Trump phản đối "rào chắn" AI: Quốc hội thúc đẩy lập pháp hạn chế, bất đồng giữa hai đảng ngày càng sâu sắc

Theo ứng dụng tài chính Zhihui, cựu Tổng thống Mỹ Trump phản đối việc thiết lập các rào cản cho trí tuệ nhân tạo (AI), điều này khiến ông ngày càng đối lập với nhiều nghị sĩ thuộc cả hai đảng. Khi cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, sự quan ngại của cử tri đối với vấn đề an toàn AI càng làm gia tăng nghi ngờ của họ về công nghệ này.

Vào thứ Hai, Trump liên tục đăng các bài viết trên mạng xã hội, chế nhạo nỗ lực do Anthropic PBC và OpenAI dẫn đầu trong việc làm chậm phát triển các hệ thống tiên tiến, sử dụng ngôn từ phóng đại để gọi những quan ngại về rủi ro tồn vong của AI là “trò lừa đảo”. Sau đó trong ngày, ông đã gọi điện ngẫu nhiên cho CEO Nvidia (NVDA.US) Jensen Huang, khi ông này đang phát biểu tại một hội nghị công nghệ và đã bật loa ngoài.

“Robot sẽ không thống trị thế giới. AI sẽ không tiếp quản phần còn lại của thế giới,” Trump nói với Jensen Huang – khách mời tại hội nghị All-In ở Los Angeles – “Chúng ta phải hành động và phải thận trọng, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta sẽ dừng lại một ngành công nghiệp.”

Tổng thể, đây là lần bảo vệ công khai mạnh mẽ nhất của Trump cho đến nay: ông phản đối việc cố ý làm chậm quá trình phát triển công nghệ AI. AI là trọng tâm trong chương trình nghị sự kinh tế của ông và cũng là động lực chính thúc đẩy thị trường chứng khoán Mỹ tăng trưởng lịch sử. Nếu phải tạm dừng hoặc làm chậm phát triển các mô hình AI tiên tiến, các nhà đầu tư đặt cược vào sự bùng nổ của AI sẽ khó lòng chấp nhận việc chi tiêu hàng trăm tỷ USD vốn đầu tư sẽ bị ảnh hưởng.

Diễn biến giá cổ phiếu các nhà sản xuất chip vào thứ Hai đã làm nổi bật lợi ích Trump phải đối mặt – ông coi thị trường chứng khoán là thước đo thành công trong nhiệm kỳ tổng thống của mình. Cổ phiếu chip hưởng lợi từ chi tiêu hạ tầng AI tăng vọt đã giảm trong ngày thứ Hai, Nvidia giảm 3,4%, Micron Technology (MU.US) giảm 5,3%.

Nhà đầu tư mạo hiểm, cựu trưởng ban AI của Trump, và hiện là đồng chủ tịch Hội đồng cố vấn công nghệ tổng thống, David Sacks cũng có góc nhìn tương tự khi được phỏng vấn hôm thứ Hai. Ông cho rằng nếu Anthropic và OpenAI tin rằng các mô hình tiên tiến nhất của họ là rủi ro nghiêm trọng, họ hoàn toàn có thể tự mình làm chậm phát triển mà không cần đến sự thúc đẩy từ quy định mới.

“Tôi không đồng ý với quan điểm cho rằng – trừ khi chính phủ can thiệp và áp đặt yêu cầu cho cả các công ty không phải tiên phong, nếu không thì chúng ta không thể đảm bảo an toàn sản phẩm”, Sacks nói.

Việc Trump phản bác bắt nguồn từ bài viết dài 3800 chữ của CEO Anthropic Dario Amodei vào thứ Bảy tuần trước, thúc giục hạn chế phát triển các hệ thống tiên tiến nhất để các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn các nguy cơ tiềm ẩn. CEO OpenAI Sam Altman và CEO SpaceXAI Elon Musk – cả hai công ty của họ đều cạnh tranh gay gắt với Anthropic – nhanh chóng lên tiếng ủng hộ quan điểm của Amodei, góp phần thúc đẩy làn sóng ủng hộ trong nội bộ Silicon Valley cho hành động đối phó với rủi ro khó lường từ AI ngày càng tăng lên.

Tại Washington, khi các nghị sĩ trình nhiều biện pháp nhằm xử lý lo ngại về an toàn AI, Trump ngày càng đơn độc trong việc bác bỏ tăng cường giám sát. Một nhóm thượng nghị sĩ lưỡng đảng – gồm lãnh đạo phe đa số John Thune, chủ tịch ủy ban thương mại thượng viện Ted Cruz và thượng nghị sĩ Dân chủ bang Minnesota Amy Klobuchar – đang soạn thảo luật buộc các nhà phát triển AI hàng đầu phải bảo vệ chống lại những rủi ro thảm họa.

Các đề xuất khác bao gồm một biện pháp của Thượng nghị sĩ độc lập bang Vermont Bernie Sanders (liên minh với Đảng Dân chủ) kêu gọi cấm “siêu trí tuệ AI” – loại AI đã gây ra cảnh báo mới nhất của Amodei. Các nghị sĩ còn đề xuất ý tưởng cài đặt “công tắc dừng khẩn cấp” cho AI trong một dự luật khác.

Tuy nhiên, Quốc hội khó có thể sớm thông qua bất cứ đạo luật AI nào trong ngắn hạn. Hạ viện dự kiến sẽ nghỉ họp vào thứ Năm (giờ địa phương), và chỉ nhóm họp lại sau khi bầu cử tháng 11 kết thúc. Giai đoạn “vịt què” ngắn ngủi sau bầu cử được dự đoán sẽ tập trung vào một dự luật tăng ngân sách cho Lầu Năm Góc.

“Với hiểu biết của chúng ta về công nghệ, chúng ta không thể nhốt AI lại vào trong hộp. Nhưng chúng ta có thể cùng nhau quyết định phát triển, sử dụng AI như thế nào, thay vì khoanh tay đứng nhìn cho cả AI lẫn hệ quả của nó giáng lên chúng ta,” cựu Tổng thống Mỹ Obama phát biểu trong một tuyên bố.

Vốn là người của Đảng Dân chủ, giờ đây Obama hầu như không ít can dự vào các tranh luận chính sách công. Ông nói mình không phải người theo chủ nghĩa tăng tốc AI, cũng không phải “nhà tiên tri ngày tận thế” dự báo thảm họa nhân loại. “Nhưng cuối cùng, các tiêu chuẩn tự nguyện do vài công ty công nghệ thiết lập sẽ không đủ”, ông cho biết và kêu gọi các nghị sĩ ở Washington “chủ động đưa ra các đề xuất cụ thể, luật và quy định để xử lý các mối lo an toàn nghiêm trọng, dự đoán tác động của AI đối với việc làm và con cái chúng ta, đồng thời bảo đảm lợi ích của AI được phân phối rộng rãi.”

Ngay cả khi có nguy cơ làm Trump tức giận, Chủ tịch Hạ viện đảng Cộng hòa Mike Johnson cũng cẩn trọng bày tỏ thái độ cởi mở với điều tiết. Ông cho biết vào thứ Hai, các nghị sĩ “có thể” cần đặt ra các rào cản cho ngành, nhưng cảnh báo việc xây dựng luật pháp đủ sức được rộng rãi ủng hộ và thông qua “có thể sẽ mất một khoảng thời gian.”

“Đây là một vấn đề rất phức tạp, đòi hỏi rất nhiều công sức và phải có giải pháp song phương,” Johnson phát biểu với báo chí tại Điện Capitol.

Nỗi lo về rủi ro tồn vong của AI đã tràn vào dư luận chính thống tuần trước khi Jacob Koksan – nhân viên Anthropic – rời việc đầy kịch tính. Trong bài đăng từ chức trên mạng xã hội, ông cáo buộc các công ty AI “đang đánh cược bằng mạng sống của chúng ta”. Hàng chục nhà nghiên cứu AI khác đã ủng hộ bài đăng, kêu gọi làm chậm loại công nghệ mà ông cho là “có thể giết toàn bộ chúng ta trước cuối thập kỷ này”.

Những lo ngại về an toàn này có thể làm gia tăng bất mãn lưỡng đảng về AI trước bầu cử tháng 11. Công nghệ này đang trở thành chủ đề then chốt trong Quốc hội và bầu cử địa phương. Cử tri ngày càng bất bình với tác động do xây dựng hạ tầng AI, nhất là làn sóng mở rộng trung tâm dữ liệu trên khắp nước Mỹ bị chỉ trích đã khiến giá điện, nước tăng cao.

Trong một bài viết hôm thứ Hai, Trump quy trách nhiệm cho phản ứng dữ dội của cử tri với trung tâm dữ liệu AI và mối lo về các mô hình tiên tiến là “một thuyết âm mưu bệnh hoạn”.

Bất chấp Trump phàn nàn, cảnh báo từ phía ngành về các mối đe dọa tồn vong của AI vẫn tiếp tục. Cũng trong ngày thứ Hai, các nhà nghiên cứu AI của Microsoft (MSFT.US) đã công bố một bộ nguyên tắc mới, áp đặt giới hạn phát triển mô hình tiên tiến. Trong một tuyên ngôn dài 15.000 chữ, nhóm này xác nhận: các mô hình AI không được có quyền hợp pháp hay tư cách pháp nhân, không được thiết kế để tránh khỏi kiểm soát của con người hoặc gian lận người dùng. Theo tuyên ngôn, nếu thực thi một tác vụ nào đó đòi hỏi phải vi phạm nguyên tắc chỉ dẫn cho AI, hệ thống sẽ không thực hiện tác vụ đó.

Kể từ khi Trump quay lại Nhà Trắng năm ngoái, chính quyền của ông hầu như không can thiệp vào AI. Tháng 6, Trump ký sắc lệnh điều hành an ninh mạng AI, cho phép doanh nghiệp tự quyết định có để chính phủ xem xét mô hình AI mới hay không. Đầu tháng này, chính phủ đã thuyết phục các thành viên Nhóm G20 chấp nhận quan điểm ưu tiên quản lý AI và các công nghệ mới nổi dưới dạng “chạm nhẹ”.

Tuy nhiên, cả giới công nghệ lẫn phố Wall vẫn nghi ngờ Anthropic và OpenAI sẽ thực sự hạn chế phát triển AI tới đâu, đặc biệt khi cả hai đang chuẩn bị cho các đợt IPO kỷ lục. Amodei và Altman đều nhấn mạnh, kế hoạch làm chậm phát triển các mô hình AI mới nhất của họ sẽ không dẫn đến tăng trưởng kinh doanh hoặc cắt giảm chi tiêu.

“Lời kêu gọi làm chậm phát triển mô hình tiên tiến liệu có được cả ngành ủng hộ hay không vẫn chưa chắc chắn, nhưng chúng tôi cho rằng mục tiêu nhiều hơn là xây dựng khuôn khổ giám sát khả dụng cho các phòng thí nghiệm AI hàng đầu”, Ulrike Hoffmann-Burchardi từ UBS Chief Investment Office nhận định. “Do đó chúng tôi kỳ vọng đầu tư vào AI sẽ tiếp diễn.”