Ngân hàng Dự trữ New Zealand tăng lãi suất hai lần liên tiếp, các ngân hàng trung ương toàn cầu bước vào giai đoạn "thắt chặt phụ thuộc vào dữ liệu"! “Cao hơn và lâu hơn” trở lại thành chủ đề chính trong định giá thị trường.

Ứng dụng tài chính thông minh cho biết, Ngân hàng Dự trữ New Zealand (RBNZ) đã tăng lãi suất cơ bản liên tiếp hai lần trong các cuộc họp chính sách tiền tệ, nhằm chuyển sang thiết lập chính sách ít kích thích hơn để phòng ngừa áp lực lạm phát tiềm ẩn. Ủy ban Chính sách Tiền tệ của RBNZ tại Wellington hôm thứ Tư đã nâng lãi suất tiền mặt chính thức (OCR) thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,75%, phù hợp với dự báo chung của các nhà kinh tế. Dự báo mới của RBNZ cho thấy còn có thể tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm nữa vào cuối năm nay, đẩy lãi suất lên mức trung tính khoảng 3% với khả năng tăng lên liên tục.

Đáng chú ý, dự báo trung bình lãi suất OCR quý 4 mới nhất mà các thành viên RBNZ đưa ra đã bất ngờ điều chỉnh nhẹ giảm từ 2,84% xuống 2,81%, cộng với lạm phát cơ bản vẫn ổn định ở mức 2,7%, nên đây được xem là quyết định “tăng lãi suất theo xu hướng diều hâu, nhưng chỉ dẫn cho tương lai khá thận trọng”, khiến đồng New Zealand giảm xuống còn 58,59 cent Mỹ và lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 2 năm giảm 6 điểm cơ bản xuống còn 3,59%. Điều này cho thấy trọng tâm chính sách của RBNZ đã chuyển từ kích thích kinh tế sang ngăn chặn lạm phát tổng thể 4,1% bị củng cố, nhưng không dự báo sẽ tăng lãi suất liên tiếp và nhanh chóng để chống lạm phát.

Tính đến ngày 2/9, trong bối cảnh địa chính trị Trung Đông xấu đi, cú sốc năng lượng ngày càng nghiêm trọng, thâm hụt ngân sách của các nước phương Tây tăng tốc, chính phủ và doanh nghiệp công nghệ ồ ạt phát hành trái phiếu gây ra mở rộng premium kỳ hạn cũng như các ngân hàng trung ương toàn cầu thắt chặt trở lại kiềm chế lạm phát, có thể nói đây là các yếu tố cùng nhau kích hoạt một làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm và dài hơn trên toàn cầu trong thời gian gần đây.

Dữ liệu thống kê của LSEG cho thấy, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm đã tăng lên 4,798%, lợi suất trái phiếu 30 năm lên tới 5,27%; lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản vượt mốc 3%, lần đầu tiên kể từ năm 1996; Đức 10 năm lên 3,35% và Anh 10 năm ở mức 5,25%. Dầu Brent lại vượt ngưỡng 92 USD/thùng; xung đột Mỹ-Iran càng củng cố thêm chuỗi truyền dẫn “lạm phát năng lượng - kỳ vọng tăng lãi suất - premium kỳ hạn tăng”.

Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm duy trì trên 5% trong thời gian dài nhất kể từ năm 2006 đến nay. Xung đột Mỹ-Iran đã leo thang từ cuối tuần qua với việc “quân đội Mỹ không kích đảo Larak - Iran tấn công căn cứ quân đội Mỹ tại Jordan”, tiến tới lần giao tranh trực tiếp thứ hai chỉ trong ba ngày.

Quân đội Mỹ vào thứ Ba đã tấn công hàng loạt vào các cơ sở phòng không, radar, tác chiến trên biển, rải thủy lôi và hệ thống thông tin của Vệ binh Cách mạng Iran, truyền thông Iran cùng lúc đưa tin về các vụ nổ xảy ra ở sân bay Ahvaz, Jiroft, Chabahar, cảng Abbas, trung tâm năng lượng Assaluyeh và vùng lân cận đảo Qeshm; phía Iran ngay sau đó đáp trả bằng tên lửa đạn đạo và UAV tấn công cơ sở quân đội Mỹ tại Jordan, đồng thời công bố đã tấn công mục tiêu quân đội Mỹ tại Bahrain. Eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng toàn cầu quan trọng bậc nhất - nay đã trở thành tâm điểm chiến sự. Hai siêu tàu chở dầu của Saudi Arabia, mỗi chiếc chứa khoảng 2 triệu thùng, lần lượt bị trúng vật thể bay không xác định gần Oman chỉ trong vài phút.

Từ Jackson Hole tới Wellington, “giọng điệu diều hâu” của các ngân hàng trung ương xuyên thủng thị trường trái phiếu dài hạn toàn cầu

RBNZ đã tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lần thứ hai liên tiếp, nâng OCR lên 2,75%, nhằm rút bỏ các biện pháp kích thích tiền tệ và kiềm chế lạm phát tổng thể đang lên tới 4,1%; tuy nhiên, dự báo trung bình lãi suất quý 4 được điều chỉnh giảm từ 2,84% xuống 2,81%, không cam kết sẽ tiếp tục tăng lãi vào tháng 10.

Dù dự báo lạm phát quý 3 được nâng lên 3,9% và thời gian đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% bị đẩy sang đầu năm 2028, nhưng với lạm phát cơ bản duy trì ở mức 2,7% và kỳ vọng dài hạn ổn định tốt, RBNZ nhiều khả năng sẽ chờ quan sát kinh tế phục hồi bền vững mới bàn tiếp chuyện tăng lãi suất trong kỳ họp tháng 12, thay vì hành động liên tiếp một cách máy móc vào tháng 10 và 12; định hướng này cùng với việc Australia quay lại tăng lãi và Walsh siết chặt cảnh báo lạm phát của Mỹ đều cho thấy các ngân hàng trung ương toàn cầu đang chuyển nhanh từ câu chuyện “giảm lãi suất một chiều” sang giai đoạn duy trì lãi suất cao lâu hơn (“higher-for-longer”), dựa vào dữ liệu và thắt chặt tiền tệ một cách thận trọng.

Walsh tại Jackson Hole nhấn mạnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải đảm bảo lạm phát rõ ràng trở lại mục tiêu 2%, nếu không tạo được niềm tin về điều này thì các nhà hoạch định chính sách vẫn còn nhiều việc phải làm; đồng thời giảm bớt chỉ dẫn cho tương lai, yêu cầu thị trường tự định giá dựa trên dữ liệu kinh tế chứ không phải cam kết từ Fed. Walsh cho biết, “ưu tiên hàng đầu của Fed hiện tại phải là kiểm soát giá cả”, nếu lạm phát cơ bản không giảm đủ nhanh thì “các nhà hoạch định chính sách vẫn còn nhiều việc phải làm”; những tuyên bố diều hâu mới nhất này đã thúc đẩy xác suất tăng lãi suất vào tháng 9 tăng từ 35,4% lên 55,7%, rồi tiếp tục tăng lên khoảng 70%.

Sau phát biểu của Walsh, Société Générale và Barclays đều chuyển sang quan điểm diều hâu, cùng cho rằng Fed sẽ tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào tháng 9 và 12, trong khi trước đó kỳ vọng giữ nguyên cả năm 2026. Barclays đã đổi từ “không đổi lãi suất chuẩn trong năm” sang hai đợt tăng, dự báo hành lang lãi suất quỹ liên bang sẽ lên 4,00%-4,25% vào cuối năm. Tuy nhiên, Phố Wall chưa có một dự báo đồng thuận, các nhà kinh tế Goldman Sachs cho rằng dữ liệu việc làm và lạm phát gần đây chưa đủ để Fed hành động vào tháng 9, dự báo giữ nguyên lãi suất trong năm 2026 và lần đầu hạ lãi sau sẽ là tháng 6/2027.

Bài phát biểu của Walsh cộng với cú sốc giá dầu tại Trung Đông đã đẩy xác suất trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất về kịch bản tăng 25 điểm cơ bản trong tháng 9 lên khoảng 68,2%. Trong bối cảnh địa chính trị leo thang, lợi suất trái phiếu dài hạn tăng và làn sóng diều hâu từ các ngân hàng trung ương toàn cầu, giá vàng giao ngay thứ Tư giảm xuống còn 4.304,01 USD/ounce, mức thấp nhất hơn ba tuần và mất cả mốc trung bình động 200 ngày; bạc, bạch kim và palladium lần lượt giảm khoảng 1%, 1% và 1,4%. Chỉ số Dow Jones, S&P 500 và Nasdaq lần lượt giảm 0,79%, 0,71% và 1,03%, chỉ số Philadelphia bán dẫn giảm 2,1%, thể hiện rõ kịch bản “giá dầu tăng - trái phiếu giảm + kim loại quý và cổ phiếu tăng trưởng chịu áp lực”.

RBNZ tăng lãi suất hai lần liên tiếp để kiềm chế lạm phát, nhưng tăng liên tục không có nghĩa là đạp phanh mạnh

Hoàn toàn phù hợp với kỳ vọng chung của thị trường. Dự báo mới của RBNZ cho thấy còn có thể tăng thêm 0,25 điểm phần trăm vào cuối năm nay. Trong tuyên bố sau cuộc họp, RBNZ nói: “Ủy ban cho rằng việc dần rút các biện pháp kích thích tiền tệ là phù hợp, vừa giúp lạm phát quay về ngưỡng mục tiêu 2% vừa hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và việc làm.” “Các quyết định chính sách tương lai sẽ dựa trên đánh giá của ủy ban về cán cân rủi ro lạm phát trung hạn.”

RBNZ đã bắt đầu chu kỳ thắt chặt chính sách tiền tệ vào tháng 7, phát tín hiệu sẽ từng bước rút các biện pháp kích thích khi trước đó lạm phát tổng thể đã vượt mục tiêu 1%-3%. Dù kinh tế nửa cuối năm có thể hồi phục và gây áp lực giá cả, các nhà hoạch định chính sách hôm đó cho thấy không còn quá cấp bách đưa OCR trở lại mức trung tính 3% hoặc cao hơn.

Kelly Eckhold, kinh tế trưởng New Zealand tại Westpac có trụ sở tại Auckland, cho biết: “RBNZ vẫn quyết tâm nâng OCR hơn nữa, nhưng hiện giờ, chuyện này có thể để thảo luận vào tháng 12 thay vì chắc chắn phải bàn tại hai cuộc họp tháng 10 và 12.” “Trước khi cam kết tăng lãi suất mạnh mẽ, Ủy ban Chính sách Tiền tệ muốn thấy thêm bằng chứng về việc phục hồi kinh tế bền vững.”

Sau khi quyết định được công bố, đồng New Zealand giảm gần 0,5 cent Mỹ; lúc 3:02 chiều giờ Wellington, mỗi NZD đổi 58,59 cent Mỹ. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn hai năm, nhạy cảm với chính sách, giảm 6 điểm cơ bản xuống 3,59%.

David Croy, chiến lược gia lãi suất cấp cao của Tập đoàn Ngân hàng ANZ tại Wellington, cho biết, hiện rất khó xác định liệu lãi suất ngắn hạn có động thái mới hay NZD có tiếp tục giảm nữa không.

Ông nhận xét: “Biến động của thị trường cho đến nay hoàn toàn đồng thuận với hướng và mức độ của cú sốc ôn hòa ngày hôm nay.” Trước đó giá trên thị trường đã tính đến tổng cộng 33 điểm cơ bản tăng lãi từ nay đến cuối năm, bao gồm cả đợt tăng hôm nay; tuy nhiên “dự báo lộ trình của RBNZ ngụ ý mức độ tăng thấp hơn, hơn nữa ngân hàng không cam kết tăng vào tháng 10, nên phản ứng thị trường hiện tại là hợp lý”.

Theo “Biên bản họp”, RBNZ cho biết quyết định này được nhất trí thông qua bởi sáu thành viên của ủy ban.

Dự đoán chỉ dẫn cho tương lai của RBNZ, mức OCR trung bình quý 4 sẽ đạt 2,81%, thấp hơn dự báo 2,84% trong tuyên bố tháng 5. Tuy nhiên, ngân hàng này kỳ vọng đến giữa năm 2027, OCR trung bình sẽ đạt 3,07%.

Ủy ban cho biết: “Nếu các điều kiện của kịch bản kinh tế nền tảng được duy trì, các thành viên nhận định OCR có thể cần tăng thêm nữa.” “Tuy nhiên, lộ trình OCR sắp tới không được xác định trước.”

Trước khi quyết định được công bố, các nhà đầu tư đã đặt cược xác suất RBNZ tăng thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 10 là khoảng 65%, còn đợt tăng trước tháng 12 đã được thị trường định giá hoàn toàn.

Khi chính phủ trung hữu chuẩn bị vận động cho cuộc bầu cử tháng 11 với cam kết quản trị kinh tế tốt hơn, chi phí đi vay tăng là kịch bản họ rất không mong muốn. Thủ tướng Christopher Luxon đang gặp khó trong các cuộc khảo sát dư luận, trong khi Đảng Lao động đối lập chính cam kết nếu thắng cử sẽ giao cho RBNZ nhiệm vụ kép là duy trì ổn định giá cả và tối đa hóa việc làm.

So với chu kỳ chính sách tiền tệ của Australia bên kia eo biển Tasman, việc điều chỉnh lãi suất của New Zealand có tính liên tục hơn. Ngân hàng Dự trữ Australia năm ngoái đã giảm tổng cộng 75 điểm cơ bản, nhưng vì áp lực lạm phát tăng trở lại, đã thu hồi toàn bộ các đợt giảm trong ba cuộc họp đầu năm nay. Do lạm phát tiếp tục dai dẳng, hiện Australia đang đối mặt với lời kêu gọi tăng lãi suất thêm nữa.

Tại Mỹ, Chủ tịch Fed Kevin Walsh tuần trước phát biểu tại Jackson Hole, Wyoming, cảnh báo lạm phát chưa hề có dấu hiệu giảm rõ rệt và nếu áp lực giá chưa được xoa dịu nhanh chóng thì các nhà hoạch định chính sách sẽ phải hành động, kéo theo kỳ vọng tăng lãi suất của thị trường càng gia tăng. Những phát biểu này khiến nhà đầu tư đẩy mạnh đặt cược khả năng Fed sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng này.

Tại New Zealand, xung đột ở Trung Đông làm giá nhiên liệu và các nguyên liệu thô khác tăng vọt, tác động lan rộng ra kinh tế toàn cầu, khiến lạm phát quý II tăng nhanh lên 4,1%. Tuy nhiên, lạm phát cơ bản do RBNZ tính toán vẫn duy trì ở 2,7% và kỳ vọng lạm phát vẫn được néo vững vàng.

RBNZ ngày hôm đó dự báo lạm phát quý III sẽ giảm còn 3,9%, nhưng vẫn cao hơn 3,3% dự báo trước đó. Hiện dự kiến lạm phát sẽ quay lại ngưỡng giữa mục tiêu 2% vào đầu năm 2028, thay vì trước đây là quý III/2027.

Ủy ban cho biết: “Các chỉ số dự báo về lạm phát và công suất dư thừa kinh tế là phù hợp với việc đạt mục tiêu trung hạn”. “Kỳ vọng lạm phát dài hạn vẫn gần 2%, còn phần lớn chỉ số dự báo lạm phát một và hai năm tới đều giảm kể từ tháng Năm.”