Vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như tê liệt, chủ tàu Hy Lạp cho biết hai tàu chở dầu bị tấn công

Khi căng thẳng giữa Mỹ và Iran leo thang, cùng với việc các tàu thương mại liên tục bị tấn công, hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz—họng vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới—đang tiến gần tới trạng thái đình trệ.

Báo Bloomberg ngày 20/7 đưa tin, các vụ tấn công tàu dầu bởi Iran cùng với việc Mỹ liên tục tăng cường các hoạt động quân sự, đã khiến vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz gần như tê liệt. Hai tàu thuộc quyền quản lý của Dynacom Tankers do chủ tàu người Hy Lạp George Prokopiou sở hữu đã bị tấn công trong ngày, cho thấy tín hiệu mới nhất rằng các hãng tàu và thuyền viên đang tránh xa tuyến đường huyết mạch này.

Trong khi đó, Reuters dẫn dữ liệu theo dõi tàu cho biết, lưu lượng tàu dầu lớn đi qua eo biển Hormuz đã giảm từ mức trung bình khoảng 8 chuyến/ngày hồi đầu tháng 7 xuống chỉ còn khoảng 2 chuyến/ngày; hoạt động xuất khẩu dầu thông qua chuyển tải tàu-đến-tàu từng duy trì ở mức nhất định cũng đã chững lại rõ rệt.

Hai tàu dầu của Dynacom bị tấn công, “những người dũng cảm cuối cùng” trong ngành vận chuyển cũng bị ảnh hưởng

Theo Bloomberg, các tàu bị tấn công bao gồm một tàu dầu siêu lớn có tên Acheloos và một tàu dầu nhỏ hơn. Dynacom Tankers cho biết, hai tàu do hãng quản lý đã bị tấn công ở gần eo biển.

Theo Reuters, một trong những tàu bị tấn công là tàu dầu Panamax quốc tịch Malta tên Kavomaleas, bị trúng hai quả đạn không rõ nguồn gốc khiến phòng máy bốc cháy, buộc thuyền viên phải rời tàu. Văn phòng Hành động Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết, thuyền viên đã được tàu kéo gần đó cứu hộ, nhưng con tàu vẫn đang trôi dạt và tiếp tục cháy.

Dynacom trước đây được xem là một trong số ít những hãng tàu lớn vẫn nỗ lực duy trì vận chuyển qua eo biển Hormuz. Khi tàu của hãng này cũng trở thành mục tiêu bị tấn công, thị trường lo ngại khả năng các chủ tàu khác tiếp tục mạo hiểm qua eo biển sẽ giảm mạnh.

Các cơ quan hàng hải Mỹ hiện vẫn cảnh báo, các tàu thương mại ở Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và vịnh Oman đang đối mặt với rủi ro cao, khi các mối đe dọa từ Iran không chỉ dừng lại ở việc lên tàu và chặn bắt mà còn bao gồm cả tên lửa, máy bay không người lái vũ trang và các thiết bị không người lái mặt nước.

Từ “né tránh eo biển” đến hoạt động chuyển tải cũng chững lại, tuyến thay thế chịu áp lực

Sau khi vận chuyển qua eo biển Hormuz bị cản trở, một phần hoạt động giao thương năng lượng từng cố gắng duy trì xuất khẩu bằng chuyển tải tàu-đến-tàu (STS) bên ngoài eo biển, nhằm tránh các tàu dầu lớn đi thẳng qua vùng nguy hiểm nhất.

Nhưng phân tích mới nhất của Reuters cho thấy hình thức thay thế này cũng đang suy giảm rõ rệt. Ảnh vệ tinh ngày 18/7 cho thấy, chỉ còn một cặp tàu dầu chuyển tải tại vịnh Oman, so với ba cặp trước đó một tuần. Các chuyên gia hàng hải cho biết những hoạt động chuyển tải quan sát được gần đây chỉ còn hai đến ba lần.

Điều này đồng nghĩa với việc vấn đề đang chuyển từ "Liệu tàu có còn muốn vượt qua eo biển Hormuz?" sang “Ngay cả khi né tránh eo biển, xuất khẩu năng lượng có tiếp tục thuận lợi được không?”

Phía Mỹ trước đây từng hỗ trợ một số tàu duy trì dòng chảy năng lượng qua các hoạt động quân sự hộ tống và chỉ dẫn trên biển, nhưng sau loạt vụ tấn công tàu, một số doanh nghiệp vận tải đã bắt đầu đánh giá lại, thậm chí từ chối đi theo các tuyến đường được bảo vệ bởi quân đội Mỹ.

Dữ liệu vận chuyển tiến sát “điểm 0”, nhưng lưu lượng năng lượng chưa hoàn toàn bị gián đoạn

Cần lưu ý, việc vận tải qua eo biển Hormuz gần như tê liệt không đồng nghĩa với nguồn cung năng lượng toàn cầu đã bị ngừng hoàn toàn.

Reuters dẫn dữ liệu từ phía Mỹ cho biết, hiện lưu lượng dầu thô vẫn khoảng 14 triệu thùng mỗi ngày, tương đương gần 2/3 mức trước xung đột, bao gồm cả các nguồn cung thông qua vận tải biển và đường ống. Tuy vậy, các yếu tố như nhiễu tín hiệu khiến số liệu theo dõi tàu vẫn chưa chính xác hoàn toàn.

Trước đó, mỗi ngày có hàng chục tàu thương mại qua lại eo biển Hormuz, biến nơi này thành tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Khi lượng tàu dầu lớn giảm mạnh, nguy cơ đối với thị trường năng lượng toàn cầu đã chuyển từ “trì hoãn ngắn hạn” sang “gián đoạn nguồn cung kéo dài”.

Đặc biệt đáng chú ý là rủi ro quanh eo biển đã bắt đầu xuất hiện dấu hiệu lan rộng. Ngày 20/7, nhóm Houthi do Iran hậu thuẫn tuyên bố sẽ áp đặt lệnh phong tỏa trên biển đối với Saudi Arabia, đe dọa làm rung chuyển thêm Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb—một tuyến thương mại và năng lượng quan trọng khác của thế giới.

Giá dầu Brent vượt 90 USD lần đầu sau hơn một tháng, thị trường bắt đầu phản ánh nguy cơ “phong tỏa lâu dài”

Trong bối cảnh vận tải gần như tê liệt và các vụ tấn công tàu ngày càng tăng, thị trường dầu mỏ đang định giá lại nguy cơ khủng hoảng tại eo biển Hormuz.

Ngày 20/7, giá dầu Brent có thời điểm vượt mức 90 USD/thùng, lần đầu tiên kể từ giữa tháng 6 vượt qua ngưỡng này; giá dầu thô Mỹ WTI cũng đóng cửa tăng song song. Thị trường lo ngại, nếu xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran tiếp tục leo thang, khả năng lưu thông thực tế qua eo biển Hormuz sẽ còn suy giảm, nguy cơ nguồn cung bị gián đoạn có thể kéo dài, không chỉ là sự cố ngắn hạn.

Trước đó, thị trường từng hy vọng các nỗ lực ngoại giao và hộ tống quân sự sẽ giúp hoạt động qua lại eo biển sớm phục hồi. Nhưng hiện nay, khi Mỹ tiếp tục không kích Iran, Iran liên tục tấn công tàu thương mại và các chủ tàu bắt đầu xem xét lại phương án đi lại do Mỹ dẫn dắt, thị trường năng lượng đang đối diện nguy cơ lớn hơn: Ngay cả khi eo biển chưa chính thức bị phong tỏa, vận chuyển thương mại liệu có còn thực sự khả thi?

Theo các diễn biến tàu thuyền hiện nay, câu trả lời càng lúc càng tiến gần về phía “có”.