Trump đe dọa "tấn công lớn" Iran, cảnh báo lạm phát toàn cầu vang lên lần nữa

Ứng dụng tài chính Zhihui Finance cho biết, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết đang cân nhắc phát động một "cuộc tấn công quy mô lớn" nhằm vào Iran để buộc Iran quay trở lại bàn đàm phán, động thái này có thể sẽ đẩy giá năng lượng vốn đang khiến kinh tế toàn cầu chịu nhiều áp lực lên cao hơn nữa. Trump cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng ông "gần đi đến quyết định" và quy mô tấn công sẽ "chưa từng có trước đây". Bản tin dẫn lời ông nói rằng Iran chưa sẵn sàng đạt được thỏa thuận, "họ vẫn chưa chịu đủ đau khổ".

Tuyên bố này cho thấy thế tiến thoái lưỡng nan mà Trump đang đối mặt – trước đó sự bùng phát giao tranh đã khiến thỏa thuận ngừng bắn tạm thời bị phá vỡ, eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa. Hôm thứ Năm, Trump đã cảnh báo trên Truth Social rằng nếu Iran và lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn tại Yemen tấn công các tàu thương mại, họ sẽ đối mặt với "hình phạt quân sự nghiêm trọng". Tuần này, lực lượng Houthi tuyên bố đã tấn công tàu chở dầu của Saudi Arabia, mở ra một mặt trận mới trong bối cảnh xung đột đã khiến giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng và giá xăng bán lẻ tại Mỹ lên trên 4 USD/gallon.

Theo các phương tiện truyền thông quốc tế dẫn nguồn tin từ quan chức Iran và Iraq, Thủ tướng Iraq đã chuyển đề xuất ngừng bắn của Trump tới Iran, nhưng Iran đã từ chối vào hôm thứ Năm, khiến nỗ lực hòa giải một lần nữa thất bại. Theo tin tức, chi tiết cụ thể của kế hoạch này vẫn chưa rõ ràng.

Bộ Chỉ huy Trung ương Mỹ cho biết hôm thứ Năm rằng Mỹ đã tiến hành không kích đêm thứ 13 liên tiếp, nhằm làm suy yếu khả năng của Iran trong việc tấn công các tàu thương mại tại eo biển Hormuz.

Vài giờ trước khi Mỹ phát động không kích, Trump cảnh báo rằng, "kể từ thời điểm này, bất kỳ thiệt hại nào gây ra cho tàu, hàng hóa hoặc các vấn đề liên quan sẽ được bồi thường bằng nguồn tiền của Iran do Hoa Kỳ nắm giữ và kiểm soát".

Số tiền của Iran bị phong tỏa trên lãnh thổ Mỹ khoảng 2 tỷ USD, quy mô lớn hơn thì nằm ở các quốc gia khác, không thể chuyển đi vì các lệnh trừng phạt của Mỹ – ước tính từ 24 tỷ đến hơn 100 tỷ USD. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên nền tảng X rằng, "việc tịch thu tài sản của một quốc gia khác để bồi thường cho các yêu cầu không liên quan trong tương lai là một tiền lệ nguy hiểm".

Kể từ khi Mỹ và Israel liên kết tấn công Iran vào tháng 2 năm nay, chiến sự đã bước vào giai đoạn leo thang mới sau khi thỏa thuận ngừng bắn bị phá vỡ vào tháng trước. Mặc dù hiện tại mức độ giao tranh không còn căng thẳng như đỉnh điểm, nhưng Iran đã đe dọa nếu Trump thực hiện cam kết "mỗi lần Iran tấn công tàu thuyền ở Hormuz thì sẽ phá hủy một cây cầu hoặc nhà máy điện", Iran sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng khu vực, bao gồm cả cơ sở năng lượng. Trước chiến tranh, eo biển Hormuz chiếm khoảng 1/5 nguồn cung năng lượng toàn cầu, hiện tại lưu lượng qua eo biển đã giảm xuống mức rất thấp.

Hành động của lực lượng Houthi tuần này đã đặt eo biển Mandeb - một điểm nghẽn hàng hải khác - vào tình trạng bị đe dọa, một số tàu đã di chuyển theo hướng khác. Tuy nhiên, hai tàu chở dầu của Trung Quốc chở dầu thô Saudi Arabia đã đi qua eo biển này rời biển Đỏ.

Tính đến thời điểm đưa tin, dầu Brent giao dịch ở mức 99,65 USD/thùng, trong khi ngày 2 tháng 7 đã từng giảm xuống 70,14 USD. Giá vàng tiếp tục giảm xuống 4.030,10 USD/ounce, thị trường dự báo Fed có thể sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát.

Tháng trước, Trump từng đồng ý về lệnh ngừng bắn tạm thời với lý do rủi ro sụp đổ kinh tế toàn cầu. Đối mặt với áp lực chính trị ngày càng lớn trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, Đảng Cộng hòa đang nỗ lực giữ quyền kiểm soát quốc hội. Thăm dò dư luận cho thấy người dân không ủng hộ chiến tranh. Hạ viện đã thông qua nghị quyết thứ hai vào thứ Năm kêu gọi Trump chấm dứt chiến tranh, nhưng nghị quyết này chủ yếu mang tính biểu tượng.

Theo truyền hình quốc gia Iran, trạm hành khách cửa khẩu Shalamcheh biên giới Iran-Iraq bị tấn công khiến hai người thiệt mạng; đồng thời Iran tiếp tục tấn công căn cứ Mỹ trong khu vực này, bao gồm các mục tiêu tại Kuwait và Jordan.

Lực lượng Houthi, thành viên của "trục kháng cự" do Iran hậu thuẫn, kiểm soát phần lớn phía bắc Yemen bao gồm thủ đô Sanaa và cảng Hodeidah ở Biển Đỏ. Kể từ năm 2023, khi Israel mở chiến dịch quân sự tại Gaza nhằm vào Hamas, lực lượng này đã liên tục dùng máy bay không người lái và tên lửa tấn công các hoạt động vận tải biển trên Biển Đỏ. Năm ngoái, Trump từng ra lệnh không kích vào lực lượng này nhưng sau khi đạt được một phần thỏa thuận ngừng bắn đã cho dừng hành động này.