Meta(META.US)Muse tạo làn sóng "AI đảo lộn giao dịch", cổ phiếu tài chính, bảo hiểm, du lịch đồng loạt giảm

Ứng dụng tài chính thông minh Meta Platforms (META.US) vừa ra mắt trợ lý AI cá nhân Muse, đang tạo ra một làn sóng “giao dịch bị AI phá vỡ” mới tại phố Wall. Vào thứ Ba, cổ phiếu của các ngân hàng lớn của Mỹ, công ty bảo hiểm và nền tảng du lịch trực tuyến đều đồng loạt giảm điểm, khi các nhà đầu tư lo ngại rằng cùng với khả năng so sánh giá, đặt dịch vụ và thậm chí xử lý dịch vụ khách hàng chủ động cho người tiêu dùng của AI, những doanh nghiệp vốn lâu nay hưởng lợi từ “không muốn so sánh giá hoặc chuyển đổi nhà cung cấp” của người tiêu dùng có thể sẽ chịu áp lực lớn.

Chịu ảnh hưởng bởi yếu tố này, chỉ số tài chính S&P 500 đã giảm gần 2% vào thứ Ba, chốt ở mức thấp nhất kể từ tháng 7, trong khi chỉ số S&P 500 chung gần như đi ngang. Về cổ phiếu đơn lẻ, JPMorgan Chase (JPM.US) và Wells Fargo (WFC.US) đều giảm hơn 3%, Morgan Stanley (MS.US) giảm 2,88%; công ty bảo hiểm Allstate (ALL.US) lao dốc 5,5%, Charles Schwab (SCHW.US) giảm hơn 6%.

Làn sóng bán tháo này không chỉ giới hạn trong nhóm tài chính. Nền tảng đặt phòng du lịch trực tuyến Booking Holdings (BKNG.US) giảm 2,55% vào thứ Ba; chuỗi phòng gym Planet Fitness (PLNT.US) giảm mạnh 9,5%. Ở châu Âu, ngành viễn thông trở thành lĩnh vực giảm mạnh nhất trong chỉ số Stoxx Europe 600, với Orange của Pháp và BT Group của Anh đều giảm khoảng 4%.

Nỗi lo ngại của thị trường đối với các công ty này tăng lên đúng lúc Muse do Meta phát triển trở nên nổi tiếng nhanh chóng. Muse gần đây đã dẫn đầu bảng xếp hạng App Store của Mỹ và có thể kết nối với dịch vụ bên thứ ba như Gmail, OpenTable để thực hiện nhiều tác vụ kỹ thuật số thay mặt người dùng.

Sự bùng nổ của Muse cũng đã giúp cổ phiếu Meta tăng mạnh 11% vào thứ Hai. So với chatbot truyền thống, một bước tiến quan trọng của AI này là không chỉ trả lời được câu hỏi người dùng mà còn “thực thi nhiệm vụ”. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng trong tương lai có thể nhờ AI tìm bảo hiểm giá rẻ nhất, so sánh các gói viễn thông, đặt phòng khách sạn, vé máy bay, thậm chí xử lý cả những vấn đề phức tạp với dịch vụ khách hàng.

Bộ phận giao dịch của Goldman Sachs cho rằng, khi năng lực của Muse và Instinct – những trợ lý AI có thể so sánh giá, đặt phòng và tương tác dịch vụ khách hàng – tiếp tục được cải thiện, những ngành dựa vào hóa đơn định kỳ, cơ chế mặc cả và phí phụ thu để tạo thu nhập sẽ ngày càng chịu nhiều áp lực hơn.

Rhys Williams, chuyên gia chiến lược trưởng tại Wayve Capital Management, cho hay Muse “không nghi ngờ gì sẽ tác động tiêu cực tới những công ty này”. Mặc dù hiện tại AI cá nhân vẫn tương đối mới mẻ, ông dự đoán hai năm nữa AI sẽ trở nên rất phổ biến.

Theo Goldman Sachs, nếu AI cá nhân thực sự giúp người dùng dễ dàng và tốn ít chi phí hơn cho việc chuyển đổi nhà cung cấp, viễn thông, bảo hiểm và tiện ích công cộng sẽ là ba ngành nghề đáng chú ý nhất.

Rổ cổ phiếu “quán tính người tiêu dùng” có nguy cơ chịu tác động của AI do Goldman Sachs xây dựng hiện trải rộng ở nhiều lĩnh vực, gồm các nhà mạng AT&T (T.US), T-Mobile US (TMUS.US), công ty bảo hiểm Allstate, Progressive (PGR.US), công ty phát trực tuyến Netflix (NFLX.US), Paramount Skydance (PSKY.US) và nền tảng du lịch trực tuyến Expedia (EXPE.US), Booking Holdings. Rổ cổ phiếu này đã giảm 2,6% vào thứ Ba, ghi nhận phiên giảm mạnh nhất từ tháng Hai, sáu phiên gần nhất tổng mức giảm đã vượt 7%.

Điều thị trường thực sự lo ngại không phải việc AI thay thế một ứng dụng cụ thể, mà là AI cá nhân có thể thay đổi cách người tiêu dùng đưa ra quyết định mua hàng. Trong quá khứ, nhiều mô hình kinh doanh thực tế đã hưởng lợi từ các “chi phí ma sát” trong giao dịch. Ví dụ, người tiêu dùng có thể tự động gia hạn bảo hiểm vì ngại so sánh giá, hoặc tiếp tục trả tiền cho gói viễn thông cũ vì thủ tục đổi rườm rà, hoặc đơn giản là quen đặt phòng khách sạn, máy bay qua một trang web duy nhất. Nhưng nếu AI có thể tự động hoàn thành việc so sánh giá, thương lượng, hủy dịch vụ và đổi sang nhà cung cấp mới, lực quán tính giữ người tiêu dùng ở lại dịch vụ cũ sẽ suy giảm đáng kể.

Citrini Research nhận định, khi AI cá nhân dành cho người tiêu dùng trở nên phổ biến, thị trường có thể sẽ xem xét lại các doanh nghiệp đã lâu dựa vào “ma sát giao dịch” để phát triển. Một số chiến lược kinh doanh dựa trên thói quen người dùng trước đây có thể mất tác dụng trong thời đại AI. Cơ quan này chỉ ra, AI cá nhân cấp tiêu dùng thực ra đã tồn tại một thời gian, nhưng Muse có thể sẽ trở thành bước ngoặt quan trọng, “không nhất thiết vì năng lực công nghệ, mà nhờ phạm vi tiếp cận của nó”.

Trong khi đó, những thay đổi mà AI mang lại không đồng nghĩa giao dịch trực tuyến biến mất, mà có thể đơn giản là điểm vào giao dịch trên Internet sẽ thay đổi. Các nhà phân tích Mandeep Singh và William Tong của Bloomberg Industry Research cho rằng, AI cá nhân có thể cho phép một bộ phận khách hàng tránh các nền tảng Internet truyền thống như Uber (UBER.US). Trong tương lai, Muse và Instinct có thể đóng vai trò như “trạm thu phí” giao dịch Internet, hưởng phí từ các giao dịch thực hiện qua ứng dụng AI.

Nói cách khác, nếu người tiêu dùng không còn chủ động mở từng ứng dụng để tìm kiếm hàng hóa, dịch vụ mà đơn giản chỉ đạo AI “tìm cho tôi bảo hiểm rẻ nhất”, “đặt cho tôi một nhà hàng tối nay còn chỗ” hay “tìm khách sạn giá tốt nhất”, thì những nền tảng kiểm soát lối vào AI cá nhân sẽ sở hữu năng lực phân phối giao dịch mạnh hơn.

Điều đó cũng lý giải tại sao sự nổi tiếng gần đây của Muse vừa giúp Meta được thị trường săn đón, vừa khiến tài chính, bảo hiểm, viễn thông, du lịch và nhiều lĩnh vực khác chịu áp lực lớn.

Diễn biến thị trường hôm thứ Ba cũng khiến giới đầu tư nhớ lại đợt bán tháo ở nhóm phần mềm dạng dịch vụ (SaaS) đầu năm nay, khi Anthropic ra mắt bộ công cụ AI cá nhân như Claude Cowork, làm dấy lên lo ngại mô hình kinh doanh phần mềm truyền thống bị AI đe dọa.

Hiện tại, logic giao dịch tương tự đã bắt đầu lan từ doanh nghiệp sang lĩnh vực người tiêu dùng. Khác với các cuộc thảo luận trước đây chủ yếu xoay quanh việc AI có thể nâng cao hiệu suất hoạt động doanh nghiệp, vấn đề mới nổi lên cùng Muse là: nếu AI trực tiếp thay người tiêu dùng lựa chọn và thực hiện giao dịch, những doanh nghiệp nào vốn phụ thuộc vào thói quen, chi phí chuyển đổi và bất đối xứng thông tin của người dùng sẽ bị ảnh hưởng?

Hiện Muse vẫn ở giai đoạn phát triển sơ khai, tính thực tế của tỷ lệ giữ chân người dùng, khả năng hoàn thành nhiệm vụ và mô hình thương mại hóa trong tương lai còn chưa được kiểm chứng. Tuy nhiên, sự biến động mạnh của nhóm cổ phiếu tài chính, bảo hiểm, du lịch, viễn thông vào thứ Ba đã cho thấy phố Wall đang cố gắng đánh giá lại tác động lâu dài của AI cá nhân lên Internet tiêu dùng và ngành dịch vụ truyền thống.