Tản mạn: Tại sao đã nhìn đúng hướng nhưng cuối cùng lại không kiếm được tiền?

Một người bạn sau khi xem mô hình nắm giữ của tôi đã đùa: "Cậu đang mở siêu thị à? Sao cái gì cũng có vậy?"

Thực sự, tôi rất ít khi đặt cược tất cả vào một hoặc hai cổ phiếu. Mô hình sẽ liên tục tìm kiếm cơ hội giữa các mã khác nhau, mỗi lần mua vào thường chỉ chiếm khoảng 5% tài khoản. So với câu chuyện may mắn đánh trúng một mã và đòn bẩy lớn để nhân đôi tài sản, cách làm này không thực sự hào hứng cho lắm.

Nhưng những năm gần đây tôi ngày càng quan tâm đến một vấn đề: Sau khi xác định đúng hướng, cuối cùng bạn có thực sự kiếm được tiền từ đợt sóng đó không?

Nhiều người thực ra đã nhìn đúng hướng, chỉ là họ không giữ được lệnh.

Ví dụ như một cổ phiếu, mua vào thì giảm 10%, sau đó lại tăng 30%. Nhìn lại thì chẳng sai hướng chút nào. Nhưng nếu lúc đầu vị thế nặng quá, đợt giảm 10% có thể đã đủ để bạn hoảng loạn bán ra. Đến khi nó thực sự tăng, bạn chỉ có thể nói: "Tôi đã để mắt đến nó từ lâu rồi."

Còn một kiểu nữa: Mua xong thì nhanh chóng tăng, sợ lợi nhuận giảm trở lại nên vừa tăng một chút đã bán. Kết quả là nó tiếp tục tăng, lại bắt đầu tiếc nuối vì đã bán sớm. Dù dự đoán đúng hướng, nhưng tài khoản lại chẳng lãi được là bao.

Vì thế tôi luôn cho rằng, giao dịch ít nhất phải trả lời được ba câu hỏi: Mua gì, mua bao nhiêu và khi nào bán. Chỉ trả lời đúng câu hỏi đầu tiên chưa chắc đã kiếm được tiền.

5% vị thế, thực chất có tác dụng gì

Nói trước về mặt không mấy dễ nghe của nó.

Giả sử tài khoản có 1 triệu đô la, dùng 50 nghìn để mua một cổ phiếu, tăng 20% thì kiếm được 10 nghìn. Nếu các vị thế khác giữ nguyên, đóng góp cho toàn bộ tài khoản chỉ là khoảng 1%. Bạn bè sẽ nói: "Tăng nhiều như vậy mà chỉ kiếm được có vậy thôi à?" Nói về số học thì điều này hoàn toàn đúng.

Ngược lại cũng phải tính. Vẫn cùng vị thế đó, nếu giảm ngắn hạn 20% thì ảnh hưởng trực tiếp đến tài khoản cũng chỉ khoảng 1%. Dĩ nhiên tôi vẫn sẽ xem tại sao nó giảm, điều kiện lúc mua vào còn đúng không, nhưng không cần thiết phải vì biến động của một cổ phiếu mà đảo lộn toàn bộ phán đoán của tài khoản.

Vị thế nhỏ không khiến tôi dửng dưng với thua lỗ, tác dụng của nó là để dành chỗ cho các quy tắc thực thi. Đến lúc phải rút thì rút; còn điều kiện giữ thì sẽ không hoảng loạn bán ra chỉ vì một đợt điều chỉnh bình thường. Mua sai cổ phiếu thì cũng không biến thành đúng, nhưng cảm giác hoang mang vì vị thế quá lớn sẽ giảm đi rất nhiều.

Gần đây có TEM, CRCL và HOOD

Gần đây mô hình mua TEM, CRCL và HOOD, sau khi mua đều có một đợt tăng trưởng. Nhìn thấy vị thế tăng, tôi cũng vui.

Nhưng nếu chỉ nói về "mô hình chọn cổ phiếu chuẩn xác" với ba lệnh này, thì lại bỏ qua điều tôi thực sự muốn nói: Sau khi tăng, tôi có thể tiếp tục giữ đúng kế hoạch không?

Nếu một cổ phiếu chiếm 30%, 40% tài khoản, mỗi lần điều chỉnh tôi sẽ muốn chốt lời. Dù nhìn đúng hướng ban đầu, cuối cùng cũng chỉ nắm được một đoạn nhỏ. Bây giờ mỗi vị thế đều nhỏ, ngược lại tôi có thể kiên trì đi hết quy trình giao dịch mà mô hình đặt ra. Còn điều kiện giữ thì vẫn giữ; điều kiện thoát thì bán ra.

Cách làm này không đảm bảo bán ở đỉnh cao nhất. Những mã đã tăng có thể giảm lại, còn những mã đã bán có khi sẽ vẫn tiếp tục tăng. Quản lý vị thế đem lại cho tôi sự chủ động, không cần phải đoán đỉnh mỗi ngày, cũng không cần sợ điều chỉnh mà đổi kế hoạch giữa chừng.

"Mở siêu thị", không phải càng nhiều càng tốt

Tôi thực sự giao dịch khá nhiều, trong tài khoản lúc nào cũng có một vài mã. Có người nói tôi giao dịch quá "thường xuyên", nhưng "thường xuyên" của tôi là so với việc mua một cổ phiếu rồi để lâu không động đến. Mô hình sẽ liên tục tìm cơ hội giữa các tín hiệu khác nhau, mỗi lần đều tuân thủ quy tắc đã định sẵn từ trước.

Giao dịch nhiều không có nghĩa lợi nhuận cứ tự nhiên mà đến. Mỗi lần giao dịch là thêm một lần có thể mua sai, bán sai, còn cộng cả chi phí giao dịch. "Siêu thị" của tôi cũng không phải cái gì cũng có trên kệ: Có tín hiệu thì vào, đạt điều kiện thoát thì rút, cuối cùng nhìn vào kết quả của toàn bộ tài khoản.

Còn một điều cần nói rõ: Mỗi lệnh chỉ chiếm 5% không có nghĩa toàn bộ rủi ro tài khoản sẽ nhỏ. Nếu nhiều vị thế cùng giảm, hoặc một vài mã tưởng như khác nhau thực ra đều bị ảnh hưởng bởi cùng một yếu tố thị trường, thì vị thế nhỏ vẫn có thể cộng thành một đợt điều chỉnh lớn. Vì thế tôi sẽ đồng thời kiểm soát cả vị thế lệnh đơn, tổng vị thế và tình trạng rủi ro của thị trường hiện tại, không lấy 5% làm "bùa hộ mệnh".

Phương pháp này cũng có chi phí. Gặp đúng một cổ phiếu đặc biệt tốt, chỉ mua 5% thì lợi nhuận đơn sẽ không đẹp; giao dịch nhiều thì lợi nhuận tổng phải tính toán kỹ, không thể chỉ kể đến mấy lệnh lời. Tôi chấp nhận những cái giá này. Điều tôi muốn làm rõ hơn là: Một bộ quy tắc có thể giúp tôi kiểm soát thua lỗ khi sai, giữ tôi ở lại khi đúng, và sau rất nhiều lệnh nó vẫn hữu hiệu hay không.

Nhìn đúng hướng, mới chỉ là khởi đầu

Trong thị trường, điều đáng tiếc nhất thường không phải là hoàn toàn không hiểu vấn đề. Rõ ràng đã nhìn đúng, nhưng lại bị loại khỏi cuộc chơi vì vị thế quá lớn khi giá giảm, hoặc vì quá sợ mất lợi nhuận mà bán ra ngay khi xu hướng mới bắt đầu – đó mới là điều khó chịu nhất.

Mỗi lệnh khoảng 5%, đó là một nguyên tắc bắt buộc trong giao dịch mô hình của tôi, không nhất thiết phù hợp với tất cả mọi người, tôi cũng không cho rằng chia nhỏ vị thế càng nhiều càng tốt. Nó giúp tôi có thể liên tục nhập cuộc theo tín hiệu, đồng thời giảm tối đa việc một mã tăng giảm làm ảnh hưởng đến cảm xúc của mình.

Việc phán đúng một cổ phiếu cụ thể là chuyện ai cũng có thể làm được. Khó là ở chỗ kết hợp được phán đoán, vị thế, nguyên tắc thoát và quản lý rủi ro vào cùng một bộ quy tắc, rồi kiên trì thực hiện lâu dài.