"Cứu trái phiếu Mỹ theo phong cách Soros! Từ kiểm soát tỷ giá đến lãi suất, Besant có thể chiến thắng thị trường không?"

Một người từng giúp Soros đánh sập Ngân hàng Anh, giờ đây lại dùng cách tương tự để bảo vệ thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ?

Từ đầu năm đến nay, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã liên tục ra tay, sử dụng một loạt động thái thị trường bất ngờ để đặt cược uy tín cá nhân nhằm kìm hãm chi phí vay mượn của Mỹ. Theo Bloomberg, ông đã trở thành "Bộ trưởng Tài chính can thiệp thị trường tài chính tích cực nhất trong nhiều thập kỷ".

Sau màn phối hợp can thiệp đồng yên Mỹ-Nhật, động thái mới nhất của Bessent là mở rộng quy mô mua lại trái phiếu chính phủ Mỹ. Bộ Tài chính công bố sẽ "ít nhất gấp đôi" quy mô mua lại trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10-30 năm—mà kế hoạch này mới chỉ được công bố cách đây hai tuần. Ngay trong ngày thông tin được công bố, lợi suất trái phiếu 10 năm Mỹ giảm khoảng 6 điểm cơ bản, lợi suất kỳ hạn 30 năm giảm gần 9 điểm, chỉ số USD xuống mức thấp nhất ba tháng.

Phản ứng của thị trường đã kiểm chứng nhận định của Bessent: chính ông từng công khai tuyên bố, "Công việc của tôi là người bán trái phiếu hàng đầu nước Mỹ, lợi suất là thước đo thành công hay không."

Từ kẻ đầu cơ bảng Anh đến người gác cổng thị trường trái phiếu

Để hiểu cách chơi của Bessent, cần quay lại năm 1992.

Năm đó, khi mới hơn hai mươi tuổi, Bessent làm việc tại Quỹ Soros, tham gia xây dựng vị thế bán khống đồng bảng Anh. "Ngày thứ Tư đen tối", đồng bảng buộc phải rút khỏi Cơ chế tỷ giá châu Âu, Soros lãi ròng hơn 1 tỷ USD. Theo truyền thông, một cố vấn cũ mô tả Bessent khi đó "nhìn thấy điểm yếu trên thị trường mà người khác không thấy".

Sau đó, ông trở lại Soros giữ vị trí Giám đốc Đầu tư, năm 2013 lại dẫn đầu vị thế bán khống đồng yên 1 tỷ USD, tiếp tục gặt hái lợi nhuận lớn. Năm 2015, ông sáng lập Key Square Capital Management với 4,5 tỷ USD, đặt cược vào Brexit và hai lần đắc cử của Trump đều thắng lớn.

Chiến thuật "tìm điểm nứt và thúc đẩy theo chiều thuận lợi" này xuyên suốt toàn bộ sự nghiệp quỹ phòng hộ của ông.

Nhưng giờ đây, ông phải dùng trực giác đó để làm điều hoàn toàn ngược lại—bảo vệ một thị trường đang chịu áp lực.

Bản đồ can thiệp năm nay: từ đồng yên đến trái phiếu Mỹ

Các động thái của Bessent trong năm nay đã hình thành một chuỗi logic rõ ràng.

Bước một, can thiệp đồng yên. Ngày 31/7, Bộ Tài chính Mỹ hợp tác với chính quyền Nhật Bản tham gia thị trường mua vào đồng yên, đây là lần đầu tiên sau gần ba thập kỷ Mỹ trực tiếp can thiệp tỷ giá yên. Theo dữ liệu từ Viện Nghiên cứu Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), Nhật Bản đã dùng khoảng 87 tỷ USD dự trữ ngoại hối để mua yên trong hai ngày cuối tháng 7, Bộ Tài chính Mỹ "tham gia ở giai đoạn cuối với quy mô vốn tương đối nhỏ, nhưng truyền đi thông điệp hỗ trợ chính trị quan trọng". Đáng chú ý là Bộ Tài chính bán ra euro thay vì USD, và không thông báo trước với cơ quan khu vực đồng euro.

Ẩn sau đó là một đường dây ngầm: Nhật Bản nắm giữ khoảng 1.100 tỷ USD trái phiếu Mỹ, là chủ nợ nước ngoài lớn nhất. Nếu Nhật phải tự tăng vốn can thiệp, họ nhiều khả năng phải bán ra trái phiếu Mỹ, khiến lợi suất kỳ hạn dài tăng cao hơn nữa. Việc Washington tham gia khiến Nhật bán ra ít trái phiếu Mỹ hơn, gián tiếp bảo vệ được đường cong lợi suất mà Bessent quan tâm nhất.

Bước hai, phát tín hiệu thu hẹp phát hành trái phiếu. Đầu tháng này, Bộ Tài chính ám chỉ khả năng giảm quy mô phát hành trái phiếu kỳ dài, gửi thông điệp về nguồn cung sẽ bị siết lại.

Bước ba, tăng tốc mua lại. Tuần này công bố sẽ ít nhất gấp đôi quy mô mua lại trái phiếu kỳ hạn dài, trực tiếp hỗ trợ giá từ phía cầu.

Bloomberg dẫn lời Brad Golding, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Christofferson Robb & Co., nhận xét rằng đây "giống cách 'dọn sạch màn hình' kiểu truyền thống"—một kỹ thuật của quỹ phòng hộ, đồng thời đặt lệnh cho nhiều nhà giao dịch lớn, kích hoạt biến động mạnh trên thị trường.

Cựu quan chức Bộ Tài chính Mỹ, hiện làm việc tại tổ chức nghiên cứu OMFIF là Mark Sobel nói với Bloomberg: "Ông ấy đúng là kiểu người theo chủ nghĩa cấp tiến, khiến người ta nhớ tới nền tảng quỹ phòng hộ của ông ta." "Rõ ràng ông ấy và chính quyền hiện tại đều lo ngại về sự tăng lợi suất kỳ hạn dài."

Phá vỡ "nguyên tắc và tính dự báo"

Cách làm của Bessent đối lập trực tiếp với nguyên tắc truyền thống của Bộ Tài chính.

Bộ Tài chính Mỹ từ lâu tuân thủ nguyên tắc phát hành nợ "theo quy tắc, có tính dự đoán", không tạo ra cú sốc cho thị trường. Tháng 11 năm ngoái, ngay tại một hội nghị thị trường Bộ Tài chính, chính Bessent còn công khai ủng hộ nguyên tắc này.

Nhưng giờ đây, hành động của ông đã đi ngược lại cam kết đó.

Gregory Faranello, Giám đốc giao dịch & chiến lược lãi suất Mỹ của AmeriVet Securities, nói với Bloomberg: "Điều này đi ngược lại nguyên tắc 'theo quy tắc, có tính dự báo'—nhưng đó là thực tại của chúng ta." "Thông điệp rất rõ ràng: ngăn chặn lợi suất tăng cao."

Trớ trêu thay, người tiền nhiệm của Bessent là Janet Yellen cũng từng điều chỉnh cơ cấu phát hành năm 2023 để kìm hãm lợi suất, khi đó chính Bessent là người chỉ trích, cáo buộc động thái này mang mục đích chính trị. Cựu kinh tế trưởng của Trump là Stephen Miran cũng từng đồng ký tên trong một bài nghiên cứu năm 2024, chỉ trích "hành động phát hành cấp tiến của Bộ Tài chính" (ATI).

Theo Bloomberg, Miran và Nouriel Roubini đã viết trong bài báo: "Một khi một đảng nào đó dùng ATI để kích thích kinh tế vào mùa bầu cử, thì các chính phủ tương lai sẽ đều học theo."

Hoài nghi: Can thiệp có giải quyết được vấn đề cấu trúc?

Thị trường có phản ứng ngắn hạn trước động thái của Bessent, nhưng các nhà kinh tế đặt dấu hỏi sâu xa hơn.

Tính đến 10 tháng đầu năm tài khóa 2026, chi phí lãi ròng liên bang đã lên tới 963 tỷ USD, tức mỗi ngày tiêu tốn 3,18 tỷ USD, tăng 14% so với cùng kỳ. Lợi suất trái phiếu 10 năm Mỹ ở mức 4,72%, kỳ hạn 30 năm là 5,31%—kho trái phiếu phát hành trước đây với lãi suất dưới 2% đang phải gia hạn với chi phí mới cao hơn. Thâm hụt từ đầu tài khóa 2026 đến nay là 1.800 tỷ USD, tăng 5% so với năm trước; chi tiêu an sinh xã hội, y tế, quốc phòng và lãi nợ đều tăng, phe Cộng hòa còn đang bàn giảm thuế thêm nữa.

Robin Brooks, Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings, thẳng thắn với Bloomberg: "Đây không phải là giải quyết tận gốc—cắt giảm nợ, thắt chặt thâm hụt ngân sách—mà là đang cố thao túng đường cong lợi suất."

Chuyên gia chiến lược vĩ mô John Velis của BNY cũng nhận định: "Với chính sách chi tiêu hiện tại kèm với chiến tranh, việc làm dịu áp lực điểm cuối sẽ cực kỳ khó."

Tác dụng của can thiệp đồng yên cũng bị hoài nghi. USD/JPY đã giảm từ đỉnh 163,98 ngày 23/7 về 159,43 ngày 17/8, nhưng theo CNBC, can thiệp không ngăn được xu hướng yếu dần của đồng yên. Maurice Obstfeld của PIIE thẳng thắn cho rằng can thiệp hầu như không có hiệu quả, còn nói "can thiệp tỷ giá không phải là bữa trưa miễn phí, thậm chí chẳng phải cái bánh miễn phí."

Guy Miller, Chiến lược gia trưởng tại Zurich Insurance, nói với Bloomberg: "Cách làm này chỉ hiệu quả được một thời gian. Khi Bộ Tài chính khẳng định sẽ can thiệp liên tục, nó thực sự có tác động mạnh. Nhưng về bản chất, nếu không giải quyết chính sách tài khóa tiêu xài phung phí, điều này là không bền vững."

Peter Boockvar, Giám đốc Đầu tư Onepoint Bfg còn nói thẳng: "Ông ấy đang cùng lúc chiến đấu trên hai mặt trận khổng lồ—trái phiếu Mỹ và ngoại hối—đây là một trận chiến cực kỳ khó khăn."

Ván cược uy tín

Logic của Bessent được chính ông trình bày rất rõ ràng. Khi nói về việc chính quyền Trump nắm giữ cổ phần trong các công ty công nghệ và tài nguyên hồi tháng trước, ông nói: "Điều chúng tôi làm là tạo tín hiệu thị trường." Trên Fox Business, ông cho biết: "Về bản chất, là nói cho nhà đầu tư biết quả bóng trượt băng sẽ đi đâu, và hãy trượt thật nhanh đến đó."

Vấn đề là: năm 1992 bán khống đồng bảng là nhìn ra một điểm yếu thể chế và đánh đúng thời điểm. Nhưng hiện tại, ông phải đối mặt với áp lực cấu trúc do thâm hụt ngân sách, kỳ vọng lạm phát và chính sách của Fed cùng tạo ra—những vấn đề này không thể chỉ dựa vào thao tác mua lại hay can thiệp tỷ giá để thay đổi căn bản.

Theo Bloomberg, Mark Sobel, người đã làm việc gần bốn thập kỷ tại Bộ Tài chính, cho rằng Bessent ít nhất là Bộ trưởng Tài chính cấp tiến nhất từ đầu thế kỷ đến nay, nhưng đồng thời nhận định can thiệp đồng yên là quyết định thiếu khôn ngoan, lảng tránh việc Mỹ thực sự cần củng cố tài khóa.