Giao dịch AI sụp đổ? Thị trường trái phiếu “đánh bật” thị trường chứng khoán

Những vết nứt trên thị trường trái phiếu đang dần trở thành cơn động đất cho thị trường chứng khoán.

Vào ngày 13 tháng 7 theo giờ địa phương, cổ phiếu bán dẫn của Mỹ “bị đánh gục”, toàn bộ nhóm cổ phiếu AI đều lao dốc. Sau đà giảm gần 9% của chỉ số KOSPI Hàn Quốc, chỉ số Nasdaq lại tiếp tục xuyên thủng đường trung bình 50 ngày và đóng cửa dưới ngưỡng này, trở thành chỉ số chính của chứng khoán Mỹ có diễn biến kém nhất trong ngày.

Ngành bán dẫn bị thiệt hại nặng, cổ phiếu liên quan đến AI bị bán tháo toàn diện—dù là “bên phát hành” (các ông lớn chi tiêu vốn, như các tập đoàn điện toán đám mây) hay là “bên nhận thụ hưởng” (các công ty cung ứng năng lực tính toán, như các hãng chip), đều không tránh khỏi, trong đó bên nhận thụ hưởng còn giảm sâu hơn nữa.

Điều đáng chú ý là, Mag7 và 493 cổ phiếu còn lại trong chỉ số S&P có mức giảm gần như tương đương—nghĩa là không chỉ đơn thuần là luân chuyển phong cách, mà là sự thắt chặt cảm xúc ở phạm vi rộng.

Vào ngày đó, ba chuỗi giao dịch chính đồng loạt siết lại: căng thẳng Mỹ-Iran đẩy giá dầu tăng cao, quan điểm diều hâu của Fed làm thị trường trái phiếu “sụp đổ”, nỗi lo nợ vốn của AI khiến nhóm bán dẫn chịu cú sốc mạnh. Và sự "thê thảm" của thị trường trái phiếu, có lẽ mới là tín hiệu cốt lõi đáng cảnh giác nhất.

Chuỗi logic của giao dịch AI là: Các ông lớn công nghệ đi vay → Bơm vốn xây trung tâm dữ liệu → Kích cầu năng lực tính toán → Giá cổ phiếu bán dẫn và AI tăng. Hiện tại, mắt xích đầu tiên của chuỗi này—khả năng hấp thụ của thị trường trái phiếu—đang dần lỏng lẻo. Giám đốc giao dịch phái sinh của Goldman Sachs, Brian Garrett cho biết trong tuần này: “Mức độ căng thẳng của đồng nghiệp bên tín dụng lần đầu tiên vượt qua đồng nghiệp biến động chứng khoán trong nhiều năm qua... Từ ‘thê thảm’ liên tục được nhắc trên bàn giao dịch tín dụng, trong khi biến động của S&P 500 chỉ dao động trong phạm vi 30 điểm cơ bản.”

Cảnh báo Trái phiếu: Làn sóng vay nợ AI đụng trần hấp thụ

Quy mô phát hành trái phiếu liên quan đến AI đã đẩy thị trường trái phiếu đầu tư tới bờ vực “khó tiêu hóa”.

Theo báo cáo từ Wall Street Journal gần đây, 6 ông lớn siêu máy tính gồm Alphabet, Amazon, Meta, Oracle, Nvidia và SpaceX đã phát hành tổng cộng khoảng 244 tỷ USD trái phiếu trong năm nay, gấp đôi so với tổng 108 tỷ USD của cả năm ngoái và hơn 14 lần so với 17 tỷ USD trong năm 2024.

Nhà giao dịch trái phiếu đầu tư của Goldman Sachs, Jeffrey Papai viết trong báo cáo: “Trong tháng vừa qua, lượng trái phiếu liên quan đến AI phát hành đạt 75 tỷ USD (từ đầu năm tới nay là 241 tỷ USD, một năm qua là 360 tỷ USD), khiến biên độ lợi suất của rổ trái phiếu AI của chúng tôi nới rộng khoảng 25 điểm cơ bản.”

Quan trọng hơn, ngưỡng hấp thụ thị trường đang giảm rất nhanh. Papai chỉ ra: “Trước đây, phải cần hơn 75 tỷ USD nguồn cung mới tạo áp lực lên thị trường, nay chỉ cần 25 tỷ USD đã đủ khiến thị trường khựng lại.” Nói cách khác, cùng một cú sốc, khả năng chống chịu của thị trường ngày càng yếu.

Theo số liệu của Morgan Stanley, tỷ lệ đòn bẩy của các ông lớn siêu máy tính đã tăng từ 0,9 lần quý 3/2025 lên 1,8 lần hiện tại, chỉ trong hơn hai quý đã tăng gấp đôi, vượt qua toàn ngành năng lượng, và tiếp tục leo thang với tốc độ khoảng 0,3 lần mỗi quý.

Xét về thị phần, Amazon, Meta, Google, Microsoft và Oracle hiện đã chiếm tới 4% chỉ số trái phiếu đầu tư USD. Nếu tính trọng số theo kỳ hạn (DV01), sáu ông lớn siêu máy tính cộng ba hãng chip chủ chốt đã chiếm 9% chỉ số—và đó là khi tài trợ cho chip mới chỉ bắt đầu nhen nhóm.

Kết luận của Papai rất rõ ràng: "Diễn biến gần đây cho thấy khả năng hấp thụ gia tăng của nhà đầu tư đã suy giảm đáng kể."

Tại sao thị trường trái phiếu gặp vấn đề, chứng khoán lại cùng lao dốc?

Lý do rất đơn giản: Chi tiêu vốn AI dựa vào nợ, còn nợ dựa vào nhà đầu tư mua.

Papai thừa nhận, để thị trường hấp thụ nguồn cung tiếp theo, cần một vài điều kiện tiên quyết: bên phát hành giảm tốc độ, thay đổi cấu trúc phát hành (đa dạng hóa loại tiền và kỳ hạn), tín dụng tư nhân cùng ngân hàng chịu thêm phần, và giá trái phiếu tiếp tục giảm (biên độ lợi suất nới rộng) để hút thêm người mua mới.

Nhưng ông cũng chỉ ra mâu thuẫn nội tại của con đường này:

Một khi bắt đầu bán tháo trái phiếu AI diện rộng, sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường cổ phiếu và có thể lan rộng sang thị trường trái phiếu đầu tư.

Trưởng bộ phận đầu tư của Bank of America, Michael Hartnett cho rằng “giảm chi tiêu vốn AI” là rủi ro đuôi lớn nhất thị trường, và chỉ ra con đường kích hoạt: cảnh sát trái phiếu chặn dòng tiền của các ông lớn siêu máy tính, buộc họ quay sang gọi vốn cổ phần và sa thải nhân sự—Meta, Microsoft, Amazon đã lần lượt cắt giảm 13%, 10% và 9% nhân sự.

Chuyên gia kinh tế trưởng của Apollo, Torsten Slok cảnh báo:

AI hiện là trụ cột duy nhất cho kinh tế và thị trường. Khi quá nhiều kỳ vọng đặt lên quá ít công ty, nếu lợi nhuận không đến đúng hạn, vấn đề không còn là ngành, mà đó có thể đẩy kinh tế vào suy thoái và khiến S&P 500 điều chỉnh sâu.

Slok cũng chỉ ra, giá token liên tục giảm, mô hình Trung Quốc hiện đã vượt Mỹ về thị phần và lượng sử dụng token trong các mô hình phổ biến nhất trên toàn cầu—điều này càng thu hẹp triển vọng dòng tiền tự do của các ông lớn siêu máy tính.

Làn sóng kể chuyện này có được “giải cứu” nữa không?

Đây không phải lần đầu trái phiếu AI chạm ngưỡng nguy cấp.

Đầu tháng 5/2026, tờ Financial Times của Anh từng đưa tin, JPMorgan, Morgan Stanley và SMBC đang tìm hướng chuyển giao rủi ro trái phiếu liên quan trung tâm dữ liệu cho các nhà đầu tư lớn hơn, trong bối cảnh người mua chính đã phản ứng tiêu cực trước nguồn cung trái phiếu AI.

Thời điểm đó, khoảng 48 tiếng sau bài báo, Goldman Sachs ra báo cáo “Giải mã nền kinh tế Agentic”, dự báo Agentic AI sẽ đẩy biên lợi nhuận LLM tăng vọt. Câu chuyện mới nhanh chóng xoa dịu căng thẳng và mở đường cho làn sóng phát hành trái phiếu quy mô lớn hơn—Amazon hoàn tất phát hành 37 tỷ USD trong tháng 3 (trái phiếu DN lớn thứ tư lịch sử), tháng 7 lại phát thêm 25 tỷ USD; SpaceX cũng mở cửa thị trường bằng gói 25 tỷ USD trái phiếu chỉ ít ngày sau IPO.

Bây giờ, chính đội giao dịch tín dụng của Goldman Sachs phải thốt lên “thê thảm”, phản ánh sức chống đỡ của chuỗi kể chuyện này đang suy yếu.

Papai viết trong báo cáo:

Xét biên lợi suất đã điều chỉnh và cửa sổ phát hành sắp tới bước vào thời kỳ yên lặng báo cáo tài chính, ngắn hạn phức hợp trái phiếu AI có thể tạm thời “thở”, nhưng trung và dài hạn, xét về nguồn cung, dự báo sẽ tiếp tục kém toàn thị trường. Khuyến nghị nắm giữ các vị thế biến động tín dụng để phòng ngừa khả năng bị “ô nhiễm” toàn thị trường rộng hơn.

Ngoài trái phiếu: Cảnh báo tăng lãi suất của Waller + tác động giá dầu

Áp lực trái phiếu trong ngày còn đến từ một hướng khác.

Điều trần của thành viên Fed Waller tại New York đã trực tiếp đẩy kỳ vọng tăng lãi suất lên cao:

Nếu dữ liệu lạm phát cơ bản tuần này lại nóng, FOMC sẽ phải cân nhắc thắt chặt chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Dù đo theo cách nào, lạm phát năm nay đều đang tăng lên.

Hiện tại tôi lo ngại về việc lạm phát cơ bản tiếp tục ở mức cao.

Lợi suất trái phiếu Mỹ 2 năm tăng 6 điểm cơ bản chỉ trong một ngày, kỳ hạn 30 năm tăng 3 điểm cơ bản. Xác suất tăng lãi suất trong tháng 7 leo lên mức cao nhất kể từ khi Waller nhậm chức, gần 50%.

Krinsky của BTIG cho biết, lợi suất thực tế kỳ hạn 10 năm đã lên cao nhất từ tháng 4/2025, từ 2,11% cuối tháng 6 lên 2,34%. Ông đánh giá:

Nếu lợi suất thực vượt 2,40% nhanh chóng, thị trường chứng khoán sẽ chịu cú sốc diện rộng hơn.

Giá dầu cũng góp phần thêm dầu vào lửa. WTI trong ngày tăng gần 9%, chạm 78 USD, mức cao nhất gần một tháng—lưu lượng thương mại Eo biển Hormuz chỉ còn 3 chuyến trong 24h (đỉnh phục hồi ngày 24/6 là 57 chuyến). Dầu tăng đẩy kỳ vọng lạm phát lên, càng củng cố quan điểm diều hâu với thị trường trái phiếu.

Tiếp theo sẽ như thế nào?

Krinsky của BTIG đưa ra ba kịch bản cùng xác suất như sau:

1. Dòng tiền luân chuyển tiếp tục (40%): Vốn cứ tiếp tục rút khỏi nhóm bán dẫn/công nghệ/AI và đổ vào các ngành khác
2. Dòng tiền đảo chiều (20%): Vốn chảy ngược trở lại vào công nghệ, rút khỏi các ngành gần đây tăng mạnh
3. Ngừng luân chuyển, bán tháo diện rộng (40%): Tương quan tăng vọt, thị trường lao dốc đồng loạt, giống cuối tháng 7/2024

Krinsky đặc biệt chỉ ra, khả năng xảy ra kịch bản thứ ba “hôm nay đã tăng đáng kể”—nguyên nhân là lợi suất thực tăng vọt, KOSPI tối qua “sụp đổ”, và xác suất tăng lãi suất tháng 7 gần 50%.