TACO lại tái diễn! Trump tạm hoãn 50% thuế quan đối với Canada, 20 tỷ USD hàng hoá tạm thoát khỏi cơn bão thuế

Ứng dụng tài chính thông minh cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tối thứ Ba theo giờ địa phương đã thông báo tạm hoãn trong ba ngày việc áp dụng mức thuế quan mới lên đến 50% dự kiến có hiệu lực vào thứ Tư đối với hàng hóa Canada, đồng thời cho biết hai nước đã về cơ bản đạt được thỏa thuận.

Việc mới công bố tạm hoãn tăng thuế 50% trong ba ngày lần này mang đặc trưng điển hình của “giao dịch TACO kiểu Trump” – trước tiên tạo sốc rủi ro bằng các biện pháp thuế cực đoan, sau đó làm dịu tình hình thông qua thỏa thuận hoặc gia hạn ngay trước thời hạn, nhưng điều này không đồng nghĩa với việc Trump hoàn toàn nhượng bộ bởi chi tiết thỏa thuận và thuế đối với ô tô vẫn chưa chính thức được hoàn thiện.

Trump đã đăng trên nền tảng “Truth Social” rằng việc tạm hoãn tăng thuế “dựa trên thực tế rằng Canada và Mỹ đã đạt được sự đồng thuận, hiện chỉ chờ các giấy tờ liên quan được hoàn tất.” Chính phủ Canada hiện chưa đưa ra bình luận hoặc xác nhận thông tin này.

Nút tạm dừng thuế 50% trong 3 ngày! 20 tỷ USD hàng hóa tạm thời tránh khỏi cơn bão thuế quan

Trump cũng đăng trên mạng xã hội rằng dự án đường ống dẫn dầu Keystone XL “có thể hồi sinh từ trong mồ”. Dự án này từng bị các nhóm người bản địa và các nhà bảo vệ môi trường phản đối trong nhiều năm, và đã bị Tổng thống Mỹ lúc đó là Joe Biden hủy bỏ vào năm 2021. Tuy nhiên, Trump không đưa ra chi tiết cụ thể.

Trước khi Trump công bố thông tin nói trên, ông đã điện đàm với Thủ tướng Canada Mark Carney vào chiều thứ Ba – đây là cuộc trao đổi lần thứ hai giữa hai người trong tuần; trước đó, hai bên đã có nhiều tuần đàm phán căng thẳng và thiếu minh bạch.

Hai nguồn tin trong ngành có hiểu biết về tiến trình đàm phán cho biết, thuế nhập khẩu ô tô hiện hành của Mỹ là mấu chốt tranh cãi trong nhiều vòng đàm phán thương mại gần đây giữa hai bên.

Thuế mới mà Mỹ đề xuất sẽ áp dụng với lượng hàng nhập khẩu trị giá khoảng 20 tỷ USD, bất kể hàng hóa Canada có đáp ứng điều kiện ưu đãi của Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada hay không. Trước đó, hiệp định này bảo vệ phần lớn các ngành công nghiệp của Canada khỏi các biện pháp thuế quan trước đây của Mỹ.

Khoảng 20 tỷ USD ở đây chỉ hàng hóa nhập khẩu từ Canada vào Mỹ đáng ra sẽ bị áp mức thuế mới 50% từ thứ Tư, chứ không phải giá trị hợp đồng mua bán hoặc giá trị thỏa thuận giữa Mỹ và Canada; các lĩnh vực bị ảnh hưởng có thể bao gồm gỗ xẻ, rượu vang và các sản phẩm sữa.

Các chuyên gia thương mại và quan chức trong ngành tại Bắc Mỹ nói chung cho rằng thuế mới có thể gây ra thất nghiệp lớn và phá sản doanh nghiệp ở các ngành yếu như gỗ xẻ, rượu vang, sản phẩm sữa. Họ cũng cảnh báo cuộc tranh chấp này có thể làm việc đàm phán các điều khoản rộng hơn trong Hiệp định Mỹ - Mexico - Canada thêm phần phức tạp.

“Mỗi năm có hàng hóa trị giá hàng chục tỷ USD trước đó không bị ảnh hưởng, nhưng hiện nay đối mặt nguy cơ sốc lớn,” Giám đốc điều hành Phòng thương mại Canada - Candice Lane nói. “Doanh nghiệp đã phải hoạt động như đi trên dây trong hơn một năm qua, phải trì hoãn tuyển dụng, đầu tư và mở rộng kinh doanh tại Canada.” Bà nói thêm.

Bộ Trưởng phụ trách thương mại với Mỹ của Canada Dominique Leblanc và trưởng đoàn đàm phán thương mại Janice Charette đã có mặt tại Washington từ tuần trước để tham dự đàm phán.

Vào thứ Hai, các quan chức Canada đã có cuộc gặp gần hai tiếng đồng hồ với Đại diện Thương mại Mỹ Jamison Greer và Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick.

Greer nhiều lần đề cập đến các biện pháp đáp trả thuế ban đầu của Mỹ do Canada áp dụng, việc một số bang ở Canada từ chối bán sản phẩm rượu của Mỹ cũng như chế độ quản lý nguồn cung sản phẩm sữa của Canada là các vấn đề khiến Mỹ không hài lòng.

Hai nguồn tin cho biết, một trong những mâu thuẫn chính là thuế Mỹ áp cho ô tô Canada. Nguồn tin nói rằng, hai bên đã bàn bạc về việc giảm thuế 25% hiện Mỹ áp theo “điều khoản 232” với ô tô Canada xuống 15%, đồng thời tiếp tục giảm dựa vào tỷ lệ nội dung sản xuất tại Mỹ trên mỗi phương tiện. Chi tiết cụ thể trong thỏa thuận mà Trump đề cập vẫn chưa rõ ràng.

Hạch toán khấu trừ thuế

Một điểm nóng là cách tính toán số thuế dựa trên cấu thành sản phẩm để khấu trừ thuế—phía Washington của Trump yêu cầu chỉ tính nội dung sản xuất tại Mỹ, trong khi Canada đề nghị nên tính toàn bộ nội dung sản xuất tại Bắc Mỹ, gồm cả linh kiện của Canada và Mexico, các nguồn tin cho biết.

Trước đó vào thứ Ba, Bộ Thương mại Mỹ đã công bố quy định mới cho các nhà sản xuất ô tô xuất khẩu sang Mỹ từ Canada và Mexico, yêu cầu họ xác nhận tỷ lệ nội dung sản xuất tại Mỹ của từng sản phẩm để được khấu trừ thuế, đồng thời giảm số lần xác nhận từ hai lần mỗi năm xuống chỉ còn một lần một năm.

Tuy nhiên, theo thông báo trên “Federal Register”, các nhà sản xuất ô tô phải xác nhận lại tỷ lệ nội dung sản xuất tại Mỹ trước ngày 30 tháng 9 mới đủ điều kiện xin khấu trừ thuế cho chu kỳ năm tài chính mới bắt đầu từ ngày 1 tháng 12.

Một nguồn tin chính phủ Canada tuần trước cho biết, nếu mức thuế mới chính thức có hiệu lực, Canada vẫn giữ lại mọi lựa chọn ứng phó, bao gồm việc hỗ trợ từ chính phủ cho ngành công nghiệp chịu tác động, cũng như khả năng tạm dừng đàm phán thương mại song phương; tuy nhiên, nguồn tin này cũng nói hy vọng Mỹ có thiện chí đạt thỏa thuận.

TACO diễn ra như kế hoạch

Lần này Trump bất ngờ tuyên bố tạm hoãn 50% thuế trên mạng xã hội, mang đặc trưng rất điển hình của “giao dịch TACO kiểu Trump“—tạo sốc rủi ro trước bằng thuế quan cực đoan, rồi trước hạn làm dịu tình hình thông qua thỏa thuận hoặc trì hoãn. Nhưng không có nghĩa Trump hoàn toàn nhượng bộ, vì chi tiết thỏa thuận và thuế ô tô chưa được xác nhận.

“TACO” của Trump đối với thoả thuận thương mại Mỹ - Canada mang lại tác động tích cực ngắn hạn cho thị trường chứng khoán toàn cầu, giúp giảm rủi ro đuôi thương mại và thúc đẩy định giá tài sản Canada, các ngành ô tô, công nghiệp, nguyên liệu thô phục hồi; tuy nhiên về đầu tư nên xem đây là “phí rủi ro tạm thời giảm”, chứ không phải kết thúc chiến tranh thương mại, các nhà đầu tư cần chờ tài liệu chính thức và quy định thực hiện thuế mới nên mới nên đầu tư mạnh.

Chiến lược giao dịch ngày càng phổ biến trên Phố Wall - TACO (Trump Always Chickens Out / Trump thường rút lui vào phút chót): xuất phát vào tháng 4 năm 2025 khi Trump phát động chiến dịch “thuế quan đối ứng” chưa từng có tiền lệ với toàn cầu. Khi đó các nhà giao dịch đặt cược hoặc chính phủ Mỹ sẽ rút lại lời đe dọa, hoặc ngay cả khi áp dụng thì cũng không mạnh như lời Trump doạ và không gây tổn hại lớn tới tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Thuật ngữ “TACO” do một cây bút chuyên mục của Financial Times sáng tạo, miêu tả sự dao động của Trump sau bài phát biểu “Ngày giải phóng” 2/4/2025 về vấn đề thuế quan, nhưng cuối cùng ông vẫn rút lui nên thị trường chứng khoán bật mạnh. Khi bị hỏi về “TACO” tại một cuộc họp báo, Trump đã tức giận và gọi câu hỏi đó là “độc ác”.

Chiến lược “TACO” hiện rất thịnh hành với giới giao dịch, là chiến lược nóng nhất hiện nay, mỗi khi Trump đưa ra lời đe dọa thuế quan táo bạo mới hay tung ra đòn đe dọa lớn khác khiến thị trường lao dốc, thì các nhà đầu tư toàn cầu lại đặt cược ông sẽ rút lui hoặc các chính sách thực thi sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều so với đe dọa bằng miệng của Trump, từ đó chờ thời điểm thị trường chạm đáy để mua mạnh, đặt cược vào đợt phục hồi lớn ngắn hạn của thị trường cổ phiếu.