natanz, at magiging “napakalakas” umano ang lakas ng atake.
Patungkol sa pagbabanta ng Houthi, grupong sinusuportahan ng Iran, na isara ang mga daluyang pandagat ng Saudi, nagbigay-babala si Trump. Ayon sa Xinhua News Agency ng Pilipinas, noong ika-21, nang makipagkita si Trump kay Pangulong Aoun ng Lebanon sa White House, sinabi niyang kung isasara ng Houthi ng Yemen ang Red Sea, kikilos ang Amerika.
Noon ding Martes, iniulat ng IRNA ng Iran na nag-deploy ng bagong air defense system ang Iran. Itinuturing ito bilang pinakabagong hakbang ng Iran upang palakasin ang kakayahan nilang depensa mula sa hangin at sagutin ang posibleng mga karagdagang atake ng Amerika. Habang tahasang tinukoy ni Trump ang mga target na lalong mas malalim at mahirap wasakin sa ilalim ng lupa, ang labanang militar ng Amerika at Iran ay kita pang “sabay na tumataas ang kakayahan ng pag-atake at depensa”.
Noong Lunes, may panukala ang intermediary ng Amerika at Iran na isulong ang 10-araw na tigil-putukan at kinumpirma ng Iran na natanggap ang mungkahing ito. Sa pinakabagong pahayag ni Trump, makikitang prayoridad pa rin ng Amerika ang militar na presyur kaysa agad na makabalik sa negosasyon. Hindi lang walang senyales ng paglamig ang hidwaan ng Amerika at Iran, bagkus ay lumalala sa landas ng "patuloy na pagpuksa sa Iran—pagpapalawak ng presyur sa shipping—mahirap na diplomatikong usapan".
Trump: “Gustong gusto ng Iran magkita,” laban ng Amerika at Iran ay ‘di pa tapos, “hindi kami aalis bukas”
Ayon sa ulat ng Associated Press, noong ika-21 ay sinabi ni Trump sa White House na “gusto nang gusto” ng Iran na makipagkita sa Amerika, ngunit “wala kaming interes” bago pa maging handa ang Iran para sa “makabuluhang pag-uusap”.
Sabi ni Trump, sa mga lihim na pag-uusap, nagpahiwatig na ang mga opisyal ng Iran na “gustong gusto nilang magkita at tapusin na ang digmaan” dahil sa “malaking pinsala” na kanilang tinatamo.
Ngunit hindi nagbigay ng senyales si Trump na handa na siyang agad isulong ang negosasyon.
Sahalip, ginawa niyang kondisyon sa pag-uusap na handa muna ang Iran sa “makabuluhang negosasyon”.
Ibig sabihin, ayon kay Trump, ang simpleng kontak, tigil-putukan, o simbolikong diplomatiko ay hindi sapat upang baguhin ang kasalukuyang militar na linya ng Amerika. Ang nais makita ng Amerika ay mga tunay na konsesyon ng Iran sa mahahalagang isyu bago mismo magsimula ang negosasyon.
Ayon sa Associated Press, pesimistiko si Trump sa posibleng negosasyon para matapos ang digmaan.
Iba pang mensahe mula kay Trump ang mas dapat bigyang pansin.
Ayon sa mga ulat, sinabi ni Trump na ang laban ng Amerika at Iran ay “hindi pa tapos”, at hindi aalis ang Amerika mula sa Iran.
Nang tanungin kung maaari bang atakihin ng Amerika ang Iran dahil lang sa pag-iisip nito ng nuclear capability, sinabi ni Trump na kikilos ang Amerika sa kaukulang rehiyon. Idinagdag pa niya, wala pa umanong nararanasan ang Iran.
Sabay pa niyang sinabi, kung aalis ang Amerika sa Iran kinabukasan, “malaki na ang naabot naming tagumpay”, ngunit “hindi kami aalis bukas”.
Ibig sabihin ito, hindi itinuturing ni Trump na tapos na ang naunang mga kilos militar, kundi malinaw niyang iniwang bukas ang posibilidad ng dagdag na presyur militar.
Para sa pamilihan, lalo itong mahalaga.
Kung idedeklarang ito ay isang hindi pa nagtatapos na long-term military campaign, ang dating pag-asang “mabilis matatapos ang alitan, normalisasyon ng Strait of Hormuz” ay maaaring magbago sa pag-presyo sa merkado.
Trump nagbanta ng “malapit na” at “napakalakas” na atake sa “Qaum Mountain” na underground nuclear facility
Kasabay ng pagmaliit ni Trump sa posibilidad ng pag-uusap, lalo pang tumindi ang banta ng militar ng Amerika.
Ayon sa ulat ng Central Television ng Pilipinas, sinabi ni Trump noong ika-21 nang makipagkita kay Pangulong Aoun ng Lebanon sa White House na “malapit na” nilang atakehin ang “Qaum Mountain” na underground facility sa timog ng Natanz at magiging “napakalakas” ang atake.
Nang tanungin kung nailipat na ba ng Iran ang kanilang mga centrifuges sa “Qaum Mountain” tunnel complex, sinabi ni Trump, “Maari nang nagawa nila iyon, pero wala tayong tiyak na ebidensya.” Dagdag pa niya, maliban kung may hawak ng nuclear materials ang Iran, wala umanong silbi ang facility lang. “Ang mahalaga ay ang sinusubaybayan nating materials, ‘yun ang susi.”
Noong nakaraang linggo rin ay sinabi ni Trump sa isang palabas na posibleng “malapit nang makilos” ang Amerika sa Qaum Mountain.
Ayon sa impormasyon, ang “Qaum Mountain” ay nasa humigit-kumulang 1.6 kilometro sa timog ng Natanz uranium enrichment facility ng Iran, na may dalawang complex ng mga tunnel sa ilalim ng lupa, at itinuturing na isa sa pinaka-matatag na underground nuclear facility ng Iran. Sa tingin ng Israel, sa pagtatapos ng 12 araw na digmaan noong Hunyo nakaraang taon, nailipat na ng Iran ang mga advanced centrifuges at ilang stockpile ng highly-enriched uranium sa pasilidad na iyon.
Kung mauuwi sa aksyon ang pagbabanta ni Trump, maaaring higit pang lumawak ang sakop ng opensiba ng militar ng Amerika, mula sa mga nakaraan nang military facility, missile at air defense, hanggang sa mas malalalim at kaugnay na underground nuclear facility.
Sa konteksto ng pag-anunsyo ng Iran ng bagong air defense system, malinaw na “umaangat” ang level ng sagupaan ng dalawang panig.
Nagbabantang atake ang Amerika sa mas malalalim na underground targets, samantalang pinalalakas ng Iran ang kakayahang depensa. Pati ang target at paraan ng military actions ay tumitindi at lalo namang nauurong ang espasyo para sa diplomatiko.
Nagpahayag ang presidente ng Iran na inatasan ng Supreme Leader na tapusin ang “hindi digmaan-hindi kapayapaan” na sitwasyon
Ayon sa Tasnim ng Iran, sinabi ni President Pezehchiyang ng Iran na madalas na silang nag-uusap ngayon ng Supreme Leader Mojtaba Khamenei, at ang lahat ng galaw ng pamahalaan ay base sa mga utos ng Supreme Leader.
Sa ulat na ito, sinabi ni Pezehchiyang noong ikadalawampu’t isa, Martes, sa isang aktibidad, na sa ilalim ng pamumuno ni Khamenei, magpapatuloy ang polisiya ng Iran. Sinabi rin niyang sa isang closed-door meeting, binigyang-diin ni Khamenei na dapat tapusin ang “hindi digmaan-hindi kapayapaan” na sitwasyon, ngunit hindi niya ito pinalawig pa.
Ayon sa Xinhua News Agency ng Pilipinas na sinipi ang Mehr News Agency ng Iran noong Martes, binigyang-diin ni Pezehchiyang na dapat mapanatili ang pagkakaisa at katatagan sa loob ng bansa, at huwag basta-basta maliitin ang resulta ng kanilang negosasyon.
Sa pagdalo ni Pezehchiyang sa pagdiriwang ng “National Industry and Mining Day” ng Iran, sinabi niyang unti-unti nilang isinusulong sa negosasyon ang muling pagbukas ng Strait of Hormuz, pagbangon ng oil exports, at iba pang mahahalagang bagay, at kahit lumabag ang Amerika, mas malaki pa rin sa inaasahan ang naging bunga ng Iran sa prosesong ito.
Sabi niya, maaari namang talakayin sa loob ng Iran ang paraan at resulta ng negosasyon, ngunit hindi dapat basta tawanan o maliitin kung walang sapat na batayan. Mahalaga, aniya, ang pagpapanatili ng pagkakaisa at katatagan sa loob ng bansa para sa kasalukuyang sitwasyon ng Iran.
10-araw na tigil putukan, humaharap sa mga balakid: “Pagparusa” pa rin ang pokus ng Amerika
Kasabay ng malupit na mga pahayag ni Trump, tuloy pa rin ang diplomatikong pagkilos.
Noong Lunes, nag-ulat ang ilang media na inalok ng mga tagapamagitan gaya ng Qatar sa Amerika at Iran ang 10-araw na tigil-putukan, umaasang malulutas nito ang bangayan at maibabalik ang dating pansamantalang kasunduan.
Ngunit ayon sa Bloomberg, sinipi ang isang opisyal ng Amerika, ang pangunahing pokus ngayon ni Trump ay parusahan ang Iran dahil sa mga atake nito sa mga barko sa Strait of Hormuz.
Sabi ninan opisyal, magpapatuloy ang opensiba ng Amerika hanggang piliin ni Trump na baguhin ang direksyon; kasabay nito, patuloy rin ang diplomatiko.
Nabubuo tuloy ang isang napaka-kontradiktoryong sitwasyon:
Patuloy ang channel ng diplomatiko pero hindi tumitigil ang military action; isinusulong ang tigil-putukan pero klaro ang sabi ni Trump na wala pang interes ang Amerika makipagpulong sa Iran na hindi pa handa sa “makabuluhang negosasyon”.
Ang pagkakabisa ng 10-araw na tigil-putukan ay malaki ang depende kung mareresolba ba muna ang problema sa Strait of Hormuz at kung handa ba ang Iran sa tunay na konsesyon na hinihingi ng Amerika.
Ayon sa Reuters, isang pag-asa noon ng merkado ang diplomatikong usapan para maibalik ang normal na shipping sa Strait of Hormuz, ngunit malaki pa rin ang hidwaan ng Amerika at Iran.
Houthi nagbukas ng bagong front sa Red Sea
Hindi limitado sa Persian Gulf ang panganib ng labanan ng Amerika at Iran.
Kamakailan lang, dineklara ng Houthi ng Yemen ang “sea blockade” sa Saudi at nagbanta na maaaring atakehin ang anumang barkong dumaong sa mga pantalan ng Saudi.
Ayon sa Reuters, pagkatanggap ng banta ng Houthi, dalawang tankers na kargado ng krudong Saudi at patungong Asia ang nag-iba ng ruta at dumaan na lang sa Suez Canal. Patuloy ang loading operation sa Yanbu port ng Saudi pero may ilan nang barko ang nag-off o nag-close ng vessel tracking system bilang pag-iingat.
Ibig sabihin, may bagong kawalang-katiyakan sa transportasyon ng krudo ng Saudi.
Dati-rati, gumagamit ang Saudi ng pipeline patungo sa Yanbu port sa baybayin ng Red Sea, upang mabawasan ang pagdulog sa panganib ng Strait of Hormuz. Kung uubrang palalain pa ng Houthi ang banta sa Red Sea at Bab-el-Mandeb Strait, maaaring epektohan pati ang alternatibong rutang ito.
Ayon sa Reuters, maaaring mas malawak pa ang epekto sa pandaigdigang transportasyon ng langis ang kilos ng Houthi.
Trump: Kung masara ang Red Sea, kikilos ang Amerika
Noong ika-21 din, nagbigay ng babala si Trump sa sitwasyon sa Red Sea.
Ayon sa Xinhua News Agency ng Pilipinas, sinabi ni Trump na “hindi pa” nasasara ang Red Sea sa ngayon, ngunit “kung totoo ‘yan, kikilos tayo”.
Ibig sabihin, may ibinukas nang posibilidad ang Amerika na mas lalo pang makialam sa usaping ito.
Kung palalalain ng Houthi ang “sea blockade” laban sa Saudi at palawakin pa sa mga barko, posibleng kaharapin ng Amerika ang krisis sa dalawang pangunahing ruta ng shipping nang sabay:
Isa ay ang Strait of Hormuz, na ang panganib ay mula sa direktang military conflict ng Amerika at Iran; ang isa pa ay Red Sea—Bab-el-Mandeb Strait, na ang panganib ay mula sa banta ng Houthi sa Saudi at shipping doon.
Isa ito sa mga pinakakailangang bantayan ngayon sa kalagayan ng Gitnang Silangan.
Dati-rati, Strait of Hormuz lang ang inaalala ng merkado. Ngayon, muling naging makatotohanan ang banta sa nautical shipping sa Red Sea. Kung sabay na magkaproblema ang dalawang chokepoint ng shipping, posibleng maapektuhan ang pandaigdigang transportasyon ng enerhiya, container shipping, insurance, at cost ng supply chain.
Amerika at Iran, tuloy pa rin ang pag-uusap pero “papaliit” na ang bintana ng tigil-putukan
Sa ngayon, hindi pa tuluyang isinasara ang channel ng diplomatiko sa Amerika at Iran.
Patuloy pa ring tinutulak ng mga tagapamagitan ang 10-araw na tigil-putukan at ginagampanan ang mga diplomatikong hakbang.
Pero base sa pinakabagong pahayag ni Trump noong ika-21, hindi handa ang Washington na agad tumigil sa military action dahil lang sa diplomatiko.
Napakalinaw ng lohika ni Trump: Gustong makipagkita ng Iran, ngunit dapat munang maging handa para sa “makabuluhang negosasyon”; puwede namang mag-usap, pero hindi ibababa ng Amerika ang militar na presyur hangga’t hindi nila natutupad ang layunin nila.
Kasabay nito, sinabi rin ni Trump na hindi aalis ang Amerika mula sa Iran, at na “wala pang nakikita” ang Iran sa buong kakayahan militar ng Amerika.
Sa gayon, ang kasalukuyang sitwasyon ng Amerika at Iran ay parang naglalakad sa lubid—nag-uusap ng diplomatikong landas pero tuloy ang military action; naroon na ang panukala ng tigil-putukan, pero mismong amerikano ang nagsasabing hindi sila nagmamadali makipagkita; nais ng Iran na tapusin ang sagupaan ngunit tingin ng Amerika ay hindi pa handa ang Iran para sa tunay na negosasyon.
Samantala, sa labas ng digmaan, nagdadagdag pa ng panibagong pagbabago ang banta ng Houthi sa shipping ng Saudi.
Susunod, tatlong bagay ang dapat bantayan ng merkado:
- Kung talagang gagawin ni Trump ang bantang pag-atake sa “Qaum Mountain” underground facility;
- Kung lalampas ba ang 10-araw na tigil-putukan sa military direction ng Amerika na “ipagpatuloy ang parusa sa Iran”;
- Kung ang banta ng Houthi sa shipping ng Saudi ay gagawin na talagang aktwal na atake.
Kung kasabay na magkatotoo ang tatlo, maaaring sumabog pa sa Red Sea ang kontrobersiya ng Amerika at Iran, at hindi lang simpleng panandaliang military conflict ang sasalubungin ng global market kundi isang sabay na pag-atake sa dalawang chokepoint ng shipping—Strait of Hormuz at Bab-el-Mandeb Strait—na isang seryosong krisis sa Gitnang Silangan.
Disclaimer: Ang nilalaman ng artikulong ito ay sumasalamin lamang sa opinyon ng author at hindi kumakatawan sa platform sa anumang kapasidad. Ang artikulong ito ay hindi nilayon na magsilbi bilang isang sanggunian para sa paggawa ng mga desisyon sa investment.
Baka magustuhan mo rin
Nasa "panahon ng pag-ani" na ang AI bull market! Magkasabay na tinataya ng Morgan Stanley at JPMorgan ang S&P sa 8,000 points, muling bumangon ang semiconductor at Korean stock market bilang patunay ng "malaking alon ng paglago ng kita"
Ang dalawang malaking institusyong pampinansyal sa Wall Street—Morgan Stanley at JPMorgan—ay kamakailan parehong naglabas ng mga ulat na nagsasabing ang pangunahing tagapagpaandar ng patuloy na pag-akyat ng S&P 500 ay lumilipat mula sa pagpapalawak ng halaga patungo sa pagtaas ng kita at pagsasakatuparan ng komersyalisasyon ng AI.
Nagiging maingat ang Wall Street! Pinakabagong buod ng ulat sa 13F na mga hawak: Pagkakaiba ng rebalancing sa mga nangungunang teknolohiya at sa AI track, nagiging mahirap ang laban ng long at short.
Ipinapakita ng quarterly 13F filings na isiniwalat ng US Securities and Exchange Commission (SEC) na noong ikalawang quarter ng taong ito, bahagyang binawasan ng mga institutional investor ang kanilang hawak sa mahahalagang sektor tulad ng semiconductor, artificial intelligence (AI) infrastructure, at malalaking kumpanya ng teknolohiya, at sa kabuuan ay walang malinaw na senyales ng malalaking isahang pagtaya.
Mga pahiwatig mula sa ulat ng chip manufacturer para sa ikalawang quarter: Mas malakas ang demand kaysa tatlong buwan na ang nakalipas, nagsisimula nang "kumalat" ang pagtaas ng presyo
Ayon sa JPMorgan, malinaw ang positibong signal na inilalabas ng global semiconductor industry sa kanilang second quarter reports: Una, mas mataas sa inaasahan ang demand, kaya't pinaigting ng mga higanteng wafer tulad ng TSMC ang kanilang capital expenditures upang pabilisin ang pagpapalawak ng produksyon; Pangalawa, ang epekto ng pagtaas ng presyo ay aktuwal na “kumakalat” sa mga kagamitan at materyales, at ginagamit ito ng mga equipment supplier upang taasan ang gross profit margin; Pangatlo, ang mga nangungunang kumpanya sa storage ay gumagamit ng mga long-term contract at malaking advance payment upang maagang masiguro ang napakataas na profit floor para sa mga susunod na taon.
Mga presyo ng crypto
Higit pa
