Giá trị thị trường của các "tân binh" điện hạt nhân tại thị trường chứng khoán Mỹ bốc hơi hơn 30 tỷ USD! SMR đại diện cho tương lai của điện hạt nhân, nhưng khoản lợi nhuận 2,1 tỷ USD của phe bán khống đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về định giá và giao hàng.

VietnamBiz APP đưa tin, các phương tiện truyền thông vào thứ Ba theo giờ địa phương dẫn số liệu từ nhà cung cấp dữ liệu S3 Partners cho biết, trong năm qua, các phe bán khống đã thu về hơn 2 tỷ USD lợi nhuận trên sổ sách thông qua việc bán khống ba doanh nghiệp dẫn đầu công nghệ lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (tức là dòng SMR) — NuScale Power (SMR.US), Nano Nuclear Energy (NNE.US) và Oklo (OKLO.US); giá cổ phiếu của những doanh nghiệp này từng nóng lên chưa từng có nhờ làn sóng hạ tầng AI xây dựng mạnh mẽ nhưng đã giảm sâu trong một năm qua, khiến tổng vốn hóa thị trường ba doanh nghiệp này bốc hơi hơn 30 tỷ USD.

Số tiền lớn thu về của phe bán khống đối với các công ty dẫn đầu ngành hạt nhân mới nổi như Oklo chắc chắn tạo áp lực tiêu cực rõ ràng về mặt tâm lý và định giá trong ngắn hạn, nhưng không đồng nghĩa phủ nhận logic tăng trưởng tích cực dài hạn của ngành điện hạt nhân do xu hướng xây dựng hạ tầng AI mang lại. Lợi nhuận của phe bán khống vào khoảng 2,1 tỷ USD, cùng với việc Oklo và NuScale vẫn có khoảng 18% số cổ phiếu lưu hành được đem đi bán khống, điều này cho thấy thị trường đang chuyển từ quan điểm “AI cần nguồn điện hạt nhân hiệu quả cao và sạch = mọi startup hạt nhân đều được định giá cao” sang đánh giá các yếu tố về giấy phép, tiến trình bàn giao và hiệu suất kinh tế của từng SMR.

Ở góc nhìn kỹ thuật năng lượng cơ bản, nguồn cung điện hạt nhân, đặc biệt là công nghệ SMR, quả thật là nguồn điện chiến lược nhất trong dài hạn cho các trung tâm dữ liệu AI đang được xây dựng quy mô lớn. Các cụm GPU AI mật độ cao cần nguồn điện ổn định có hệ số sử dụng vượt 90%, chất lượng và tính xanh, sạch vượt trội, hoạt động 24/7 quanh năm; điện hạt nhân có hệ số công suất điển hình trên 90%, mật độ năng lượng nhiên liệu cực cao, phát thải carbon vận hành cực thấp và vòng đời tài sản hàng chục năm, có thể giảm sự phụ thuộc của trung tâm dữ liệu vào thời tiết, khí đốt hoặc các tuyến truyền tải điện xa.

So với các lò điện hạt nhân truyền thống công suất gigawatt, công nghệ SMR áp dụng tiền chế nhà máy, an toàn thụ động và mở rộng mô-đun có thể theo lý thuyết giúp giảm mức đầu tư vốn trên từng dự án, đáp ứng tiến độ mở rộng của trung tâm dữ liệu từ vài chục lên vài trăm MW, xây dựng gần trung tâm phụ tải; tuy nhiên lợi thế về chi phí này chỉ có thể hiện khi bước vào giai đoạn nhân rộng hàng loạt “từ lò số N cùng loại”, còn khuôn mẫu đầu tiên thậm chí có thể đắt nhất.

Phe bán khống thắng đậm hơn 2 tỷ, định giá SMR bị bắn hạ chính xác

Adam Stein, Giám đốc Đổi mới hạt nhân của Viện Nghiên cứu Breakthrough, cho biết hôm thứ Ba, ngành này đã trải qua một “chu kỳ đầu cơ tiêu biểu trong sách giáo khoa” năm ngoái, và “giá cũng như định giá các cổ phiếu này đã bị đẩy lên quá cao do đầu cơ”.

Bên cạnh số liệu của S3 Partners cho thấy ba doanh nghiệp dẫn đầu SMR bị bán khống lãi hơn 2 tỷ USD, dữ liệu từ S&P Global Market Intelligence cũng cho thấy, NuScale và Oklo hiện mỗi doanh nghiệp có tới 18% cổ phiếu lưu hành đem thế chấp bán khống — chỉ báo điển hình đo cường độ hoạt động bán khống, còn Nano gần 30% cổ phiếu đang thế chấp bán khống.

Trong vài tuần tới, khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư đối với nhóm điện hạt nhân sẽ phải trải qua phép thử quan trọng, khi hai doanh nghiệp điện hạt nhân Mỹ có mảng lò phản ứng mô-đun nhỏ là Holtec International và Westinghouse dự kiến sẽ IPO lên sàn chứng khoán Mỹ.

Meta, Google cùng Microsoft, Amazon và các ông lớn công nghệ ngày càng chuyển sang công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ còn ở giai đoạn đầu để đáp ứng nhu cầu điện hiệu suất cao, sạch và quy mô lớn của các trung tâm dữ liệu; chính quyền Trump từng công khai ủng hộ ngành điện hạt nhân, cam kết giảm bớt các thủ tục hành chính và chi hàng chục tỷ USD xây thêm lò mới, tái khởi động các lò cũ tưởng như bị bỏ đi.

Trong xu thế giảm phát thải carbon toàn cầu mạnh mẽ hiện tại và cả tương lai, điện hạt nhân — nguồn năng lượng sạch, hiệu quả và ổn định cao — đã trở thành lựa chọn thiện cảm nhất với Amazon, Google, Microsoft. Nguồn điện này kết hợp đủ các tiêu chí sạch, ổn định, hiệu suất cao, đủ sức hỗ trợ nguồn điện bền bỉ 24/7 cho các trung tâm dữ liệu đồ sộ của họ. Vì thế, chính trị gia và doanh nghiệp công nghệ toàn cầu đang ủng hộ điện hạt nhân mạnh mẽ chưa từng thấy kể từ thập niên 1970.

Tuy nhiên, các công nghệ lò mới nổi vẫn chưa được kiểm chứng đầy đủ này khi nào có thể triển khai hàng loạt vẫn còn là ẩn số; một số chuyên gia còn lo ngại về thiếu hụt nguồn cung uranium làm giàu thấp (HALEU) — loại nhiên liệu hạt nhân chuyên biệt dùng cho các lò SMR.

Trước bài báo mới nhất từ truyền thông, một đại diện Nano qua email đáp rằng biến động giá cổ phiếu không đủ đánh giá liệu công việc kinh doanh cốt lõi thành công hay không, đồng thời phản đối mô tả “chu kỳ đầu cơ”; Oklo thì cho biết năm qua công ty đã có “nhiều tiến triển thực chất và tích cực” và kỳ vọng lò phản ứng Aurora sẽ bắt đầu thương mại hóa hiệu quả cao từ năm 2028.

Điểm cuối của AI là điện, đỉnh định giá là bàn giao! Thị trường chuyển từ săn lùng concept SMR sang xác thực tiến độ, hợp đồng và dòng tiền

Công ty mẹ của Facebook và Instagram là Meta đã ký chiến lược dài hạn lên đến 6,6 GW điện hạt nhân, trong đó có hợp tác với Oklo phát triển dự án tối đa 1,2 GW tại Ohio, dự kiến giai đoạn đầu vận hành sớm nhất vào năm 2030, cho thấy nhu cầu thực sự từ các tập đoàn công nghệ lớn, nhưng hợp đồng nhu cầu không đồng nghĩa lò đã được cấp phép xây dựng và bàn giao đúng hạn.

Lượng bán khống mạnh bắt nguồn từ sự lệch pha giữa nhu cầu điện hạt nhân rõ ràng và thời gian hiện thực hóa lợi nhuận của doanh nghiệp SMR quá xa. Hiện ở Mỹ chưa có lò SMR thương mại vận hành, Oklo dù có tiến triển về thiết kế và thử nghiệm nhưng lò thương mại Aurora vẫn phải hoàn tất giấy phép NRC tổng hợp, xây dựng, chứng nhận đủ điều kiện nhiên liệu, ghép lưới điện, mục tiêu 2028 gần như không có dư địa trì hoãn; hơn nữa, các doanh nghiệp dẫn đầu SMR này chưa có minh chứng về giá thành hàng loạt, tiến độ hoặc hệ số công suất của lò thử đầu tiên (FOAK).

Quý 2, Oklo chỉ ghi nhận khoảng 1,21 triệu USD doanh thu, lỗ ròng khoảng 48,54 triệu USD; dù đã phát hành thêm cổ phiếu tăng lượng tiền mặt và chứng khoán lên 3,01 tỷ USD, nhưng đồng thời cũng pha loãng cổ phiếu. Đáng nói là, phần lớn lò hạt nhân tiên tiến phụ thuộc vào nguồn cung uranium làm giàu thấp (HALEU), Bộ Năng lượng Mỹ thừa nhận quy mô thương mại trong nước vẫn còn thiếu; với việc nhiên liệu, linh kiện hạt nhân, nhân lực quản lý và năng lực xây lắp đều khan hiếm, chỉ cần trì hoãn một năm tiến độ dự án cũng giảm mạnh giá trị dòng tiền trong tương lai. Do đó, logic của phe bán khống là “thị trường quá sớm phản ánh định giá cực cao cho hàng chục lò SMR”, chứ không phải triển vọng cơ bản của điện hạt nhân.

SMR là hướng công nghệ điện hạt nhân cực kỳ quan trọng cho tương lai, nhưng bong bóng định giá cao của các hãng hạt nhân mới nổi như Oklo trước khi giảm giá mạnh về bản chất giống quyền chọn đầu tư mạo hiểm biến động cao hơn là tài sản tiện ích công thành thục. Thanh khoản tài sản ngắn hạn 3 tỷ USD và hợp tác triển khai SMR với Meta làm giảm đáng kể áp lực tài chính ngắn hạn cho Oklo, nhưng chưa giải quyết rủi ro về công nghệ, giấy phép và xây dựng; định giá thực sự của Oklo không thể chỉ nhìn hợp đồng với các ông lớn công nghệ và tiến độ hạ tầng AI, mà phải liên tục xác thực đủ năm cột mốc quan trọng: giấy phép thương mại, nguồn cung nhiên liệu HALEU có thể bàn giao, hợp đồng mua điện ràng buộc có trả trước hoặc hỗ trợ tín dụng, chi phí vốn và tiến độ lò đầu tiên, cuối cùng là kết nối lưới của Aurora đầu tiên.