Cơ hội vàng dưới khủng hoảng nợ toàn cầu và làn sóng hút vốn của AI

Vietdata ngày 2 tháng 9 đưa tin—— Trái phiếu chính phủ toàn cầu bị bán tháo dữ dội! Khủng hoảng nợ cộng hưởng với dòng vốn AI hút sạch thanh khoản, logic của vàng được tái cấu trúc dưới rủi ro đình lạm

Tình hình căng thẳng tại Trung Đông, giá dầu tiếp tục tăng vọt, thị trường trái phiếu toàn cầu đang trải qua làn sóng bán tháo dữ dội nhất trong nhiều thập kỷ. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đạt 4,81%, lợi suất trái phiếu Đức kỳ hạn 10 năm lên mức cao nhất kể từ năm 2011, lợi suất trái phiếu chính phủ Anh và Úc cũng phá đỉnh nhiều năm.

Bài viết dùng trường hợp trái phiếu Nhật Bản để phân tích nguyên nhân và cơ chế lan truyền của cơn bão nợ toàn cầu lần này.

Bế tắc của Nhật Bản: Sự đè nặng kép từ mở rộng tài khóa và kỳ vọng tăng lãi suất

Thị trường trái phiếu Nhật Bản là thu nhỏ của cuộc tháo chạy khỏi trái phiếu chính phủ toàn cầu. Lợi suất trái phiếu Nhật kỳ hạn 10 năm đã vượt 3%, trở lại mức của 30 năm trước.

Sau khi Chính phủ do Kishida Fumio lãnh đạo lên nắm quyền đã từ bỏ mục tiêu cân bằng thu chi tài khóa trong một năm, chuyển sang chính sách tài khóa mở rộng quyết liệt: Việc giảm thuế tiêu dùng thực phẩm dự kiến từ tháng 4 năm sau sẽ khiến ngân sách mất 4,3 nghìn tỷ yên mỗi năm, tổng hồ sơ đăng ký ngân sách tài khoản chung cho tài khóa 2027 lên tới 143 nghìn tỷ yên, tăng khoảng 20 nghìn tỷ yên so với dự toán ban đầu của tài khóa trước.

Hệ quả đã xuất hiện: Trong hồ sơ đăng ký ngân sách tài khóa 2027, chi phí trả gốc và lãi trái phiếu lên tới 36,63 nghìn tỷ yên, lần đầu tiên vượt quá chi phí an sinh xã hội như lương hưu, y tế.

Dòng vốn AI hút lợi nhuận và khó khăn của ngành truyền thống

Bên cạnh yếu tố địa chính trị và kỳ vọng tái lạm phát, làn sóng bán tháo lần này còn có một động lực mạnh đến từ lĩnh vực công nghệ: Cơn sốt đầu tư AI.

Các ông lớn công nghệ toàn cầu tăng cường đầu tư mạnh mẽ vào AI, phát hành trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao để huy động vốn xây dựng cơ sở hạ tầng như trung tâm dữ liệu.



Ngược lại, phần lớn các ngành truyền thống đang đối mặt với sức ép ba lần: lạm phát cao, lãi suất cao và chi phí tăng vọt.

Phân tích cốt lõi: AI hút vốn, hay nhà đầu tư bán tháo ngăn chặn khủng hoảng nợ?

Nguyên nhân chính của làn sóng bán tháo trái phiếu lần này là do tình trạng xấu đi của nợ công và lạm phát kéo dài, nhưng không thể phủ nhận đầu tư AI là chất xúc tác mạnh thúc đẩy bán tháo trái phiếu.

Nợ chính phủ phình to và tái lạm phát gây ra trừng phạt về tín nhiệm và lạm phát.

Nợ công Mỹ vượt 40 nghìn tỷ USD, chiếm hơn 120% GDP; nợ chủ quyền Pháp chiếm khoảng 117% GDP; nợ chính phủ Nhật cao gấp đôi GDP.

Khi Fed và ECB vẫn duy trì quan điểm diều hâu để kiềm chế lạm phát, nhà đầu tư nhận thấy việc nắm giữ trái phiếu chính phủ dài hạn đồng nghĩa bị giảm giá trị và bị xói mòn sức mua liên tục.

Bán tháo trái phiếu, đòi hỏi lợi suất cao hơn là lựa chọn hợp lý để phòng hộ rủi ro tài khóa và lạm phát. Quan điểm chiếm ưu thế của thị trường là lợi suất kỳ hạn 10 năm của Mỹ phải gần 5% mới đủ hấp dẫn.

Đầu tư AI làm tăng chi phí cơ hội vốn, trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao của các ông lớn công nghệ cùng kỳ vọng tăng trưởng mạnh đã trở thành lựa chọn thay thế vốn cho dòng tiền rút ra khỏi thị trường trái phiếu.

Nếu hạ tầng AI đem lại lợi nhuận kỳ vọng cao hơn, nhà đầu tư tự nhiên không muốn nắm giữ trái phiếu chính phủ lợi suất chỉ 3-4%/năm và tiềm ẩn rủi ro tài khóa.

Tóm lại, gốc rễ của làn sóng bán tháo này nằm ở tình trạng nợ công trầm trọng và lạm phát dai dẳng, sức hút vốn của AI và nguồn cung trái phiếu doanh nghiệp chỉ là nhân tố tăng tốc quá trình này.

Kỷ nguyên lãi suất thấp trên toàn cầu đã kết thúc hoàn toàn, thời kỳ đau đớn vì chi phí vốn cao mới chỉ bắt đầu.

Hiệu ứng dây chuyền: Định giá lại tài sản và rủi ro đình lạm

Lãi suất phi rủi ro toàn cầu lên mức kỷ lục, nền tảng chiết khấu trong định giá tài sản tài chính đang được tái cấu trúc.

Chi phí vốn cao không chỉ khiến cổ phiếu công nghệ định giá cao dễ bị điều chỉnh, mà còn hút vốn ra khỏi kinh tế thực – các lĩnh vực như sản xuất, tiêu dùng, bất động sản... không chịu nổi gánh nặng lãi vay cao buộc phải cắt giảm đầu tư, tuyển dụng, làm hẹp cơ sở thuế của chính phủ.

Trong bối cảnh lạm phát cao, ngành truyền thống suy yếu, ngân sách chính phủ cạn kiệt, kinh tế toàn cầu đang dấn nhanh vào trạng thái đình lạm.

Quá trình này khiến logic định giá vàng được tái cấu trúc.

Trong ngắn hạn, vàng là tài sản không sinh lãi, lãi suất thực cao sẽ làm tăng chi phí nắm giữ, dòng tiền dễ chảy sang các tài sản thu nhập cố định lợi suất cao.

Nhưng cốt lõi là làn sóng bán tháo trái phiếu lần này do nợ công mất kiểm soát và lạm phát dai dẳng. Dù không bơm tiền mạnh, nguy cơ đình lạm kiểu chi phí đẩy do chiến sự địa chính trị và giá dầu tăng vọt vẫn tạo ra môi trường xấu nơi kinh tế trì trệ trong khi chi phí leo thang.

Trước các ngân hàng trung ương lúng túng và sức mua của tiền pháp định liên tục mất giá, vàng với tính chất là tài sản phòng hộ cuối cùng không đối tác đối lập sẽ được kích hoạt triệt để các thuộc tính chống lạm phát và phòng hộ tín nhiệm chủ quyền, trở thành nơi trú ẩn cuối cùng trước rủi ro hệ thống cho cả nhà đầu tư và ngân hàng trung ương toàn cầu.