Giá vàng và bạc cùng giảm mạnh trong ngày xuống mức thấp nhất hai tuần, lợi suất trái phiếu tại nhiều nơi tăng vọt trở thành áp lực lớn nhất

Vào phiên giao dịch châu Âu ngày thứ Ba, kim loại quý tiếp tục xu hướng giảm kể từ tuần trước. Thị trường trái phiếu tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản đồng loạt bị bán tháo, lãi suất dài hạn tăng mạnh. Đồng thời, căng thẳng Mỹ-Iran lại nóng lên, đẩy giá năng lượng và kỳ vọng lạm phát tăng cao, khiến thị trường tăng thêm kỳ vọng rằng các ngân hàng trung ương lớn sẽ duy trì chính sách thắt chặt, thậm chí tiếp tục nâng lãi suất.

Do áp lực từ lãi suất cao tạm thời lấn át nhu cầu trú ẩn an toàn, giá vàng giảm liên tiếp ngày thứ ba. Tính đến thời điểm phát tin, vàng giao ngay giảm gần 1,8% trong ngày thứ Ba, xuống quanh mức 4.370 USD/ounce, chạm mức thấp nhất kể từ ngày 19 tháng 8. Trong hai phiên giao dịch trước đó, giá vàng đã giảm tổng cộng hơn 3,5%. Bạc giao ngay giảm gần 3%, còn quanh mức 64,5 USD/ounce.

Hiện giờ, vàng đang phải đối mặt với một nhóm các logic thị trường đối nghịch nhau. Mỹ và Iran sau một tháng lại giao chiến trực tiếp, lẽ ra sẽ tăng cầu mua trú ẩn an toàn, nhưng xung đột lại đẩy chi phí năng lượng lên cao, tăng thêm áp lực lạm phát toàn cầu. Nếu lạm phát nóng trở lại, khả năng Fed và các ngân hàng trung ương lớn thắt chặt chính sách tiền tệ sẽ tăng lên, còn lãi suất và lợi suất trái phiếu cao hơn sẽ gây áp lực trực tiếp lên vàng – loại tài sản không sinh lãi.

Lợi suất trái phiếu dài hạn tại Mỹ, châu Âu và Nhật Bản cùng tăng, lợi suất kỳ hạn 10 năm của Nhật Bản vượt 3%

Loại áp lực này thể hiện rõ rệt nhất ở thị trường trái phiếu, khi sóng bán tháo lại quét qua nhiều thị trường Âu-Mỹ. Ngày thứ Ba, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 4,75%, đạt mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Trái phiếu 10 năm Đức – chuẩn của Eurozone – tăng lên 3,34%, mức cao nhất 15 năm; lợi suất 30 năm lên 3,83%, cao nhất kể từ 2011.

Biến động trên thị trường trái phiếu Nhật Bản còn rõ rệt hơn. Lợi suất trái phiếu 30 năm Nhật Bản vượt 4,18%, lập mức cao kỷ lục; lợi suất 10 năm tăng vượt 3% trong phiên, lần đầu tiên kể từ 1996. Một năm trước, lợi suất 10 năm Nhật Bản chỉ bằng một nửa hiện tại.

Đối với Nhật - quốc gia có chi phí tài chính dài hạn gần như bằng 0, việc lợi suất 10 năm tăng lên 3% mang ý nghĩa rất lớn, thị trường bắt đầu đánh giá lại khả năng chịu đựng tài khóa của chính phủ, dư địa tăng lãi suất của ngân hàng trung ương, cũng như ảnh hưởng của việc điều chỉnh phân bổ vốn của Nhật tới thị trường trái phiếu toàn cầu.

Lợi suất toàn cầu cùng tăng không chỉ vì yếu tố lạm phát. Các công ty công nghệ lớn đang huy động vốn quy mô lớn cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo, cạnh tranh với trái phiếu chính phủ để giành vốn toàn cầu; trong khi đó, thâm hụt ngân sách và nợ công của các nền kinh tế chủ chốt vẫn ở mức cao, quy mô phát hành trái phiếu tăng tiếp tục tạo áp lực cung ứng lên thị trường.

Đối với vàng, môi trường này đặc biệt bất lợi. Vàng vốn không sinh lãi nên khi trái phiếu chính phủ có thể cung ứng lợi suất phi rủi ro cao hơn, chi phí cơ hội để nắm giữ vàng cũng gia tăng.

Ông Ole Hansen, Giám đốc chiến lược hàng hóa của Saxo Bank, cho biết, sau bài phát biểu mang xu hướng “diều hâu” của Chủ tịch Fed Walsh vào thứ Sáu tuần trước, lợi suất trái phiếu toàn cầu tiếp tục tăng, tạo áp lực giảm giá vàng đáng kể.

Tuần trước, giá vàng từng lên mức cao nhất hơn ba tháng, nhưng sau phát tín hiệu chống lạm phát mạnh mẽ hơn của Walsh tại hội thảo thường niên các ngân hàng trung ương toàn cầu ở Jackson Hole, giá vàng đã giảm hơn 3% chỉ trong ngày thứ Sáu, mức giảm trong ngày lớn nhất trong 11 tuần. Walsh cho biết, nếu các nhà hoạch định chính sách chưa thể chắc chắn là lạm phát đang trở lại mục tiêu 2%, Fed sẽ còn phải “làm nhiều hơn nữa”.

Ngay sau đó, thị trường nhanh chóng điều chỉnh lại dự báo về lộ trình lãi suất. Theo dữ liệu CME FedWatch, các nhà giao dịch hiện xác suất Fed tăng lãi suất vào tháng 9 khoảng 66%; trước phát biểu của Walsh, xác suất này khoảng 36%, sau đó đã tăng trên 60%.

Căng thẳng Mỹ-Iran đẩy giá dầu đi lên, lo ngại lạm phát lấn át logic trú ẩn an toàn

Một nhân tố khác thúc đẩy thị trường đặt cược Fed tăng lãi suất, lại đến từ rủi ro địa chính trị – vốn thường có lợi cho vàng. Mỹ và Iran vừa có lần tấn công trực tiếp đầu tiên trong một tháng qua, quân đội Mỹ không kích một hòn đảo gần eo biển Hormuz, sau đó Iran đã đáp trả bằng cuộc tấn công vào UAE và Jordan. Ngày 31/8, Tổng thống Trump lại đe dọa sẽ có hành động quân sự tiếp theo với Iran.

Cuộc giao tranh mới nhất tiếp tục đẩy giá dầu quốc tế đi lên. Đối với vàng, điều này tạo ra chuỗi truyền dẫn phức tạp hơn. Xung đột Trung Đông leo thang đẩy giá dầu tăng, chi phí năng lượng tăng cao làm gia tăng áp lực lạm phát, còn lạm phát cao lại buộc các ngân hàng trung ương duy trì lãi suất cao hoặc thậm chí tiếp tục nâng lãi suất.

Do đó, dù rủi ro địa chính trị có thể làm tăng nhu cầu trú ẩn an toàn, song lại gián tiếp khiến lợi suất trái phiếu và kỳ vọng lãi suất cao hơn, gây áp lực định giá lên vàng. Hiện tại, thị trường rõ ràng quan tâm hơn đến yếu tố thứ hai.

Trước đợt điều chỉnh này, vàng vừa trải qua tháng 8 tăng trưởng mạnh, tăng gần 10%, ghi nhận mức tăng lớn nhất theo tháng kể từ tháng 1. Sau khi Bộ Tài chính Mỹ bất ngờ mở rộng chương trình mua lại trái phiếu giữa tháng 8, giá vàng tăng tốc rõ rệt, đồng thời kích hoạt lại giao dịch gọi là “giao dịch mất giá tiền tệ”, tức nhà đầu tư lo ngại về mở rộng nợ công, rủi ro tài khóa và sự suy yếu sức mua dài hạn của tiền pháp định.

Tuy nhiên, bài phát biểu diều hâu của Walsh tạm thời đảo chiều giao dịch, giá vàng hiện đã giảm xuống dưới đường trung bình 200 ngày. Các nhà phân tích của TD Securities như Bart Melek cho rằng, giá vàng có thể tiếp tục điều chỉnh vừa phải nhưng khó giảm sâu trở lại mức 4.000 USD/ounce, bởi logic giao dịch xoay quanh việc giảm giá đồng USD vẫn tiếp tục hỗ trợ phần nào.

Tiếp theo, biến động giá vàng sẽ phụ thuộc chủ yếu vào việc số liệu việc làm của Mỹ có thay đổi được kỳ vọng tăng lãi suất đang nóng hiện nay hay không. Nhà đầu tư sẽ chú ý tới báo cáo việc làm ADP công bố ngày 2/9 và dữ liệu việc làm phi nông nghiệp Mỹ công bố ngày 4/9.

Nếu việc làm tiếp tục mạnh, kỳ vọng Fed tiếp tục thắt chặt chính sách có thể tăng cao hơn nữa; nếu việc làm hạ nhiệt rõ rệt, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng nhanh gần đây và kỳ vọng tăng lãi suất có thể sẽ bị thách thức lại.