Tháng Tám dậy sóng: Besant ra tay can thiệp, chính sách dần lộ diện

Tháng Tám vốn được xem là mùa thấp điểm của thị trường, nhưng lại biến thành một quá trình phát đi tín hiệu chính sách sâu sắc.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent lần lượt can thiệp vào tỷ giá USD/JPY và trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài, gửi đến thị trường một thông điệp rõ ràng: nhà chức trách thà chấp nhận làm yếu đồng tiền chứ không để thị trường trái phiếu sụp đổ. Quan điểm này đã định hình lại logic định vị của nhà đầu tư, khiến vàng, bitcoin, cùng kim loại cơ bản trở thành tâm điểm, đồng thời câu chuyện trí tuệ nhân tạo cũng đang tăng tốc chuyển từ giai đoạn “xây dựng” sang “ứng dụng”. Đối tác cao cấp của Goldman Sachs, Mark Wilson, đã định danh chuỗi sự kiện này là “dãy sự kiện tháng Tám hệ trọng”.

Wilson cho rằng, can thiệp của Bessent là nút thắt chính sách quan trọng nhất tháng này. Đầu tiên ông can thiệp vào USD/JPY, tiếp đó thúc đẩy hoạt động mua lại trái phiếu kho bạc kỳ hạn dài – động thái còn gọi là “twist operation” – đồng thời kết hợp các biện pháp mở rộng bảng cân đối tài sản ngân hàng, thu hẹp quy mô bảng cân đối Fed, cho thấy bộ công cụ chính sách vẫn còn nhiều ẩn số. Nhóm phân tích lãi suất của Goldman nhấn mạnh, các hoạt động mua lại này có thể cải thiện cung cầu kỳ hạn dài ở biên, nhưng chưa chạm đến động cơ gốc thúc đẩy lợi suất kỳ hạn dài toàn cầu (không chỉ Mỹ) tăng cao.

Phản ứng của thị trường với tín hiệu chính sách này rất nhanh chóng và trực tiếp. 10 ngày qua, sự thiếu phơi bày với tài sản “lưu trữ giá trị” khiến nhà đầu tư lo lắng rõ rệt, vàng, bitcoin cùng kim loại lại quay trở thành lối tư duy chính của mọi cuộc đối thoại đầu tư.

Cùng lúc đó, vốn hóa Nvidia tăng gần 500 tỷ USD chỉ trong một ngày, ETF phần mềm IGV ghi nhận mức tăng tốt nhất trong 20 năm qua, nhưng loại bỏ cổ phiếu AI, chỉ số S&P 500 giảm 0,7% cùng ngày – biên độ thị trường tệ nhất thế kỷ này – hai câu chuyện hoàn toàn đối lập đang cùng lúc vận hành trên cùng một thị trường.

Lá bài chính sách: Ý nghĩa thực sự của "twist operation" của Bessent

Lợi suất kỳ hạn dài không ngừng tăng cao là rủi ro hiện hữu đe dọa thị trường chứng khoán bò kéo dài, đặc biệt dưới bối cảnh tài khóa của các nền kinh tế phát triển ngày càng xấu đi. Hàng loạt can thiệp của Bessent đánh dấu một bước ngoặt chính sách hệ trọng.

Mark Wilson chỉ ra rằng, "twist operation" của Bessent cùng các biện pháp gần đây gửi đi một thông điệp trọng tâm: sự phối hợp chính sách giữa Fed và Bộ Tài chính ngày càng rõ nét, chính phủ sẽ dùng mọi cách để đảm bảo tăng trưởng danh nghĩa. Đây không phải vấn đề tồn đọng nợ mà các hoạt động mua lại vài trăm tỷ USD có thể giải quyết, mà là hàm phản ứng chính sách giờ đã minh bạch hơn – quan chức sẽ lựa chọn làm yếu tiền tệ trước khi để thị trường trái phiếu vỡ trận.

Nhóm phân tích lãi suất của Goldman khẳng định, hoạt động mua lại lần này có thể cải thiện cung-cầu trái phiếu kỳ hạn dài ở biên, nhưng động lực gốc khiến lợi suất kỳ hạn dài toàn cầu tăng – tức bài toán tài khóa của khối phát triển – thì không thay đổi. Tuy nhiên, ý nghĩa của việc can thiệp này vượt xa khía cạnh kỹ thuật: nó nói với nhà đầu tư rằng tăng trưởng danh nghĩa sẽ được bảo đảm bằng chính sách, những ai thiếu phơi bày với tài sản “lưu trữ giá trị” đã lạc hậu với thời cuộc.

Wilson cho rằng, 10 ngày qua, logic đầu tư với vàng, bitcoin và kim loại trở lại làm trung tâm đối thoại thị trường, chính là sự phản ánh trực tiếp thông điệp chính sách này.

Tăng trưởng danh nghĩa: Câu chuyện vĩ mô của Nvidia và chi tiêu vốn AI

Mục tiêu chính sách trong lần can thiệp này của Bessent rất rõ ràng: đỡ đáy tăng trưởng danh nghĩa mạnh mẽ của Mỹ. Theo Wilson, không gì thể hiện câu chuyện này rõ hơn Nvidia.

Sau kết quả kinh doanh ấn tượng của Nvidia quý II, Goldman Sachs đã nâng dự báo doanh thu năm 2028 lên 955 tỷ USD, tăng 165 tỷ USD so với trước – tương đương "tự dưng xuất hiện" một doanh nghiệp cỡ Mercedes-Benz hoặc BP (tính theo doanh thu) chỉ trong một đêm.

Đáng chú ý hơn, Goldman dự báo doanh thu Nvidia sẽ tăng 543 tỷ USD trong 2 năm tới (từ 412 tỷ năm 2026 lên 955 tỷ năm 2028), đồng nghĩa chỉ trong 2 năm đã tạo ra tổng quy mô của hai doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất châu Âu – Volkswagen và Shell.

Đồng thời tháng Tám, phát hành trái phiếu doanh nghiệp cấp đầu tư lập kỷ lục mới, các “siêu đơn vị điện toán đám mây” (hyperscalers) đóng góp lớn. Nvidia công bố thành lập liên minh tài trợ 500 tỷ USD cho giá trị còn lại của GPU, động thái này có ý nghĩa sâu rộng hơn: nó sẽ thúc đẩy tiêu chuẩn hóa thông số và dung lượng tính toán, xóa bỏ rào cản tài chính hạn chế tăng trưởng, và cắt giảm chi phí vốn của các nhà xây AI infra lớn nhất.

Câu chuyện AI xoay mình: Từ "giai đoạn xây dựng" đến "giai đoạn ứng dụng"

Hai thông cáo doanh nghiệp đã cho thấy rõ AI đang tiến vào giai đoạn phát triển mới.

Ngày 19 tháng 8, giá cổ phiếu Moderna tăng sốc 175% trong một ngày, phá kỷ lục tăng mạnh nhất lịch sử của nhóm thành phần S&P 500, do công ty công bố kết quả nghiên cứu vaccine cá nhân hóa ngăn ngừa tái phát u ác tính hắc tố, thể hiện khả năng điều trị ung thư cá thể hóa và hiệu quả cao.

Cùng ngày, Stripe thông báo mua lại OpenRouter và nêu trong thư gửi cổ đông: "Chúng tôi tin ngày 1/1 đánh dấu khởi điểm kỳ dị... chúng tôi chứng kiến bước ngoặt lớn của xu thế dài hạn... Lời hứa và kỳ vọng tập thể mà AI hướng tới là nó sẽ mang lại sự thịnh vượng vật chất và đầy đủ hơn bao giờ hết."

Theo Mark Wilson, hai thông báo này rõ ràng thể hiện tiềm năng sáng tạo khi AI chuyển từ giai đoạn "xây dựng" sang giai đoạn "hữu ích". AI không còn chỉ là chatbot, các ứng dụng kiểu Moderna hay nhận định “kỳ dị” của Stripe giờ đây không còn là khoa học viễn tưởng.

Sự chú ý của thị trường đang chuyển từ các bên hưởng lợi trong giai đoạn xây dựng AI (bộ nhớ, bán dẫn, phần cứng) sang các doanh nghiệp thật sự hưởng lợi khi AI triển khai ứng dụng – những công ty mà giá cổ phiếu vẫn chưa phản ánh sự chuyển mình này.

Vết nứt thị trường: Hai câu chuyện, một thị trường

Dù chuỗi sự kiện trên có vẻ tích cực, việc quản lý rủi ro tháng Tám không hề suôn sẻ.

• Sau khi Nvidia công bố kết quả kinh doanh, giá trị vốn hóa bùng nổ gần 500 tỷ USD chỉ trong một ngày, rồi lại mất 250 tỷ USD ngày hôm sau;

• IGV ETF phần mềm có ngày tăng mạnh nhất hai thập kỷ;

• Tuy nhiên, biên độ thị trường hôm đó cực kỳ tệ – suốt thế kỷ này S&P 500 chỉ có một lần tăng hơn 60 điểm cơ bản mà số cổ phiếu thành phần tăng chỉ đếm trên đầu ngón tay.

• "S&P 500 loại trừ AI" giảm 0,7% trong ngày, cặp “AI thắng – AI rủi ro” do Goldman xây dựng giảm 3%.

Mark Wilson nhận định: tăng trưởng doanh thu đáng kinh ngạc của Nvidia nhiều khả năng đang lấy nguồn từ các lĩnh vực khác, hệt như kết quả của Salesforce cho thấy phần mềm cũng có thể ở một số phân khúc trở thành bên hưởng lợi lớn nhất từ AI.

Việc định vị và dự đoán phơi bày AI ngày càng khó khăn – phần mềm vẫn chiếm tỷ trọng lớn ở phía bán trong bộ chỉ số động lượng 12 tháng của Goldman, nhưng phía mua của chỉ số động lượng 3 tháng đã ngang ngửa. Mối liên kết giữa “AI thắng” và chỉ số động lượng trong tháng 6,7 quá cao, cho thấy quá trình thanh lý vị thế đồng thuận có thể kéo dài hơn dự báo, tổng phơi bày có thể bị nén lại theo đó.

Tóm lại, Wilson cho rằng, gộp lại tất cả sự kiện tháng Tám, định hướng vẫn nhất quán: chính phủ sẽ đảm bảo tăng trưởng danh nghĩa, chi tiêu vốn AI sẽ không bị hoãn, giai đoạn “hữu ích” giờ không còn là giả tưởng khoa học.

Tuy nhiên, thị trường không định giá theo một câu chuyện, mà là hai câu chuyện – và hai câu chuyện này không nằm cùng một khuynh hướng giá.

Các siêu điện toán đám mây phát hành trái phiếu cấp đầu tư ở mức kỷ lục, đảm bảo giá trị còn lại GPU lên tới 500 tỷ USD, phần mềm có ngày giao dịch tốt nhất 20 năm – cùng lúc đó, S&P 500 loại trừ AI lại giảm, biên độ thị trường thuộc hàng tệ nhất thế kỷ, cặp AI thắng bị dập tả tơi.

Wilson nhận định, đây không phải là một thị trường bò “sạch”. Đây là thị trường đã chắc chắn quốc gia sẽ không để lợi suất kỳ hạn dài hay tăng trưởng danh nghĩa sụp đổ, nhưng vẫn còn tranh cãi ai thật sự là bên hưởng lợi cuối cùng.