Cuộc biến động tháng Tám: Besant can thiệp, lá bài chính sách dần hé lộ

Tháng Tám vốn dĩ nên là mùa trầm lắng của thị trường, nhưng lại biến thành một đợt phát tín hiệu chính sách sâu sắc.

Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent lần lượt can thiệp vào tỷ giá USD/JPY cũng như thị trường trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài, gửi đi một thông điệp rõ ràng cho thị trường: nhà chức trách thà để đồng tiền mất giá chứ không để thị trường trái phiếu sụp đổ. Tuyên bố này đã tái định vị logic của nhà đầu tư, tạo động lực để vàng, bitcoin và các kim loại công nghiệp trở thành tiêu điểm, trong khi câu chuyện về trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang tăng tốc chuyển từ "giai đoạn xây dựng" sang "giai đoạn ứng dụng". Đối tác của Goldman Sachs, Mark Wilson đã định danh chuỗi sự kiện này là "loạt biến cố tháng Tám có hậu quả nghiêm trọng".

Wilson cho rằng, sự can thiệp của Bessent là điểm then chốt về chính sách quan trọng nhất trong tháng này. Đầu tiên, ông can thiệp vào USD/JPY, sau đó thúc đẩy chương trình mua lại trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn dài – hay còn gọi là “hoạt động xoay chiều” (twist) – đồng thời kết hợp với các biện pháp như mở rộng khả năng bảng cân đối tài sản ngân hàng và thu hẹp bảng cân đối tài sản của Fed, cho thấy bộ công cụ chính sách còn nhiều dư địa. Nhóm lãi suất của Goldman Sachs chỉ ra rằng, các hoạt động mua lại này có thể cải thiện cung-cầu kỳ hạn dài ở mức cận biên, nhưng không giải quyết được động lực cốt lõi khiến lợi suất kỳ hạn dài trên toàn cầu (không chỉ Mỹ) tăng cao.

Thị trường phản ứng với tín hiệu chính sách này một cách nhanh chóng và trực tiếp. Trong mười ngày qua, nhà đầu tư bộc lộ rõ sự lo ngại về việc thiếu vị thế trên các tài sản "lưu trữ giá trị", vàng, bitcoin và các kim loại quay trở lại trung tâm của mọi cuộc đối thoại đầu tư.

Trong khi đó, giá trị vốn hóa của Nvidia tăng gần 500 tỷ USD chỉ trong một ngày, quỹ ETF phần mềm IGV ghi nhận mức tăng lớn nhất trong một phiên trong 20 năm, nhưng nếu loại trừ các cổ phiếu AI khỏi S&P 500, chỉ số này giảm 0,7% trong ngày – mức độ phân hóa thị trường sâu sắc thuộc loại hiếm trong thế kỷ này – hai câu chuyện trái ngược đang diễn ra song song trong cùng một thị trường.

Lá bài chính sách: Ý nghĩa thực sự của "hoạt động xoay chiều" do Bessent khởi xướng

Lợi suất kỳ hạn dài liên tục tăng cao là rủi ro nổi bật mà thị trường chứng khoán tăng giá kéo dài phải đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh tình hình tài khóa của các nền kinh tế phát triển ngày càng xấu đi. Loạt can thiệp của Bessent đánh dấu một bước ngoặt chính sách quan trọng.

Mark Wilson chỉ ra, "hoạt động xoay chiều" của Bessent cùng các động thái chính sách gần đây thể hiện một thông điệp cốt lõi: sự phối hợp chính sách giữa Fed và Bộ Tài chính đã rõ nét hơn, nhà chức trách sẽ bảo vệ tăng trưởng danh nghĩa bằng mọi giá. Vấn đề nằm ở bản chất chính sách chứ không phải chỉ ở vài trăm tỷ USD trái phiếu mua lại – chính sách phản ứng đã rõ ràng hơn: chính phủ sẽ chọn để đồng tiền mất giá thay vì để thị trường trái phiếu tan vỡ.

Nhóm lãi suất của Goldman xác định rõ, hoạt động mua lại lần này chỉ có thể cải thiện cung-cầu kỳ hạn dài ở mức cận biên, còn động lực thúc đẩy lợi suất kỳ hạn dài toàn cầu – tức toán học tài khóa của các nền kinh tế phát triển – vẫn không đổi. Tuy nhiên, ý nghĩa về mặt định vị của động thái này vượt xa hiệu quả kỹ thuật: điều này cho nhà đầu tư biết, tăng trưởng danh nghĩa sẽ nhận được sự bảo trợ của chính sách, và ai chưa đủ vị thế trên các tài sản "lưu trữ giá trị" đã bị tụt lại phía sau.

Wilson cho rằng, trong 10 ngày qua, các luận điểm đầu tư vào vàng, bitcoin và kim loại đã trở lại trung tâm các cuộc đối thoại trên thị trường, đó là sự phản ánh trực tiếp của tín hiệu chính sách này.

Tăng trưởng danh nghĩa: Câu chuyện vĩ mô về Nvidia và chi tiêu vốn cho AI

Mục tiêu chính sách của sự can thiệp do Bessent thúc đẩy đã rất rõ: bảo vệ tăng trưởng danh nghĩa mạnh mẽ của Mỹ. Theo Wilson, không gì minh họa cho câu chuyện này rõ nét hơn Nvidia.

Sau khi Nvidia công bố kết quả kinh doanh quý II rực rỡ, Goldman Sachs đã nâng dự báo doanh thu năm 2028 của họ lên 955 tỷ USD, tăng 165 tỷ USD so với trước đó – tương đương như vừa xuất hiện thêm một doanh nghiệp quy mô ngang Mercedes-Benz hoặc BP (theo doanh thu) chỉ sau một đêm.

Điều đáng chú ý hơn, Goldman Sachs dự báo doanh thu của Nvidia sẽ tăng 543 tỷ USD trong hai năm tới (từ 412 tỷ USD năm 2026 lên 955 tỷ USD năm 2028), tức chỉ trong hai năm đã tạo ra doanh thu tương đương tổng hai tập đoàn có doanh thu lớn nhất châu Âu – Volkswagen và Shell.

Đồng thời, lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp hạng đầu tư trong tháng Tám đạt mức kỷ lục, các ông lớn điện toán đám mây (hyperscalers) đóng góp đáng kể. Nvidia công bố thành lập liên minh tài trợ 500 tỷ USD để bảo chứng giá trị còn lại của GPU, động thái này còn có ý nghĩa sâu xa hơn: nó sẽ thúc đẩy tiêu chuẩn hóa thông số và dung lượng tính toán, xóa bỏ nút thắt vốn trên đà tăng trưởng, đồng thời giảm đáng kể chi phí vốn của những người xây dựng hạ tầng AI lớn nhất.

Chuyển dịch câu chuyện AI: Từ "giai đoạn xây dựng" sang "giai đoạn ứng dụng"

Hai thông báo doanh nghiệp đã làm nổi bật giai đoạn phát triển mới của AI.

Ngày 19 tháng 8, cổ phiếu Moderna tăng vọt 175% trong ngày, lập kỷ lục mức tăng lớn nhất lịch sử trong các cổ phiếu thuộc chỉ số S&P 500, do công ty công bố kết quả nghiên cứu vắc xin cá nhân hóa phòng ngừa tái phát u ác tính, cho thấy tính khả thi của các phương pháp điều trị ung thư cá nhân hóa và hiệu quả cao.

Cùng ngày, Stripe công bố mua lại OpenRouter và trong thư gửi cổ đông viết: "Chúng tôi xác định ngày 1 tháng 1 là dấu mốc khởi đầu kỳ dị... Chúng ta thấy bước ngoặt lớn trong xu hướng dài hạn... Lời hứa và hy vọng tập thể dành cho AI là nó sẽ mang lại sự thịnh vượng vật chất lớn lao hơn."

Mark Wilson nhận định, hai thông báo này cho thấy rất rõ tiềm năng đổi mới khi AI chuyển từ giai đoạn "xây dựng" sang giai đoạn "hữu ích". AI không còn chỉ là chatbot, những ứng dụng kiểu Moderna và phát biểu của Stripe về điểm "kỳ dị", giờ đây đã không còn là khoa học viễn tưởng.

Sự chú ý của thị trường đang dịch chuyển từ nhóm hưởng lợi giai đoạn xây dựng AI (bộ nhớ, bán dẫn, phần cứng) sang những công ty thật sự hưởng lợi trong giai đoạn triển khai AI – tức những doanh nghiệp mà giá cổ phiếu vẫn chưa phản ánh chuyển dịch này.

Vết nứt thị trường: Hai câu chuyện, một thị trường

Dù những sự kiện kể trên nhìn chung mang ý nghĩa tích cực, kiểm soát rủi ro trong tháng Tám hoàn toàn không hề êm đẹp.

• Sau khi Nvidia công bố kết quả kinh doanh, vốn hóa của hãng tăng gần 500 tỷ USD trong một ngày rồi sụt mất 250 tỷ USD vào ngày tiếp theo;

• Quỹ phần mềm IGV ETF ghi nhận mức tăng tốt nhất trong một ngày suốt 20 năm qua;

• Tuy vậy, độ rộng thị trường trong ngày cực kỳ thấp – từ đầu thế kỷ tới nay duy nhất một lần S&P 500 tăng hơn 60 điểm cơ bản mà số mã tăng lại ít đến vậy.

• "S&P 500 loại trừ AI" giảm 0,7% trong ngày, danh mục "AI chiến thắng vs rủi ro AI" do Goldman xây dựng cũng giảm 3%.

Mark Wilson nhận định: mức tăng trưởng doanh thu bùng nổ của Nvidia rất có thể đang lấy đi phần chi tiêu từ các lĩnh vực khác, tương tự như kết quả kinh doanh của Salesforce cho thấy bản thân phần mềm ở một số lĩnh vực cũng trở thành đối tượng hưởng lợi chính từ AI.

Việc định vị và dự báo tiếp xúc AI rõ ràng ngày càng khó khăn, – nhóm phần mềm trên chiều bán trong chỉ số động lượng 12 tháng của Goldman vẫn chiếm tỷ trọng lớn, song ở chiều mua 3 tháng thì lại đã tăng tương đương nhau. Độ tương quan cao của nhóm AI chiến thắng với nhóm động lượng trong tháng 6–7 cho thấy việc giảm tải các vị thế đồng thuận dự kiến sẽ kéo dài hơn mong đợi, toàn thị trường cũng có thể sẽ phải thu hẹp vị thế.

Tóm lại, Wilson cho rằng, xét tổng thể các sự kiện tháng Tám, hướng đi vẫn rất rõ: chính phủ sẽ bảo vệ tăng trưởng danh nghĩa, chi tiêu vốn cho AI sẽ không dừng, "giai đoạn hữu ích" đã không còn là chuyện viễn tưởng.

Tuy nhiên, thị trường không chỉ định giá cho một câu chuyện, mà cho hai câu chuyện, và hai câu chuyện này không cùng diễn ra trên một đường giá.

Các ông lớn điện toán đám mây phát hành kỷ lục trái phiếu hạng đầu tư, 500 tỷ USD bảo chứng giá trị GPU, phần mềm đạt mức tăng tốt nhất trong một ngày suốt 20 năm – cùng lúc S&P 500 loại trừ AI giảm điểm, độ rộng thị trường thuộc hạng thấp bậc nhất thế kỷ, danh mục đôi AI chiến thắng bị đánh mạnh.

Wilson nhận định, đây không phải là một bull market sạch sẽ. Đây là thị trường mà giới đầu tư đã chắc chắn rằng quốc gia sẽ không buông tăng trưởng danh nghĩa hoặc kỳ hạn dài, nhưng mọi người thì đang tranh luận từng trường hợp xem ai thật sự được hưởng lợi.