Houthi liên tiếp tấn công Ả Rập Xê-út, tàu chở dầu ở Hormuz lại bị tấn công, nhưng Ả Rập Xê-út cho biết công suất ống dẫn dầu quan trọng đã phục hồi hơn 80%

Ngọn lửa chiến sự ở Trung Đông vẫn đang tiếp diễn, tuy nhiên vận chuyển năng lượng lại xuất hiện những thay đổi khác với tình hình chiến trường: Một mặt, lực lượng Houthi ở Yemen liên tục tấn công Ả Rập Xê Út, lại có tin tàu chở dầu tại eo biển Hormuz bị tấn công; mặt khác, tuyến ống xuất khẩu dầu quan trọng từng bị ngừng hoạt động trong tháng trước tại Ả Rập Xê Út hiện đã khôi phục hơn 80% công suất tối đa, ông lớn năng lượng Shell cũng cho biết, lưu lượng dầu đến từ Trung Đông đã phục hồi khoảng 80% so với thời điểm trước cuộc chiến với Iran.

Vào ngày 6/10 theo giờ địa phương, Cục Hàng không Dân dụng Ả Rập Xê Út cho biết, hai sân bay tại Jeddah và Najran đã bị lực lượng Houthi tấn công vào đêm hôm trước, khiến 3 người bị thương. Theo đài truyền hình trung ương Trung Quốc dẫn thông báo của Văn phòng Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) ngày 6/10, một tàu chở dầu đã bị vật thể bay không xác định đánh trúng tại eo biển Hormuz, thời điểm cụ thể của sự việc đang được xác nhận.

Cũng trong ngày thứ ba, theo bản tin của CCTV, Bộ trưởng Năng lượng Ả Rập Xê Út Abdulaziz bin Salman cho biết, hiện tại, lưu lượng dầu qua tuyến ống từ Đông sang Tây của Ả Rập Xê Út đã phục hồi lên 5,8 triệu thùng mỗi ngày. Tuyến ống này kết nối vùng sản xuất dầu mỏ chính phía đông của Ả Rập Xê Út với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, công suất tối đa vào khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày, là kênh thay thế quan trọng giúp xuất khẩu dầu thô của Ả Rập Xê Út tránh phụ thuộc vào eo biển Hormuz, từng bị tạm dừng vận hành vào tháng 9 do bị máy bay không người lái tấn công.

Những thông tin này cho thấy, mặc dù vận tải biển và cơ sở hạ tầng ở Trung Đông vẫn đối mặt với nguy cơ bị tấn công, song chuỗi cung ứng dầu trong khu vực đang dần được phục hồi, ít nhất hiện tại chưa xuất hiện sự gián đoạn nguồn cung quy mô lớn tương ứng với mức độ leo thang của chiến sự.

Houthi tiến hành ba đợt tấn công liên tiếp, hai sân bay của Ả Rập Xê Út bị tấn công

Theo bản tin của CCTV, ngày 6/10, Cục Hàng không Dân dụng Ả Rập Xê Út cho biết, vào đêm ngày 5/10 theo giờ địa phương, sân bay quốc tế King Abdulaziz ở Jeddah và sân bay quốc tế Najran bị lực lượng Houthi ở Yemen tấn công, khiến 3 người bị thương cùng “một số thiệt hại vật chất hạn chế”.

Theo CCTV, người phát ngôn của lực lượng Houthi đã đăng tải tuyên bố video vào tối 5/10, cho biết lực lượng này cùng ngày đã phát động ba đợt tấn công nhằm vào Ả Rập Xê Út, trong đó có sân bay King Khalid ở thủ đô Riyadh.

Theo Tân Hoa Xã, người phát ngôn quân sự của Houthi tại Yemen, Yahya Saree, ngày 6/10 đăng tải trên mạng xã hội thông báo hôm đó lực lượng này đã tiến hành hàng chục cuộc tấn công nhằm vào “khu vực tập kết lực lượng được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn” tại tỉnh Lahij, miền nam Yemen, khiến hơn 200 người đối phương thương vong.

Truyền thông cho rằng, đợt tấn công này xảy ra khi quân chính phủ Yemen do Ả Rập Xê Út hậu thuẫn phát động phản công nhằm vào Houthi. Gần đây, quân đội chính phủ Yemen được hỗ trợ đã tiến về hướng bờ Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb, với âm mưu giành lại quyền kiểm soát tuyến đường chiến lược quan trọng này, trong khi lực lượng Houthi đáp trả bằng các cuộc tấn công tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào mục tiêu tại Ả Rập Xê Út.

Trước đó, quân đội chính phủ Yemen được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn đã tiến sát khu vực gần eo biển Bab el-Mandeb. Eo biển này nối Biển Đỏ và vịnh Aden, là tuyến hàng hải trọng yếu vận tải năng lượng Trung Đông cũng như thương mại Á-Âu.

Do đó, các vụ tấn công gần đây của Houthi nhằm vào sân bay và cơ sở hạ tầng của Ả Rập Xê Út cũng có nghĩa các hệ thống vận chuyển năng lượng khu vực phía tây nước này vẫn đối mặt với rủi ro an ninh cao.

Tính đến thứ Ba này, lưu lượng tuyến ống Đông-Tây phục hồi lên 5,8 triệu thùng/ngày

Tạo thành sự tương phản rõ nét với các vụ tấn công sân bay, kênh xuất khẩu đường ống dầu nổi bật nhất của Ả Rập Xê Út đang phục hồi nhanh chóng.

Bộ trưởng Năng lượng Abdulaziz bin Salman ngày 6/10 phát biểu tại sự kiện ở Bahrain cho biết, đến sáng cùng ngày, lưu lượng dầu qua tuyến ống Đông-Tây đã đạt 5,8 triệu thùng/ngày.

Theo báo chí, tuyến ống trên của Ả Rập Xê Út từng bị đóng vào ngày 10/9 do bị máy bay không người lái tấn công, nhưng sau “tổn thất lớn”, chỉ mất khoảng 5-6 ngày để vận hành trở lại. Đến cuối tuần trước, Saudi Aramco đã nâng công suất lên gần 6 triệu thùng/ngày.

Tuyến ống Đông-Tây nối vùng sản xuất dầu chủ lực ở phía đông Ả Rập Xê Út với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, công suất tối đa 7 triệu thùng/ngày. Với lưu lượng 5,8 triệu thùng/ngày, hiện đã phục hồi hơn 80% công suất tối đa.

Trong đó, khoảng 4,5 triệu thùng/ngày dầu thô có thể xuất qua cảng Yanbu.

Giá trị chiến lược của tuyến ống này càng nổi bật hơn trong bối cảnh rủi ro ở eo biển Hormuz gia tăng. Ả Rập Xê Út nhờ tuyến ống Đông-Tây có thể vận chuyển dầu thô sản xuất ở phía đông ra Biển Đỏ, qua đó xuất khẩu tại cảng Yanbu, giảm sự phụ thuộc vào eo biển Hormuz - tuyến đường then chốt này.

Theo giới truyền thông, tuyến ống Đông-Tây trước đây từng bị gián đoạn, buộc Ả Rập Xê Út phải chuyển một phần xuất khẩu dầu trở lại tuyến Hormuz; còn với việc tuyến ống phục hồi và cảng Yanbu tái hoạt động, xuất khẩu dầu Ả Rập Xê Út đang dần được khôi phục.

Một tàu chở dầu rời eo biển Hormuz bị tấn công, rủi ro vận tải vẫn chưa kết thúc

Tuy nhiên, việc khôi phục các kênh xuất khẩu thay thế của Ả Rập Xê Út không đồng nghĩa với việc rủi ro vận chuyển dầu khu vực Trung Đông đã được loại bỏ.

Văn phòng Hoạt động Thương mại Hàng hải Anh ngày 6/10 thông báo nhận được báo cáo muộn về sự việc xảy ra ngày 5/10 tại eo biển Hormuz. Một tàu chở dầu đang rời eo biển đã bị tấn công bởi vật thể bay không xác định, thời điểm chính xác vẫn đang được xác nhận, các đơn vị chức năng đang điều tra sự việc.

UKMTO không công bố thông tin về nhận dạng tàu, mức độ tổn thất và nguồn gốc tấn công, đồng thời nhắc nhở tàu thuyền qua lại khu vực cần di chuyển thận trọng, kịp thời báo cáo mọi hoạt động khả nghi.

Đối với thị trường dầu, một tàu chở dầu duy nhất bị tấn công không nhất thiết đồng nghĩa với việc vận tải qua eo biển Hormuz bị ngừng hoàn toàn, nhưng nếu sự cố kiểu này tiếp diễn, phí bảo hiểm vận tải biển có thể tiếp tục tăng, đồng thời khiến các chủ tàu giảm số lượng tàu đi qua tuyến đường này.

Đây cũng là một đặc điểm thay đổi then chốt mà thị trường dầu Trung Đông hiện đối mặt: sản xuất dầu và vận tải qua ống đang phục hồi, nhưng rủi ro vận tải biển vẫn còn rất lớn.

CEO Shell: Dòng dầu Trung Đông phục hồi khoảng 80% mức trước chiến sự Iran

Nhìn rộng ra toàn khu vực Trung Đông, mức phục hồi vận tải dầu cũng khá rõ nét.

CEO Shell - Wael Sawan phát biểu tại Diễn đàn thông tin năng lượng London ngày 6/10 cho biết, bất chấp xung đột khu vực tiếp diễn, lưu lượng dầu từ Trung Đông hiện đã phục hồi hơn 80% so với trước xung đột.

“Bất chấp tất cả những điều đã xảy ra, hiện chúng ta đã phục hồi được hơn 80% mức trước xung đột,” ông Sawan nói. Ông cho rằng điều này cho thấy các quốc gia sản xuất dầu tại Trung Đông vẫn nỗ lực đáp ứng cam kết cung ứng năng lượng toàn cầu.

Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh, lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz mặc dù được khôi phục, nhưng vẫn chưa trở lại mức bình thường. Khả năng thị trường hóa giải cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất cũng liên quan đến nhu cầu Trung Quốc sụt giảm và sản lượng ở các khu vực khác tăng lên.

Ông Sawan cảnh báo, xung đột kéo dài càng lâu, thị trường càng khó tiếp tục hấp thụ các cú sốc này. Ông cho rằng, hiện tại có thể đã giảm thiểu được tác động nghiêm trọng nhất, nhưng “tình trạng này không thể kéo dài mãi”, nguy cơ gián đoạn nguồn cung mới vẫn có thể xảy ra.

Điều này cũng khiến thị trường dầu Trung Đông đang xuất hiện một điểm đáng chú ý: rủi ro chiến trường chưa biến mất, nhưng tốc độ phục hồi chuỗi cung ứng tạm thời đang nhanh hơn tốc độ lan tỏa của xung đột.

Tuyến ống Đông-Tây phục hồi công suất 5,8 triệu thùng/ngày đã cung cấp vùng đệm quan trọng cho thị trường dầu thế giới; lưu lượng dầu toàn Trung Đông cũng khôi phục khoảng 80% mức trước xung đột. Tuy nhiên, cùng lúc đó, các cuộc tấn công của Houthi vào cơ sở hạ tầng Ả Rập Xê Út, hoạt động quân sự gần eo biển Bab el-Mandeb, và liên tiếp các vụ việc mất an ninh đối với thương thuyền tại eo Hormuz đều cho thấy sự phục hồi này vẫn dựa trên rủi ro rất lớn.

Với thị trường dầu, vấn đề cần quan tâm tiếp theo không chỉ là “bao nhiêu dầu thô trở lại thị trường”, mà còn là liệu lượng dầu này có thể được vận chuyển liên tục và an toàn đến người mua hay không. Hiện tại, nguồn cung phục hồi đang bù đắp một phần tác động của chiến sự, nhưng chừng nào rủi ro an ninh tại eo Hormuz và eo Bab el-Mandeb còn tiếp diễn, thì thị trường dầu Trung Đông rất khó có thể thực sự trở lại trạng thái bình thường.